๔. อาชัญญชาดก เล่ม ๒๗

๓. กุรุงควรรค

๑. กุรุงคมิคชาดก (๒๑)

ว่าด้วยกวางกุรุงคะ

(กวางโพธิสัตว์แสร้งกล่าวกะต้นมะรื่นกระทบนายพรานว่า)

{๒๑} [๒๑] ดูก่อนไม้มะรื่น การที่ท่านปล่อยผลให้ตกกลิ้งมายังเรานั้น เราผู้ เป็นกวางรู้แล้วเราจะไปยังไม้มะรื่นต้นอื่นเพราะเราไม่ ชอบใจผลของท่าน

๒. กุกกุรชาดก (๒๒)

ว่าด้วยสุนัขที่ถูกฆ่า

(สุนัขโพธิสัตว์แสดงธรรมแด่พระราชาผู้ทำสิ่งที่ไม่เป็นธรรมว่า)

[๒๒] พวกสุนัขที่ถูกเลี้ยงไว้ในราชสกุลเกิดในราชสกุลสมบูรณ์ ด้วยสีและกำลัง ไม่ยักถูกฆ่า พวกเราสิกลับถูกฆ่า เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงชื่อว่าไม่เป็นการฆ่าที่เท่าเทียมกัน แต่แบบนี้ชื่อว่า เป็นการฆ่าเฉพาะผู้ที่ด้อยกำลัง

๓. โภชาชานียชาดก (๒๓)

ว่าด้วยม้าสินธพอาชาไนย

(ม้าสินธพโพธิสัตว์กล่าวกับหมู่ญาติว่า)

[๒๓] ดูก่อนนายสารถี ม้าสินธพอาชาไนยถูกยิงด้วยลูกศรแล้ว แม้จะ นอนตะแคงอยู่ข้างเดียวก็ยังดีกว่าม้ากระจอก ท่านจงเทียมฉัน ออกรบอีกเถิด

๔. อาชัญญชาดก (๒๔)

ว่าด้วยม้าอาชาไนยกับม้ากระจอก

(ม้าโพธิสัตว์ถูกฟันหมอบอยู่ กล่าวกะพลรถว่า)

[๒๔] ทุก ๆ ขณะ ทุก ๆ สถานที่ ทุก ๆ เวลา ที่ม้าอาชาไนยทำความเร็ว ม้ากระจอกย่อมห่างออกไป

๕. ติตถชาดก (๒๕)

ว่าด้วยการเบื่อเพราะซํ้าซาก

(อำมาตย์โพธิสัตว์กล่าวกะคนเลี้ยงม้าว่า)

{๒๕} [๒๕] ดูก่อนนายสารถี ท่านจงให้ม้าได้อาบและดื่มที่ท่าโน้นบ้างท่านี้ บ้าง แม้ข้าวปายาสที่บริโภคบ่อยครั้ง คนยังเบื่อได้เลย

๖. มหิฬามุขชาดก (๒๖)

ว่าด้วยการเสี้ยมสอน

(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

{๒๖} [๒๖] พญาช้างต้นชื่อมหิฬามุขได้เที่ยวรังควานผู้คนเพราะได้ฟังคำ ของพวกโจร ต่อมา พญาช้างต้นนี้ได้ดำรงอยู่ในคุณทั้งปวง เพราะฟังคำของท่านผู้สำรวมดีแล้ว