อิตถีวรรค

อาสา ๑ โลกิตฺถิโย นาม เวลา ตาสํ น วิชฺชติ

สารตฺตา จ ปคพฺภา จ สิขี สพฺพคฺฆโส ยถา

ตา หิตฺวา ปพฺพชิสฺสามิ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ

อสาตมนฺตชาตกํ ปฐมํ ฯ

ขึ้นชื่อว่าหญิงในโลกนี้เลวทราม เพราะหญิงเหล่านั้นไม่มีเขตแดน มีแต่ความกำหนัดยินดี คึกคะนองไม่มีเลือก เหมือนกับไฟที่ไหม้ไม่เลือกฉะนั้น เราจักละทิ้งหญิงเหล่านั้นไปบวช พอกพูนวิเวก.

จบ อาสาตมันตชาดกที่ ๑.

ยํ พฺราหฺมโณ อวาเทสิ วีณํ สมฺมุขเวฐิโต ๒-ท

อณฺฑภูตา ภตา ภริยา ตาสุ โก ชาตุ วิสฺสเสติ ฯ

อณฺฑภูตชาตกํ ทุติยํ ฯ

พราหมณ์ถูกภรรยาผูกหน้าให้ดีดพิณ ก็รู้ไม่ทันภรรยา ที่ท่านนำมาเลี้ยงไว้แต่ยังไม่คลอด ใครจะวางใจในภรรยาเหล่านั้นได้.

จบ อัณฑภูตชาดกที่ ๒.

โกธนา อกตญฺญู จ ปิสุณา จ วิเภทิกา ๔

พฺรหฺมจริยํ จร ภิกฺขุ โส สุขํ น วิหาหิสีติ ๕ ฯ

ตกฺกชาตกํ ตติยํ ฯ

๑ ม. อสา ฯ ๒ ม. สมุขเวฐิโต ฯ ๓ ม. ตกฺกปณฺฑิตชาตกํ ฯ ๔ ม. ปิสุณา

มิตฺตเภทิกา ฯ ๕ ม. วิหาหสีติ ฯ

ธรรมดาว่าหญิงเป็นคนมักโกรธ ไม่รู้จักคุณ ชอบส่อเสียด ชอบยุยงให้แตกกัน ดูกรภิกษุ ท่านจงประพฤติพรหมจรรย์เถิด ท่านจะไม่เสื่อมจากสุข.

จบ ตักกชาดกที่ ๓.

มา สุ นนฺทิ อิจฺฉติ มํ มา สุ โสจิ น อิจฺฉติ ๑

ถีนํ ภาโว ทุราชาโน มจฺฉสฺเสโวทเก คตนฺติ ฯ

ทุราชานชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

ท่านอย่าดีใจว่าหญิงปรารถนาเรา อย่าเศร้าโศก ว่าหญิงนี้ไม่ปรารถนาเรา ภาวะของหญิงทั้งหลายเป็นของรู้ได้ยาก เหมือนทางไปของปลาในน้ำ ฉะนั้น.

จบ ทุราชานชาดกที่ ๔.

ยถา นที จ ปนฺโถ จ ปานาคารํ สภา ปปา

เอวํ โลกิตฺถิโย นาม นาสํ กุชฺฌนฺติ ปณฺฑิตาติ ฯ

อนภิรติชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

แม่น้ำ หนทาง โรงสุรา สภา และบ่อน้ำ ฉันใด ขึ้นชื่อว่าหญิงในโลก ก็ฉันนั้น บัณฑิตทั้งหลายย่อมไม่โกรธหญิงเหล่านั้น.

จบ อนภิรติชาดกที่ ๕.

เอกา อิจฺฉา ปุเร อาสิ อลทฺธา มุทุลกฺขณํ

ยโต ลทฺธา อฬารกฺขิ ๒ อิจฺฉา อิจฺฉํ วิชายถาติ ฯ

มุทุลกฺขณชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

ครั้งยังไม่ได้นางมุทุลักขณาเทวี เกิดความปรารถนาเพียงอย่างเดียว แต่เมื่อได้นางลักขณาเทวีผู้มีดวงตางามแล้ว ได้เกิดความปรารถนาสิ่งต่างๆขึ้นอีก.

จบ มุทุลักขณชาดกที่ ๖.

อุจฺฉงฺเค เทว เม ปุตฺโต ปเถ ธาวนฺติยา ปติ

ตญฺจ เทสํ น ปสฺสามิ ยโต โสทริยมานเยติ ฯ

อุจฺฉงฺคชาตกํ สตฺตมํ ฯ

___________

๑ ม. น มิจฺฉติ ฯ ๒ ม. อฬารกฺขี ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ บุตรของหม่อมฉันหาได้ง่ายเหมือนกับเมี่ยงในพก เมื่อหม่อมฉันเดินไปตามทาง สามีก็หาได้ง่าย หม่อมฉันไม่เห็นประเทศที่จะนำพี่ชายผู้ร่วมอุทรมาได้.

จบ อุจฉังคชาดกที่ ๗.

ยสฺมึ มโน นิวีสติ จิตฺตญฺจาปิ ปสีทติ

อทิฏฺฐปุพฺพเก โปเส กามํ ตสฺมึปิ วิสฺสเสติ ฯ

สาเกตชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

ใจฝังอยู่ในผู้ใด แม้จิตก็เลื่อมใสในผู้ใด เป็นคนที่ไม่เคยเห็นกันเลยก็วางใจในผู้นั้นได้โดยแท้.

จบ สาเกตชาดกที่ ๘.

ธิรตฺถุ ตํ วิสํ วนฺตํ ยมหํ ชีวิตการณา

วนฺตํ ปจฺจาวมิสฺสามิ มตํ เม ชีวิตา วรนฺติ ฯ

วิสวนฺตชาตกํ นวมํ ฯ

เราจักดูดพิษที่คายออกแล้ว เพราะเหตุแห่งชีวิตอันใด พิษที่คายออกแล้วนั้นน่าติเตียน เราตายเสียประเสริฐกว่าความเป็นอยู่.

จบ วิสวันตชาดกที่ ๙.

น ตํ ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ อวชิยฺยติ

ตํ โข ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ นาวชิยฺยตีติ ฯ

กุทฺทาลชาตกํ ทสมํ ฯ

อิตฺถีวคฺโค สตฺตโม ฯ

___________

ตสฺสุทฺทานํ

สิขี สพฺพคฺฆโสปิจ วีณวโร

ปิสุณา มิตฺตเภทิกา นนฺทิ นที

มุทุลกฺขณ โสทริยา จ มโน

วิส สาธุชิเตน ภวนฺติ ทส ฯ

ความชนะใดกลับแพ้ได้ ความชนะนั้นเป็นความชนะไม่ดี ความชนะใดไม่กลับแพ้ ความชนะนั้นแลเป็นความชนะที่ดี.

จบ กุททาลชาดกที่ ๑๐.

จบ อิตถีวรรคที่ ๗.

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อาสาตมันตชาดก ๒. อัณฑภูตชาดก

๓. ตักกชาดก ๔. ทุราชานชาดก

๕. อนภิรติชาดก ๖. มุทุลักขณชาดก

๗. อุจฉังคชาดก ๘. สาเกตชาดก

๙. วิสวันตชาดก ๑๐. กุททาลชาดก.