๖. ปภังกรเถราปทาน (๓๓๖) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตรภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

ปวเน ๓ เจติยํ อาสิ วาฬมิคสมากุเล ฯ

น โกจิ วิสหิ คนฺตุํ เจติยํ อภิวนฺทิตุํ

ติณกฏฺฐลโตนทฺธํ ปลุคฺคํ อาสิ เจติยํ ฯ

วนกมฺมิโก ตทา อาสึ ปิตาเปตามเหนหํ ๑

อทฺทสํ ปวเน ถูปํ ลุคฺคํ ติณลตากุลํ ฯ

ทิสฺวานาหํ พุทฺธถูปํ ครุจิตฺตํ อุปฏฺฐหึ

พุทฺธเสฏฺฐสฺส ถูโปยํ ปลุคฺโค อจฺฉติ วเน ฯ

นจฺฉนฺนํ นปฺปฏิรูปํ ชานนฺตสฺส คุณาคุณํ๕

พุทฺธถูปํ อโสเธตฺวา อญฺญํ กมฺมํ ปโยชเย ฯ

ติณกฏฺฐญฺจ วลฺลิญฺจ โสธยิตฺวาน เจติเย

วนฺทิตฺวา อฏฺฐ วารานิ ปฏิกุฏิโก อคจฺฉหํ ฯ

เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ

ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ โสวณฺณํ สปฺปภสฺสรํ

สฏฺฐิโยชนมุพฺพิทฺธํ ตึสโยชนวิตฺถตํ ฯ

ติสตานิ จ วารานิ เทวรชฺชมการยึ

ปญฺจวีสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ

ภวาภเว สํสรนฺโต มหาโภคํ ลภามหํ

โภเค เม อูนตา นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ

สิวิยา ๒ หตฺถิขนฺเธน ปวเน คจฺฉโต มม ๓

ยํ ยํ ทิสาหํ คจฺฉามิ สรณํ สมฺปชฺชเต ๔ วนํ ฯ

ขาณณ วา กณฺฏกํ วาปิ นาหํ ปสฺสามิ จกฺขุนา

ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต สยเมวาปนียเร ฯ

กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาโส จ อปมาโร วิตจฺฉิกา

ททฺทุ กณฺฑุ จ เม นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ ๑ โสธิเต

นาภิชานามิ เม กาเย ชาตํ ปิฬกพินฺทุกํ ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

ทุเว ภเว สํสรามิ เทวตฺเต อถ มานุเส ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

สุวณฺณวณฺโณ สพฺพตฺถ สปฺปภาโส ภวามหํ ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

อมนาปํ วิวชฺเชติ มนาปํ อุปติฏฺฐติ ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

วิสุทฺธํ โหติ เม จิตฺตํ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ ฯ

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปภงฺกโร เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปภงฺกรตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

สตฺตมํ ติณกุฏิทายกตฺเถราปทานํ (๓๓๗)

๑ ม. กายา ฯ ๒ ม. สรีรโต ฯ ยุ. สารีริโก ฯ ๓ ม. สพฺพตฺถ วิปิเน ฯ

๑ ม. ปิตุมาตุมเตนหํ ฯ ยุ. ปิตุเปตามเหนหํ ฯ ๒ ม. สิวิกา ฯ ๓ ยุ. มมํ ฯ

๔ ม. สมฺปเต ฯ

๑ ม. ยุ. พุทฺธถูปสฺส โสธเน ฯ

พระเจดีย์ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตระ เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ มีอยู่ในป่าชัฏ อันเกลื่อนกล่นด้วยเนื้อร้าย ใครๆ ไม่อาจจะไปเพื่อกราบไหว้พระเจดีย์ พระเจดีย์อันหญ้า ต้นไม้ และเถาวัลย์ปกคลุม หักพัง ในกาลนั้น เราเป็นคนทำการงานในป่า ด้วยการงานของบิดาและปู่ เราได้เห็นพระสถูปอันหักพัง หญ้าและเถาวัลย์ปกคลุม ในป่าใหญ่ครั้นได้เห็นพระสถูปแห่งพระพุทธเจ้าแล้ว ตั้งจิตเคารพไว้ว่า พระสถูปนี้แห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด หักพังอยู่ในป่า พระสถูปไม่มีอะไรบังแดดฝน ไม่สมควรแก่คนที่รู้คุณและมิใช่คุณ

เราได้แผ้วถางพระสถูปแห่งพระพุทธเจ้าแล้ว จึงจะประกอบการงานอื่น ครั้นเราแผ้วถางหญ้าต้นไม้และเถาวัลย์ที่พระเจดีย์ไหว้นบครบ ๘ ครั้งแล้ว กลับไปยังที่อยู่ของตนด้วยกรรมที่เราทำดีแล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตนามั่น เราละกายมนุษย์แล้ว ได้ไปสู่ชั้นดาวดึงส์ วิมานทองอันบุญกรรมทำไว้ในชั้นดาวดึงส์นั้นสวยงามเลื่อมประภัสสร สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์ เราได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๓๐๐ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๕ ครั้งเมื่อเราท่องเที่ยวอยู่ในภพน้อยใหญ่ ย่อมได้โภคสมบัติมาก ความพร่องในโภคสมบัติไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการแผ้วทาง เมื่อเราไปในป่าใหญ่ด้วยคานหามหรือด้วยคอช้าง

เราไปสู่ทิศใดๆ ในทิศนั้นๆ ป่าย่อมสำเร็จเป็นที่พึ่ง เราไม่เห็นตอหรือแม้หนามด้วยจักษุเลย เราประกอบด้วยบุญกรรม บุญกรรมย่อมนำปราศไปเอง โรคเรื้อน ฝี กลาก โรคลมบ้าหมู คุดทะราด หิดเปื่อย และหิดด้าน ไม่มีแก่เรา นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง เพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก เราไม่รู้สึกว่า ต่อมฝีมีหยาดน้ำเหลืองเกิดในกายของเราเลยเพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีกเราได้ท่องเที่ยวอยู่ในภพ ๒ ภพ คือ ในความเป็นเทวดาหรือมนุษย์เพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีกเราเป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำ

เป็นผู้มีรัศมีในที่ทั้งปวง เพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก สิ่งที่ไม่ชอบใจไม่มี สิ่งที่ชอบใจเข้ามาตั้งไว้ เพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้าความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก จิตของเราเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ มีอารมณ์เดียวตั้งมั่นด้วยดี เพราะเราแผ้วถางที่พระสถูปพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก เรานั่งบนอาสนะเดียว ได้บรรลุอรหัต ในกัลปที่แสนแต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปภังกรเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปภังกรเถราปทาน.