๓. อุกกาสติกเถราปทาน เล่ม ๓๓

๓. อุกกาสติกเถราปทาน

บุพประวัติของพระอุกกาสติกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการจุดคบเพลิงบูชา

(ท่านพระอุกกาสติกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๖๓} [๓๐] ในกาลนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโกสิกะประทับอยู่ที่ภูเขาจิตตกูฏ พระองค์เป็นผู้เพ่งพินิจ ยินดีในฌาน เป็นผู้ตื่นแล้ว ยินดีในวิเวก เป็นมุนี[๓๑] ข้าพระองค์มีหมู่นารีแวดล้อมเข้าไปในป่าพิมพานต์ ได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะผู้ปานดังดวงจันทรในวันเพ็ญ[๓๒] ในกาลนั้น ข้าพระองค์ถือคบเพลิง ๑๐๐ ดวงรายล้อมพระพุทธเจ้าอยู่ ตลอด ๗ วัน ๗ คืน วันที่ ๘ จึงได้จากไป

[๓๓] ข้าพระองค์มีจิตเลื่อมใส ถวายบังคมพระสยัมภูพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะ ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร เสด็จออกจากสมาบัติ แล้วได้ถวายภิกษาอย่างหนึ่ง[๓๔] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งสัตว์ ผู้เป็นพระโลกเชษฐ์ผู้องอาจ ในหมู่นรชน เพราะกรรมนั้น ข้าพระองค์จึงเกิดในหมู่เทพชั้นดุสิต นี้เป็นผลแห่งภิกษาอย่างหนึ่ง[๓๕] แสงสว่างย่อมมีแก่ข้าพระองค์ทุกเมื่อ ทั้งกลางวันและกลางคืน ข้าพระองค์แผ่รัศมีไปได้ ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ

[๓๖] ในกัปที่ ๕๕ ข้าพระองค์ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ชนะเป็นใหญ่ ในชมพูทวีป มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต

[๓๗] ในกาลนั้น พระนครของข้าพระองค์เป็นพระนครที่มั่งคั่ง เจริญสร้างสรรอย่างสวยงาม ยาว ๓๐ โยชน์ กว่าง ๒๐ โยชน์[๓๘] พระนครชื่อโสภนะอันวิสสุกรรมเทพบุตรเนรมิตให้นครนั้นสงัดจากเสียง ๑๐ อย่าง ประกอบด้วยกังสดาลที่มีเสียงไพเราะ[๓๙] ในพระนครนั้นไม่มีเถาวัลย์ไม้ และดินเลย สำเร็จด้วยทองล้วน ๆ ทีเดียว โชติช่วงอยู่ตลอดกาลเนืองนิจ[๔๐] พระนครนั้นล้อมด้วยกำแพง ๔ ชั้น ๓ ชั้นสำเร็จด้วยแก้วมณี ส่วนตรงกลางวิษณุกรรมเทพบุตรได้เนรมิตถ่องแถวต้นตาลไว้[๔๑] สระโบกขรณี ๑๐,๐๐๐ ปกคลุมไปด้วยปทุมและอุบล ดาดาษไปด้วยบุณฑริกเป็นต้น หอมกรุ่นไปด้วยกลิ่นนานาชนิด[๔๒] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ ข้าพระองค์ได้ถือคบเพลิงไว้ ด้วยผลกรรมนั้น ข้าพระองค์ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถือคบเพลิงไว้[๔๓-๔๕] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระอุกกาสติกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ อุกกาสติกเถราปทานที่ ๓

๔. สุมนวีชนิยเถรปทาน

บุพประวัติของพระสุมนวีชนิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการพัดต้นโพธิ

(ท่านพระสุมนวีชนิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๖๔} [๔๖] เราเป็นผู้มีใจโสมนัสหยิบพัดวีชนีพัดต้นโพธิที่สูงส่ง ที่ต้นโพธิของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสีซึ่งเป็นต้นไม้ที่สูงส่ง[๔๗] ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ เราได้พัดต้นโพธิที่สูงส่งไว้ ด้วยการพัด ต้นโพธินั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการพัดต้นโพธิ[๔๘-๕๐] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเรา ทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระสุมนวีชนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ สุมนวีชนิยเถราปทานที่ ๔

๕. กุมมาสทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระกุมมาสทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายขนมกุมมาส

(ท่านพระกุมมาสทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๖๕} [๕๑] เราเห็นบาตรอันว่างเปล่าของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้แสวงหาคุณ อันยิ่งใหญ่พระนามว่าวิปัสสี ผู้เสด็จเที่ยวแสวงหาบิณฑบาตอยู่ จึงใส่ขนมกุมมาสจนเต็มบาตร