๓. อุกกาสติกเถราปทาน เล่ม ๓๓

อุกกาสติกเถราปทานที่ ๓ (๔๗๓)

ว่าด้วยผลแห่งการจุดคบเพลิง

[๖๓] ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพระ-

นามว่าโกสิกะ ประทับอยู่ที่ภูเขาจิตตกูฏ พระองค์เป็นผู้เพ่งพินิจ ยินดีในฌาน เป็นผู้ตื่นแล้ว อภิ-รมย์ในวิเวก เป็นมุนี

ข้าพระองค์อันหมู่นารีแวดล้อมเข้าไปใน

ป่าหิมวันต์ ได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะผู้ปานดังพระจันทร์ในวันเพ็ญ

ครั้งนั้น ข้าพระองค์ถือเอาคบเพลิงร้อย

ดวง แวดล้อมพระพุทธเจ้าอยู่ตลอด ๗ วัน ๗ คืนได้ไปโดยวันที่ ๘

ข้าพระองค์มีจิตเลื่อมใส ถวายบังคม

พระสยัมภูพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะ ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร ๆ เสด็จออกจากสมาบัติ แล้วได้ถวายภิกษาอย่างหนึ่ง

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งสัตว์ เชษฐ-บุรุษของโลก ประเสริฐกว่านรชน เพราะกรรมนั้น ข้าพระองค์จึงเกิดในหมู่เทพชั้นดุสิต นี้เป็นผลแห่งภิกษาอย่างหนึ่ง

แสงสว่างย่อมมีแก่ข้าพระองค์ทุกเมื่อ

ทั้งกลางวันและกลางคืน ข้าพระองค์แผ่รัศมีไปได้โดยรอบร้อยโยชน์

ในกัปที่ ๕๕ ข้าพระองค์ได้เป็นพระเจ้า

จักรพรรดิ ผู้เป็นใหญ่ในชมพูทวีป มีมหาสมุทร๔ เป็นขอบเขต ชำนะแล้ว

ครั้งนั้น พระนครของข้าพระองค์ เป็น

เมืองมั่งคั่ง เจริญสร้างสรรอย่างสวยงาม ยาว ๓๐โยชน์ กว้าง ๒๐ โยชน์

พระนครชื่อโศภน อันวิสสุกรรมเทพบุตร

นิรมิตให้ นครนั้นสงัดจากเสียง ๑๐ อย่าง ประ-กอบด้วยกังสดาลเสียงไพเราะ

ในพระนครนั้นไม่มีเครือเถา ไม้ และดินเลย สำเร็จด้วยทองคำล้วน ๆ ทีเดียว โชติช่วงอยู่ตลอดกาลเนืองนิตย์

พระนครนั้นล้อมด้วยกำแพง ๔ ชั้น ๓ ชั้น

สำเร็จด้วยแก้วมณี ส่วนตรงกลางวิสสุกรรมเทพ-บุตรได้เนรมิตถ่องแถวต้นตาลไว้

สระโบกขรณีตั้งหมื่นปกคลุมไปด้วยปทุม

และอุบล ดารดาษไปด้วยบุณฑริกเป็นต้น หอมกรุ่นไปด้วยกลิ่นนานาชนิด

ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ ข้าพระองค์ได้

ทรงคบเพลิงใด ด้วยกรรมนั้น ข้าพระองค์ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการทรงคบเพลิงไว้

ข้าพระองค์เผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . . คำ

สอนของพระพุทธเจ้า ข้าพระองค์ได้ทำเสร็จแล้ว

ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอุกกาสติเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบอุกกาสติกเถราปทาน

๔๗๓. อรรถกถาอุกกาสติกเถราปทาน

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า โกสิโย นาม ภควา ความว่า พระปัจเจกพุทธเจ้าชื่อว่าโกสิยะเพราะเกิดในโกสิยโครต. บทว่า จิตฺตกูเฏ ความว่า ในบรรดายอดภูเขาที่ตั้งเรียงรายอยู่ ปกคลุมสระอโนดาต เช่น ภูเขาจิตตกูฏ ภูเขาเกลาสกูฏ และภูเขาสานุกูฏเป็นต้น พระปัจเจกพุทธเจ้าองค์นั้น อยู่ที่ภูเขาจิตตกูฏอันงดงามวิจิตรไปด้วยรัตนะและโอสถเป็นต้นนานาชนิดที่เกิดบนยอดภูเขาทั้งหลาย.

จบอรรถกถาอุกกาสติกเถราปทาน

สุมนวีชนิยเถราปทานที่ ๕ (๔๗๔)

ว่าด้วยผลแห่งการพัดไม้โพธิ์

[๖๔] เราเป็นผู้มีใจโสมนัส จับพัดวีชนี

พัดไม้โพธิ์อันอุดม ที่ไม้โพธิ์ของพระผู้มีพระภาค-

เจ้าพระนามว่าวิปัสสี ซึ่งเป็นไม้สูงสุด