๔. เอกทุสสทายกเถราปทาน (๓๓๔) เล่ม ๓๒

นคเร หํสวติยา อโหสึ ติณหารโก

ติณหาเรน ชีวามิ เตน โปเสมิ ทารเก.

ข้าพเจ้าเป็นคนเกี่ยวหญ้าขายอยู่ในกรุงหงสวดี เลี้ยงชีวิตและเลี้ยงภรรยาด้วยการเกี่ยวหญ้าขายนั้น

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู

ตมนฺธการํ นาเสตฺวา อุปฺปชฺชิ โลกนายโก.

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง เป็นผู้นำสัตว์โลก เสด็จอุบัติขึ้นทำลายความมืดให้พินาศไป

สเก ฆเร นิสีทิตฺวา เอวํ จินฺเตสหํ ตทา

พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน เทยฺยธมฺโม จ นตฺถิ เม.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้านั่งอยู่ในเรือนของตนคิดอย่างนี้ว่า พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว แต่ไทยธรรมของเราไม่มีเลย

อิทํ เม สาฏกํ เอกํ นตฺถิ เม โกจิ ทายโก

ทุกฺโข นิรยสมฺผสฺโส โรปยิสฺสามิ ทกฺขิณํ.

เรามีแต่ผ้าสาฎกผืนเดียวนี้ ไม่มีใครให้(อะไร)แก่เรา การสัมผัสถูกต้องนรก(ตกนรก) เป็นทุกข์ เราจักปลูกฝังทักษิณาทานไว้

เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ

เอกํ ทุสฺสํ คเหตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ.

ครั้นคิดอย่างนี้แล้ว จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส ได้ถือผ้าผืนหนึ่งไปถวายพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

เอกํ ทุสฺสํ ททิตฺวาน อุกฺกุฏฺฐึ สมฺปวตฺตยึ

ยทิ พุทฺโธ ตุวํ วีร ตาเรหิ มํ มหามุนิ.

ครั้นถวายผ้าผืนนั้นแล้วได้ประกาศก้องขึ้นว่า ข้าแต่พระมหามุนีวีรเจ้า ถ้าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้า ขอได้ทรงโปรดช่วยข้าพระองค์ให้ข้าม(วัฏสงสาร) ด้วยเถิด

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

มม ทานํ ปกิตฺเตนฺโต อกา เม อนุโมทนํ.

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เมื่อจะทรงสรรเสริญทานของข้าพเจ้า ได้ทรงทำอนุโมทนาแก่ข้าพเจ้าว่า

อิมินา เอกทุสฺเสน เจตนาปณิธีหิ จ

กปฺปสตสหสฺสานิ วินิปาตํ น คจฺฉติ.

ด้วยผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียวนี้ และด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ผู้นี้จะไม่ตกวินิบาตนรกเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชํ กริสฺสติ

เตตฺตึสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขิยํ.

จักเกิดเป็นจอมเทพครองเทวสมบัติ ๓๖ ชาติ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๓ ชาติ จักเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ นับชาติไม่ถ้วน

เทวโลเก มนุสฺเส วา สํสรนฺโต ตุวํ ภเว

รูปวา คุณสมฺปนฺโน อนวกฺกนฺตเทหวา

อกฺโขภํ อมิตํ ทุสฺสํ ลภิสฺสสิ ยทิจฺฉกํ.

ท่านเมื่อเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในเทวโลกหรือในมนุษยโลก จักเป็นผู้มีรูปงาม สมบูรณ์ด้วยคุณสมบัติ มีกายน่าใคร่ยิ่งนัก ผ้านับไม่ได้ ประมาณมิได้ จักเกิดมีตามความปรารถนา

อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ ชลชุตฺตมนามโก

นภํ อพฺภุคฺคมี ธีโร หํสราชาว อมฺพเร.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้เป็นนักปราชญ์ ครั้นตรัสดังนี้แล้ว เสด็จเหาะขึ้นสู่อากาศ ดุจพญาหงส์ในท้องฟ้า

ยํ ยํ โยนุปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ

โภเค เม อูนตา นตฺถิ เอกทุสฺสสฺสิทํ ผลํ.

ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใด ๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ ความพร่องในโภคสมบัติไม่มีแก่ข้าพเจ้าเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนหนึ่ง

ปทุทฺธาเร ปทุทฺธาเร ทุสฺสํ นิพฺพตฺตเต มมํ

เหฏฺฐา ทุสฺสมฺหิ ติฏฺฐามิ อุปริ ฉทนํ มม.

ผ้าย่อมบังเกิดแก่ข้าพเจ้าทุก ๆ ย่างเท้า เบื้องล่างข้าพเจ้ายืนอยู่บนผ้า เบื้องบนข้าพเจ้ามีผ้าเป็นหลังคา

จกฺกวาฬมุปาทาย สกานนํ สปพฺพตํ

อิจฺฉมาโน จหํ อชฺช ทุสฺเสหิ ฉาทเยยฺยหํ.

วันนี้ ถ้าข้าพเจ้าปรารถนา ก็จะพึงใช้ผ้าปกปิด กระทั่งจักรวาลพร้อมทั้งป่า พร้อมทั้งภูเขาได้

เตเนว เอกทุสฺเสน สํสรนฺโต ภวาภเว

สุวณฺณวณฺโณ หุตฺวาน สํสรามิ ภวาภเว.

ด้วยผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียวนั้นนั่นแล เมื่อข้าพเจ้าเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ เป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำ จะเวียนว่ายตายเกิดในภพน้อยภพใหญ่

วิปากํ เอกทุสฺสสฺส นชฺฌคํ กตฺถจิกฺขยํ

อยํ เม อนฺติมา ชาติ วิปจฺจติ อิธาปิ เม.

ผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียวไม่ถึงความสิ้นไปในที่ไหน ๆ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้ายของข้าพเจ้า ผ้าย่อมให้ผลแก่ข้าพเจ้าแม้ในชาตินี้

สตสหสฺสิโต กปฺเป ยํ ทุสฺสมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เอกทุสฺสสฺสิทํ ผลํ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายผ้าไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว.

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างไม่มีอาสวะ ดุจช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกทุสฺสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เอกทุสฺสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ จตุตฺถํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระเอกทุสสทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ ฉะนี้

เอกทุสสทายกเถราปทานที่ ๔ จบ