อสัมปทานวรรค

อสมฺปทาเนนิตรีตรสฺส

พาลสฺส มิตฺตานิ กลี ภวนฺติ

ตสฺมา หรามิ ภุสมฑฺฒมานํ

มา เม มิตฺติ ภิชฺชิตฺถ ๒ สสฺสตายนฺติ ฯ

อสมฺปทานชาตกํ ปฐมํ ฯ

๑ ม. สริกฺขวคฺโค ฯ ๒ ม. ชียิตฺถ ฯ

ความไมตรีของผู้ใดผู้หนึ่งซึ่งเป็นคนพาล ย่อมเป็นโทษแตกร้าวจากกันเพราะไม่รับของไว้ เพราะฉะนั้น เราจึงรับเอาข้าวลีบกึ่ง มานะไว้ด้วยมาคิดว่า ความไมตรีของเราอย่าได้แตกร้าวเสียเลย ขอให้ไมตรีของเรานี้ ดำรงยั่งยืนต่อไปเถิด.

จบ อสัมปทานชาดกที่ ๑.

กุสลูปเทเส ธิติยา ทฬฺหาย จ

อวตฺถิตตฺตา ๒ ภยภีรุตาย จ

น รกฺขสีนํ วสมาคมิมฺห เส

ส โสตฺถิภาโว มหตา ภเยน เมติ ฯ

ปญฺจภีรุกชาตกํ ทุติยํ ฯ

เราไม่ตกอยู่ในอำนาจของพวกผีเสื้อน้ำ เพราะความเพียรมั่นคง ดำรงอยู่ในคำแนะนำของผู้ฉลาด และเป็นผู้ขลาดต่อภัย ความสวัสดีจากภัยใหญ่นั้น เกิดขึ้นแล้วแก่เรา.

จบ ปัญจภีรุกชาดกที่ ๒.

เขมํ ยหึ ตตฺถ อรี อุทีริโต

ทกสฺส มชฺเฌ ชลเต ฆตาสโน

น อชฺช วาโส มหิยา มหีรุเห

ทิสา ภชโวฺห สรณชฺช โน ภยนฺติ ฯ

ฆตาสนชาตกํ ตติยํ ฯ

ความเกษมมีอยู่บนหลังน้ำใด บนหลังน้ำนั้น มีข้าศึกมารบกวน ไฟลุกโพลงอยู่ ณ ท่ามกลางน้ำ วันนี้ การอยู่ของพวกเราที่ต้นไม้อันเกิดที่แผ่นดินนี้ไม่มี ท่านทั้งหลายจงพากันหลีกไปเสียยังทิศทั้งหลายเถิด วันนี้ภัยเกิดขึ้นจากที่พึ่งของพวกเรา.

จบ ฆตาสนชาดกที่ ๓.

เย สญฺญิโน เตปิ ทุคฺคตา

เยปิ อสญฺญิโน เตปิ ทุคฺคตา

เอตํ อุภยํ วิวชฺชย

ตํ สมาปตฺติสุขํ อนงฺคณนฺติ ฯ

ฌานโสธนชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

๑ ม. ภีรุกชาตกํ ฯ สี. ยุ. ปญฺจครุก ... ฯ ๒ ม. อนิวตฺติตตฺตา ฯ

สัตว์เหล่าใดเป็นผู้มีสัญญา แม้สัตว์เหล่านั้นก็ชื่อว่าเป็นทุคตะสัตว์เหล่าใดเป็นผู้ไม่มีสัญญา ถึงสัตว์เหล่านั้นก็ชื่อว่า เป็นทุคตะ ท่านจงละเว้นความเป็นสัญญีสัตว์และอสัญญีสัตว์ทั้ง ๒ นี้เสีย สุขอันเกิดจากสมาบัตินั้น เป็นของไม่มีกิเลสเครื่องยั่วยวน.

จบ ฌานโสธนชาดกที่ ๔.

จนฺทาภํ สุริยาภญฺจ โยธ ปญฺญาย คาธติ

อวิตกฺเกน ฌาเนน โหติ อาภสฺสรูปโคติ ฯ

จนฺทาภชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

ในโลกนี้ ผู้ใดหยั่งลงสู่แสงจันทร์และแสงอาทิตย์ด้วยปัญญา ผู้นั้นย่อมเข้าถึงอาภัสสรพรหมโลก ด้วยฌานอันไม่มีวิตก

จบ จันทาภชาดกที่ ๕.

