๓. เอกาสนทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๓๒] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่กัปนี้ เราได้ถวายผ้าใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการถวายผ้านั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งผ้าผืนเดียว[๓๓-๓๕] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระเอกทุสสทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เอกทุสสทายกเถราปทานที่ ๒

๓. เอกาสนทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระเอกาสนทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการแต่งอาสนะบูชา

(ท่านพระเอกาสนทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓} [๓๖]มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อกสิกะอยู่ในที่ไม่ไกลจากภูเขาหิมวันต์ เราสร้างอาศรมอย่างสวยงาม สร้างบรรณศาลาไว้ที่ภูเขานั้น[๓๗] เราชื่อว่านารทะ แต่คนทั้งหลายเรียกเราโดยนามว่ากัสสปะ ในกาลนั้นเราแสวงหาทางบริสุทธิ์อยู่ที่ภูเขากสิกะ[๓๘] พระชินสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ผู้ทรงใคร่ต่อวิเวก ได้เสด็จมาทางอากาศ[๓๙] เราเห็นพระรัศมีของพระองค์ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่กำลังเสด็จมาที่ชายป่า จึงตบแต่งเตียงไม้แล้วปูลาดหนังสัตว์ไว้

[๔๐] ครั้นตบแต่งอาสนะเสร็จแล้ว จึงประนมมือขึ้นเหนือศีรษะ ประกาศถึงความโสมนัสแล้ว ได้กราบทูลอย่างนี้ว่า

[๔๑] “ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นปราชญ์ ผู้นำสัตว์ออกจากโลก ขอพระองค์ผู้เป็นดังศัลยแพทย์รักษาความเดือดร้อนได้โปรดประทานการรักษาแก่ข้าพระองค์ผู้ถูกความกำหนัดครอบงำด้วยเถิด[๔๒] ข้าแต่พระมุนี ชนเหล่าใดมีความต้องการด้วยบุญมองดูพระองค์ ผู้เป็นพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด ชนเหล่านั้นย่อมถึงความสำเร็จแห่งประโยชน์อันยั่งยืน พึงเป็นผู้ไม่แก่[๔๓] ข้าพระองค์หามีไทยธรรมเพื่อพระองค์ไม่ เพราะข้าพระองค์บริโภคผลไม้ที่หล่นเอง ข้าพระองค์มีแต่อาสนะนี้ ขอเชิญ ประทับนั่งบนเตียงไม้เถิด”[๔๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ไม่มีความสะดุ้งเหมือนราชสีห์ได้ประทับนั่งบนเตียงไม้แล้ว ทรงยับยั้งอยู่ครู่หนึ่งแล้วได้ตรัสอย่างนี้ว่า

[๔๕] “ท่านจงเบาใจ อย่าได้กลัวเลย แก้วมณีที่สว่างไสวควรยินดี ท่านได้แล้ว ความปรารถนาที่ท่านได้ตั้งไว้จักสำเร็จทุกประการ ก็เพราะอาสนะ[๔๖] บุญที่ได้บำเพ็ญไว้ดีแล้วในเขตบุญอันยอดเยี่ยมหาน้อยไม่ อันผู้ที่ตั้งจิตใจไว้ดีแล้วสามารถจะรื้อขนตนขึ้นได้

[๔๗] เพราะอาสนทานนี้และเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ ท่านจะไม่ไปสู่วินิบาต ตลอดแสนกัป

[๔๘] จักได้เป็นจอมเทพเสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๕๐ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๘๐ ครั้ง

[๔๙] จักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้ จักท่องเที่ยวไปในสังสารวัฏ ประสบความสุขในทุกสถาน,,[๕๐] พระสัมพุทธเจ้าผู้มีพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงเป็นนักปราชญ์ ครั้นตรัสดังนี้แล้วได้เสด็จขึ้นสู่นภากาศ ปานดังว่าพญาหงส์ในอัมพรฉะนั้น[๕๑] ยานช้าง ยานม้า รถ คานหาม เราได้ทุกสิ่งทุกอย่าง นี้เป็นผลของอาสนะอันหนึ่ง

[๕๒] ในเมื่อเราเข้าป่าแล้วต้องการที่นั่ง บัลลังก์ดังจะรู้ความคิดของเราก็ตั้งขึ้นใกล้ ๆ

[๕๓] ในเมื่อเราอยู่ท่ามกลางน้ำต้องการที่นั่ง บัลลังก์ดังจะรู้ความคิดของเราก็ตั้งขึ้นใกล้ ๆ

[๕๔] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ จะเป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตามในกำเนิดนั้น ๆ บัลลังก์ตั้งแสนย่อมแวดล้อมเราอยู่ทุกเมื่อ[๕๕] เราเวียนว่ายตายเกิดอยู่ใน ๒ ภพ คือ ในเทวดาและมนุษย์ และเกิดใน ๒ ตระกูล คือ กษัตริย์และพราหมณ์[๕๖] เราถวายอาสนะอันหนึ่งในเขตบุญอันยอดเยี่ยม รู้ทั่วถึงบัลลังก์ คือธรรมแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

[๕๗] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายทานใดไว้ในกาลนั้นด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้ก็เป็นผลของอาสนะอันหนึ่ง[๕๘-๖๐] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระเอกาสนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เอกาสนทายกเถราปทานที่ ๓

๔. สัตตกทัมพปุปผิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระสัตตกทัมพปุปผิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกกระทุ่ม ๗ ดอก

(ท่านพระสัตตกทัมพปุปผิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๔} [๖๑] มีภูเขาชื่อกทัมพะอยู่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ พระปัจเจกพุทธเจ้า ๗ พระองค์อาศัยอยู่ที่ข้างภูเขานั้น[๖๒] เราเห็นดอกกระทุ่มที่บานแล้วจึงประนมมือแล้วหยิบมา ๗ ดอก ได้โปรยลงด้วยจิตอันเปี่ยมด้วยกุศล[๖๓] เพราะกรรมที่เราได้ทำไว้ดีแล้วนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงภพดาวดึงส์[๖๔] ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้กระทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา