๒. กังขาเรวตเถราปทาน เล่ม ๓๓

๒. กังขาเรวตเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระกังขาเรวตเถระ

(ท่านพระกังขาเรวตเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๒} [๓๔] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีพระจักษุในธรรมทั้งปวง เป็นพระผู้นำ

[๓๕] เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงมีพระหนุเหมือนคางราชสีห์ มีพระดำรัสเหมือนเสียงพรหม มีพระสุรเสียงคล้ายเสียงหงส์และกลองใหญ่ เสด็จพระดำเนินดุจช้างเดิน มีพระรัศมีประหนึ่งรัศมีของจันทเทพบุตรเป็นต้น[๓๖] มีพระปรีชาใหญ่ มีความเพียรมาก มีความเพ่งพินิจมาก มีคติใหญ่ ประกอบด้วยพระมหากรุณา เป็นที่พึ่งของสัตว์ กำจัดความมืดใหญ่

[๓๗] คราวหนึ่ง พระสัมพุทธเจ้าผู้เลิศกว่าไตรโลก ผู้เป็นพระมุนี ทรงรู้จักวาระจิตของสัตว์พระองค์นั้น ทรงแสดงธรรมแนะนำเวไนยสัตว์เป็นอันมากอยู่

[๓๘] พระชินเจ้าตรัสสรรเสริญภิกษุผู้มีปกติเพ่งพินิจ ยินดีในฌาน มีความเพิยร สงบระงับ ไม่ขุ่นมัวในท่ามกลางบริษัท ทรงทำให้ประชาชนยินดี

[๓๙] ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์เรียนจบไตรเพท อยู่ในพระนครหังสวดี ได้สดับธรรมก็ชอบใจจึงปรารถนาตำแหน่งนั้น

[๔๐] ในกาลนั้น พระชินเจ้าผู้ทรงแนะนำอย่างพิเศษได้ตรัสพยากรณ์ ในท่ามกลางสงฆ์ว่า “จงดีใจเถิด พราหมณ์ ท่านจักได้ตำแหน่งนี้สมดังมโนรถปรารถนา

[๔๑] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดามีพระนามว่าโคดม ซึ่งสมภพในราชวงค์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก[๔๒] ท่านจักได้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น เป็นโอรสอันธรรมเนรมิต เป็นสาวกของพระศาสดา มีนามว่าเรวตะ”[๔๓] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๔๔] ในภพสุดท้ายในบัดนี้ เราเกิดในตระกูลกษัตริย์ที่มั่งคั่งสมบูรณ์ มีทรัพย์มากในโกลิยนคร

[๔๕] ในคราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมในพระนครกบิลพัสดุ์ เราเลื่อมใสในพระสุคตเจ้าจึงออกบวชเป็นบรรพชิต

[๔๖] ความสงสัยของเราในสิ่งที่เป็นกัปปิยะและอกัปปิยะนั้น ๆ มีมาก พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมอันอุดมแนะนำข้อสงสัยทั้งปวงนั้น[๔๗] ต่อแต่นั้น เราก็ข้ามพ้นสงสารวัฏได้ เป็นผู้ยินดีด้วยความสุขในฌานอยู่ ในกาลนั้น พระพุทธเจ้าทอดพระเนตรเห็นเราจึงได้ตรัสพระพุทธภาษิตว่า[๔๘] “ความสงสัยในอัตภาพนี้หรือในอัตภาพอื่น ในความรู้ของตนหรือในความรู้ของผู้อื่น บุคคลผู้เพ่งพินิจ มีความเพียร ประพฤติพรหมจรรย์ ย่อมละได้ทั้งหมด”[๔๙] กรรมที่ทำไว้ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ได้แสดงผลแก่เราแล้วในอัตภาพนี้ เราพ้นกิเลสแล้วเหมือนลูกศรพ้นจากแล่ง ได้เผากิเลสของเราเสียแล้ว

[๕๐] ลำดับนั้น พระมุนีผู้มีพระปรีชายิ่งใหญ่ เสด็จถึงที่สุดของโลก ทรงเห็นว่าเรายินดีในฌานจึงทรงแต่งตั้งให้เป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายฝ่ายที่ได้ฌาน[๕๑-๕๓] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระกังขาเรวตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ กังขาเรวตเถราปทานที่ ๒

๓. สีวลีเถรปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระสีวลีถระ

(ท่านพระสีวลีเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๓} [๕๔] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีจักษุในธรรมทั้งปวง พระนายกได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

[๕๕] ศีลของพระองค์ใคร ๆ ก็คำนวณไม่ได้ สมาธิของพระองค์ เปรียบด้วยแก้ววิเชียร ฌานอันประเสริฐของพระองค์ใคร ๆ ก็นับไม่ได้ และวิมุตติของพระองค์หาอะไรเปรียบมิได้[๕๖] พระนายกเจ้าทรงแสดงธรรมในสมาคมมนุษย์ เทวดา นาค และพรหม ซึ่งเกลื่อนไปด้วยสมณะและพราหมณ์[๕๗] พระพุทธองค์ผู้แกล้วกล้าในบริษัททรงตั้งสาวกของพระองค์ผู้มีลาภมาก มีบุญ ทรงฤทธิ์อันรุ่งเรืองไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