ยํ ลทฺธํ เตน ตุฏฺฐพฺพํ อติโลโภ หิ ปาปโก

หํสราชํ คเหตฺวาน สุวณฺณา ปริหายตีติ ฯ

สุวณฺณหํสชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

บุคคลได้สิ่งใด ควรยินดีด้วยสิ่งนั้น เพราะความโลภเกินประมาณเป็นความลามก นางพราหมณีจับพระยาหงส์ได้แล้ว ก็เสื่อมจากทองคำ.

จบ สุวรรณหังสชาดกที่ ๖.

ยตฺเถโก ลภเต พพฺพุ ทุติโย ตตฺถ ชายติ

ตติโย จ จตุตฺโถ จ อิทนฺเต พพฺพุกา พิลนฺติ ฯ

พพฺพุชาตกํ สตฺตมํ ฯ

แมวตัวที่ ๑ ได้หนูหรือเนื้อในที่ใด แมวตัวที่ ๒ ที่ ๓ และ ที่ ๔ ก็เกิดขึ้นในที่นั้น แมวเหล่านั้นได้พากันเอาอกฟาดปล่องแก้วผลึกนี้ แล้วถึงความสิ้นชีวิตทั้งหมด.

จบ พัพพุชาดกที่ ๗.

กินฺเต ชฏาหิ ทุมฺเมธ กินฺเต อชินสาฏิยา

อพฺภนฺตรนฺเต คหนํ พาหิรํ ปริมชฺชสีติ ฯ

โคธชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

ดูกรท่านผู้มีปัญญาทราม ประโยชน์อะไรแก่ท่านด้วยชฎาทั้งหลายประโยชน์อะไรแก่ท่านด้วยหนังเสือ ภายในของท่านขรุขระ ท่านย่อมขัดสีแต่ภายนอก.

จบ โคธชาดกที่ ๘.

อกฺขี ภินฺนา ปโฏ นฏฺโฐ สขีเคเห จ ภณฺฑนํ

อุภโต ปทุฏฺฐกมฺมนฺตา อุทกมฺหิ ถลมฺหิ จาติ ฯ

อุภโตภฏฺฐชาตกํ นวมํ ฯ

ตาของท่านก็แตก ผ้าของท่านก็หาย ภรรยาของท่านก็ทะเลาะกับหญิงเพื่อนบ้าน ท่านมีการงานเสีย ๒ ทาง คือ ทั้งทางน้ำและทางบก.

จบ อุภโตภัฏฐชาดกที่ ๙.

นิจฺจํ อุพฺพิคฺคหทยา สพฺพโลกวิเหสกา

ตสฺมา เนสํ วสา นตฺถิ กากานมฺหาก ญาตินนฺติ ฯ

กากชาตกํ ทสมํ ฯ

อสมฺปทานวคฺโค จุทฺทสโม ฯ

___________

ตสฺสุทฺทานํ

อิตรีตร รกฺขสิ เขมิโย จ

ปโรสตปเญฺหน อาภสฺสโร ปุน

อถ หํสวรุตฺตม พพฺพุ ชฏํ

ปฏนฏฺฐก กากวเรน ทส ฯ

ขึ้นชื่อว่ากาทั้งหลาย มีใจหวาดเสียวอยู่เป็นนิตย์ เป็นผู้เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวง เพราะฉะนั้น กาทั้งหลายผู้เป็นญาติของเราจึงไม่มีมันเหลว.

จบ กากชาดกที่ ๑๐.

จบ อสัมปทานวรรคที่ ๑๔.

_________________

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อสัมปทานชาดก ๒. ปัญจภีรุกชาดก

๓. ฆตาสนชาดก ๔. ฌานโสธนชาดก

๕. จันทาภชาดก ๖. สุวรรณหังสชาดก

๗. พัพพุชาดก ๘. โคธชาดก

๙. อุภโตภัฏฐชาดก ๑๐. กากชาดก.