๑๐. ทุมเมธชาดก เล่ม ๒๗

๙. นักขัตตชาดก (๔๙)

ว่าด้วยประโยชน์คือฤกษ์

(ชายผู้เป็นบัณฑิตเห็นชาวเมืองทะเลาะกันเรื่องฤกษ์ยาม จึงกล่าวว่า)

{๔๙} [๔๙] ประโยชน์ได้ล่วงเลยคนโง่เขลาผู้มัวคอยฤกษ์ยามอยู่ ประโยชน์ เป็นฤกษ์ของประโยชน์เอง ดวงดาวจักทำประโยชน์อะไรให้ได้

๑๐. ทุมเมธชาดก (๕๐)

ว่าด้วยการใช้คนโง่เขลาบูชายัญ

(พระเจ้าพรหมทัตตโพธิสัตว์เมื่อทรงประกาศจักฆ่าเหล่าคนโง่เขลา จำนวนพันที่มีพฤติกรรมทุศีลบูชายัญเพื่อให้พ้นจากการบนบาน จึงตรัสว่า){๕๐} [๕๐] การบูชายัญเราได้บนเทวดาไว้ด้วยคนโง่เขลา ๑,๐๐๐ คน บัดนี้ เราจักต้องบูชายัญ เพราะคนที่ไม่ประพฤติธรรมมีมาก

จบ อัตถกามวรรคที่ ๕

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. โลสกชาดก ๒. กโปตกชาดก

๓. เวฬุกชาดก ๔. มกสชาดก

๕. โรหิณีชาดก ๖. อารามทูสกชาดก

๗. วารุณิทูสชาดก ๘. เวทัพพชาดก

๙. นักขัตตชาดก ๑๐. ทุมเมธชาดก

จบ ปฐมปัณณาสก์

๖. อาสิงสวรรค

๑. มหาสีลวชาดก (๕๑)

ว่าด้วยความสำเร็จเกิดจากความพยายาม

(พระเจ้าสีลวมหาราชทรงดำริถึงผลของความเพียร จึงตรัสว่า)

{๕๑} [๕๑] เป็นชายชาติบัณฑิตพึงมุ่งหวังรํ่าไปจนกว่าจะสำเร็จผล ไม่พึง ท้อแท้ ดูเราเป็นตัวอย่าง เราปรารถนาอย่างใด ก็ได้อย่างนั้น

๒. จูฬชนกชาดก (๕๒)

ว่าด้วยเป็นคนควรพยายามรํ่าไป

(พระมหาชนกทรงดำริถึงผลของความเพียร จึงตรัสว่า)

{๕๒} [๕๒] เป็นชายชาติบัณฑิตพึงพยายามรํ่าไปจนกว่าจะสำเร็จผล ไม่พึงท้อแท้ ดูเราเป็นตัวอย่าง ว่ายน้ำจนขึ้นฝั่งได้

๓. ปุณณปาติชาดก (๕๓)

ว่าด้วยการจับเท็จพวกนักเลงที่ลวงด้วยสุราเต็มไห

(เศรษฐีโพธิสัตว์รู้เท่าทันพวกนักเลงที่ลวงจะให้ดื่มสุราผสมยาสลบ เพื่อมุ่งชิงทรัพย์ จึงกล่าวว่า){๕๓} [๕๓] ไหสุราทั้งหลายยังเต็มอยู่อย่างเดิม ถ้อยคำที่ท่านกล่าวนี้ไม่เป็นจริง ด้วยเหตุนี้ เราจึงรู้ได้ว่าสุรานี้ไม่ดีแน่