๒. มณิปูชกเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๗] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระนฬมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ นฬมาลิยเถราปทานที่ ๑

๒. มณิปูชกเถราปทาน

บุพประวัติของพระมณิปูชกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยแก้วมณี

(ท่านพระมณิปูชกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๖๒} [๘] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ใคร่ต่อความสงบ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองเสด็จไปในอากาศ[๙] สระใหญ่มีอยู่ในที่ไม่ไกลป่าหิมวันต์ ที่อยู่ของเราอันบุญกรรม ประกอบดีแล้วก็มีอยู่ใกล้สระนั้น

[๑๐] เราออกจากที่อยู่ได้เห็นพระผู้ทรงเป็นพระนายกของโลก ผู้ทรงรุ่งเรืองเหมือนต้นราชพฤกษ์ โชติช่วงเหมือนดังไฟลุกโพลง[๑๑] เราได้เห็นดอกไม้ชนิดหนึ่งที่มีในป่าเปลี่ยว จึงคิดที่จะบูชาพระนายกโลก จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใสแล้วได้ถวายบังคมพระศาสดา

[๑๒] เราหยิบแก้วมณีที่ศีรษะของเราบูชาพระผู้นายกของโลกด้วยความปรารถนาว่า “ด้วยการเอาแก้วมณีบูชานี้ ขอจงมีวิบากที่ดี”[๑๓] พระศาสดาพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ประทับอยู่ในอากาศได้ตรัสพระคาถานี้ว่า[๑๔] “ขอความดำริของท่านจงสำเร็จเถิดท่านจงได้สุขอันไพบูลย์ด้วยการบูชาแก้วมณีนี้ ขอท่านจงได้เสวยยศใหญ่เถิด”[๑๕] พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง ครั้นตรัสแก่เราผู้ตั้งจิตปรารถนาไว้ดังนี้แล้วได้เสด็จไป[๑๖] เราได้เป็นจอมเทพเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๖๐ กัป และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิหลายร้อยครั้ง

[๑๗] เมื่อเราเกิดเป็นเทวดาระลึกถึงบุญกรรมอยู่ แก้วมณีที่ส่องแสงสว่างให้เราย่อมบังเกิดแก่เรา

[๑๘] เรามีนางเทพอัปสร ๘๖,๐๐๐ ซึ่งมีผ้าและเครื่องอาภรณ์อันวิจิตร สวมต่างหูแก้วมณีเป็นบริวาร

[๑๙] นางเทพอัปสรเหล่านั้นมีหน้าแฉล้ม มักยิ้มก่อนเจรจา ตะโพก ผึ่งผาย เอวบางร่างน้อย แวดล้อมเราอยู่เป็นนิจ นี้เป็นผลแห่งการบูชาด้วยแก้วมณี[๒๐] ของใช้คือเครื่องประดับที่ทำด้วยทอง ทำด้วยแก้วมณี และทำด้วยแก้วทับทิม เป็นของที่บุคคลทำดีแล้วเพื่อเราตามที่เราต้องการ[๒๑] เรือนยอดและถํ้าที่น่ารื่นรมย์ และที่นอนอันสูงค่า ดังจะรู้ความดำริของเรา ย่อมบังเกิดตามความปรารถนา

[๒๒] ก็การที่ชนเหล่าใดได้ฟังใกล้ ๆ นับว่าเป็นลาภของชนเหล่านั้น พวกเขาได้ดีแล้ว การได้ฟังใกล้ ๆ นับเป็นบุญเขตของมนุษย์ เป็นโอสถของสรรพสัตว์[๒๓] ถึงกรรมที่เราผู้ได้เห็นพระผู้นายกก็ชื่อว่าเป็นอันทำไว้ดีแล้ว เราเป็นผู้รอดพ้นจากวินิบาต เป็นผู้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว[๒๔] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ แสงสว่างย่อมมีแก่เราทุกเมื่อทั้งกลางวันและกลางคืน[๒๕] เพราะการบูชาด้วยแก้วมณีนั้น เราจึงได้เสวยสมบัติ พบแสงสว่างคือญาณ เป็นผู้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว

[๒๖] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้บูชาแก้วมณีไว้ ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาด้วยแก้วมณี[๒๗-๒๙] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระมณิปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ มณิปูชกเถราปทานที่ ๒

๓. อุกกาสติกเถราปทาน

บุพประวัติของพระอุกกาสติกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการจุดคบเพลิงบูชา

(ท่านพระอุกกาสติกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๖๓} [๓๐] ในกาลนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโกสิกะประทับอยู่ที่ภูเขาจิตตกูฏ พระองค์เป็นผู้เพ่งพินิจ ยินดีในฌาน เป็นผู้ตื่นแล้ว ยินดีในวิเวก เป็นมุนี[๓๑] ข้าพระองค์มีหมู่นารีแวดล้อมเข้าไปในป่าพิมพานต์ ได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะผู้ปานดังดวงจันทรในวันเพ็ญ[๓๒] ในกาลนั้น ข้าพระองค์ถือคบเพลิง ๑๐๐ ดวงรายล้อมพระพุทธเจ้าอยู่ ตลอด ๗ วัน ๗ คืน วันที่ ๘ จึงได้จากไป

[๓๓] ข้าพระองค์มีจิตเลื่อมใส ถวายบังคมพระสยัมภูพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะ ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร เสด็จออกจากสมาบัติ แล้วได้ถวายภิกษาอย่างหนึ่ง[๓๔] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งสัตว์ ผู้เป็นพระโลกเชษฐ์ผู้องอาจ ในหมู่นรชน เพราะกรรมนั้น ข้าพระองค์จึงเกิดในหมู่เทพชั้นดุสิต นี้เป็นผลแห่งภิกษาอย่างหนึ่ง[๓๕] แสงสว่างย่อมมีแก่ข้าพระองค์ทุกเมื่อ ทั้งกลางวันและกลางคืน ข้าพระองค์แผ่รัศมีไปได้ ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ

[๓๖] ในกัปที่ ๕๕ ข้าพระองค์ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ชนะเป็นใหญ่ ในชมพูทวีป มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต