๘. อุตตเรยยทายกเถราปทาน (๓๓๘) เล่ม ๓๒

[๘๕] สัตว์เลื้อยคลาน ภูตผีปีศาจ งู กุมภัณฑ์ และผีเสื้อนํ้า แม้เหล่านั้นก็ละเว้นเรา นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏิหญ้า[๘๖] เราระลึกไม่ได้ว่าได้เห็นความฝันร้าย สติของเราตั้งมั่น นี้เป็น ผลแห่งการถวายกุฏิหญ้า

[๘๗] เราได้เสวยสมบัติเพราะการถวายกุฏิหญ้านั้นแล้ว ได้ทำธรรม ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโคดม ให้แจ้งชัดแล้ว[๘๘] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏิหญ้า[๘๙] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระติณกุฏิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ติณกุฏิทายกเถราปทานที่ ๗

๘. อุตตเรยยทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระอุตตเรยยทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายผ้า

(ท่านพระอุตตเรยยทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๔๐} [๙๐] ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์ผู้เป็นปราชญ์ ทรงจำมนต์ รู้จบ ไตรเพทอยู่ในพระนครหังสวดี

[๙๑] เวลานั้น เราแวดล้อมด้วยพวกลูกศิษย์ของตน เป็นคนมีตระกูล ศึกษาดี ออกไปจากพระนครเพื่อต้องการจะรดนํ้า[๙๒] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ทรงรู้จบมนต์ ทั้งปวง เสด็จเข้ามายังพระนครพร้อมกับพระขีณาสพหลายพัน[๙๓] เราเห็นพระองค์มีพระรูปดังทองคำ ไม่หวั่นไหวเหมือนเขาหล่อไว้ แวดล้อมด้วยพระอรหันต์ทั้งหลาย ครั้นแล้วได้ทำจิตให้เลื่อมใส[๙๔] เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสประนมมือเหนือศีรษะนมัสการ พระองค์ผู้มีวัตรอันงาม แล้วได้ถวายผ้าห่ม[๙๕] เราประคองผ้าสาฎกด้วยมือทั้งสองแล้วยกขึ้น ผ้าสาฎกปกปิด (บังแดดฝน)ไปทั่วพุทธบริษัท

[๙๖] เมื่อหมู่ภิกษุเป็นต้นเป็นอันมากเที่ยวจาริกไปบิณฑบาตอยู่ เวลา นั้นผ้าสาฎกได้กั้นเป็นหลังคา ทำให้เราเกิดโสมนัส[๙๗] เมื่อหมู่ภิกษุเป็นต้นจะออกจากเรือน พระศาสดาผู้สยัมภูอัคร บุคคลประทับยืนอยู่ที่ถนนได้ทรงทำอนุโมทนาว่า[๙๘] “ผู้ใดมีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสได้ถวายผ้าสาฎกแก่เรา เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังคำเรากล่าว[๙๙] ผู้นั้นจักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓๐,๐๐๐ กัป จักเป็น จอมเทวดาเสวยเทวรัชสมบัติอยู่ในเทวโลก ๕๐ ครั้ง[๑๐๐] เมื่อเขาผู้พร้อมพรั่งด้วยบุญกรรมอยู่ในเทวโลก จักมีผ้า เป็นหลังคาบังแดดฝนตลอด ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ[๑๐๑] และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๓๖ ครั้ง จักได้เป็น พระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้

[๑๐๒] เมื่อเขาผู้พรั่งพร้อมด้วยบุญกรรมท่องเที่ยวอยู่ในภพ สิ่งที่เขา ปรารถนาด้วยใจทุกอย่างจักบังเกิดขึ้นทันที[๑๐๓] คนผู้นี้จักได้ผ้าไหม ผ้าขนสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ (ผ้าป่าน) ผ้าฝ้าย และผ้าทั้งหลายอันมีค่ามาก

[๑๐๔] คนผู้นี้จักได้สิ่งที่ตนปรารถนาด้วยใจทุกอย่าง จักเสวยวิบาก แห่งผ้าผืนเดียวในกาลทุกเมื่อ

[๑๐๕] ภายหลังเขาอันกุศลมูลตักเตือนแล้วจักบวช จักกระทำธรรม ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโคดมให้แจ้งชัดได้”[๑๐๖] น่าปลื้มใจ กุศลกรรมเราได้ทำแล้วแก่พระสัมพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เราได้บรรลุอมฤตบทเพราะได้ถวายผ้าสาฎกผืนเดียว[๑๐๗] ผ้าเป็นหลังคากันแดดฝนให้แก่เราผู้อยู่ในมณฑป ที่โคนไม้ หรือ ในเรือนว่างโดยรอบข้างละวา

[๑๐๘] เรานุ่งห่มปัจจัยคือจีวรที่ไม่ต้องออกปากขอใคร และได้ข้าว และน้ำ นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าห่ม[๑๐๙] ในกัปที่แสนแต่ภัทรกัปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้า[๑๑๐] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระอุตตเรยยทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ อุตตเรยยทายกเถราปทานที่ ๘

๙. ธัมมัสสวนิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระธัมมัสสวนิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการฟังธรรม

(ท่านพระธัมมัสสวนิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๔๑} [๑๑๑] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ทรง ประกาศสัจจะ ๔ ยังชนเป็นอันมากให้ข้ามพ้นอยู่[๑๑๒] สมัยนั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะอันสูงเด่น สลัดผ้าเปลือกไม้ เหาะไปในอัมพรในกาลนั้น

[๑๑๓] แต่เราไม่อาจจะเหาะไปเบื้องบนพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดได้ เวลานั้นเราไปไม่ได้เหมือนนกกระทบภูเขาหินฉะนั้น[๑๑๔] ความเป็นไปที่ผิดแปลกเช่นนี้ไม่เคยมีแก่เราเลย เราเหาะไป ในอัมพรเหมือนดังหลับตาไปในน้ำ[๑๑๕] เราคิดว่า “ก็มนุษย์ซึ่งเป็นผู้ประเสริฐจักมีอยู่ภายใต้นี้กระมังหนอ ถ้าเช่นนั้นเราจักค้นหาเขา บางทีจะพึงได้ประโยชน์บ้าง”[๑๑๖] เมื่อเราลงจากอากาศ ได้ยินเสียงของพระศาสดาซึ่งกำลังตรัส อนิจจตาอยู่ เราจึงเรียนอนิจจตานั้นในขณะนั้น[๑๑๗] ครั้นเรียนอนิจจสัญญาได้แล้วได้กลับไปสู่อาศรมของเรา เรา อยู่ตลอดกำหนดอายุแล้วทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น[๑๑๘] เมื่อภพสุดท้ายยังเป็นไปอยู่ เราระลึกถึงการฟังธรรมนั้นได้ ด้วยกุศลกรรมที่เราทำแล้วนั้น เราได้ไปสู่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์