๙. ธรรมสวนิยเถราปทาน (๓๓๙) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู

จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต สนฺตาเรติ <1200> พหุชฺชนํ.

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง ทรงประกาศสัจจะ ๔ ทรงช่วยชนจำนวนมากให้ข้ามพ้น(วัฏสงสาร)

อหํ เตน สมเยน ชฏิโล อุคฺคตาปโน

ธุนนฺโต วากจีรานิ คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา.

สมัยนั้น ข้าพเจ้าเป็นชฎิลมีตบะแก่กล้า สลัดผ้าเปลือกไม้ เหาะไปในท้องฟ้า ในครั้งนั้น

พุทฺธเสฏฺฐสฺส อุปริ คนฺตุํ น วิสหามหํ

ปกฺขีว เสลมาปชฺช <1201> คมนํ น ลภินฺทตา. <1202>

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าไม่อาจจะไปในเบื้องบน แห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุดได้ เวลานั้นข้าพเจ้าเป็นเหมือนนกชนหน้าผา(หิน)บินไปไม่ได้

น เม อิทํ ภูตปุพฺพํ อิริยสฺส วิโกปนํ

ทเก ยถา อุมฺมิลิตฺวา <1203> เอวํ คจฺฉามิ อมฺพเร.

ความเป็นไปที่ผิดแปลกเช่นนี้ไม่เคยมีแก่ข้าพเจ้าเลย ข้าพเจ้าเหาะไปในท้องฟ้า เหมือนลืมตาไปในน้ำ

อุฬารภูโต มนุโช จ <1204> เหฏฺฐาสีโน <1205> ภวิสฺสติ

หนฺเทเมนํ คเวสิสฺสํ อปิ อตฺถํ ลเภยฺยหํ.

(ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีความคิดว่า)ก็มนุษย์ซึ่งเป็นผู้ประเสริฐ จักมีอยู่ภายใต้นี้กระมังหนอ ถ้าเช่นนั้นเราจักค้นหาเขา บางทีจะพึงได้ประโยชน์บ้าง

โอโรหนฺโต อนฺตลิกฺขา สทฺทมสฺโสสิ สตฺถุโน

อนิจฺจตํ กเถนฺตสฺส ตมหํ อุคฺคหึ ตทา.

เมื่อข้าพเจ้าลงจากอากาศ ได้ฟังพระสุรเสียงของพระศาสดาซึ่งกำลังตรัสเรื่องอนิจจตาอยู่ ข้าพเจ้าจึงเรียนเรื่องอนิจจตานั้นในขณะนั้น

อนิจฺจสญฺญมุคฺคยฺห อคมาสึ มมสฺสมํ

ยาวตายุํ วสิตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ.

ครั้นเรียนอนิจจสัญญาแล้วได้กลับไปสู่อาศรมของตน ข้าพเจ้าอยู่จนตลอดกำหนดอายุแล้วได้สิ้นชีวิตลง ณ ที่นั้น

จริเม วตฺตมานมฺหิ ตํ ธมฺมสฺสวนํ <1206> สรึ

เตน กมฺเมน สุกเตน ตาวตึสํ อคจฺฉหํ.

เมื่อภพสุดท้ายกำลังเป็นไปอยู่ ข้าพเจ้าระลึกถึงการฟังธรรมนั้นได้

ด้วยกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ดีแล้วนั้น จึงได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมึ อหํ

เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ.

ข้าพเจ้ารื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓๐,๐๐๐ กัป ได้ครองเทวสมบัติ ๕๑ ชาติ

เอกสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺตี อโหสหํ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ.

ได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๑ ชาติ และเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน

ปิตุเฆเร <1207> นิสีทิตฺวา สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย

คาถาย ปริทีเปนฺโต อนิจฺจวตฺถุทาหริ. <1208>

พระสมณะผู้อบรมอินทรีย์แล้ว นั่งบนเรือนของบิดา เปล่งวาจาถึงเรื่องไม่เที่ยง แสดงเป็นคาถา

อนุสฺสรามิ ตํ สญฺญํ สํสรนฺโต ภวาภเว

น โกฏึ ปฏิวิชฺฌามิ <1209> นิพฺพานํ อจฺจุตํ ปทํ.

ข้าพเจ้าระลึกถึงสัญญานั้นได้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ยังไม่ได้รู้แจ้งที่สุดคือพระนิพพาน ซึ่งเป็นหนทางไม่จุติว่า

อนิจฺจา วต สงฺขารา อุปฺปาทวยธมฺมิโน

อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ เตสํ วูปสโม สุโข.

สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ มีความเกิดขึ้นและเสื่อมไปเป็นธรรมดา เกิดขึ้นแล้วย่อมดับไป ความสงบระงับสังขารเหล่านั้นเป็นเหตุนำความสุขมาให้

สห คาถํ สุณิตฺวาน ปุพฺพกมฺมํ อนุสฺสรึ

เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณี.

ข้าพเจ้าระลึกถึงบุพกรรมได้ พร้อมกับได้ฟังคาถา นั่งอยู่บนอาสนะเดียวนั่นเองก็ได้บรรลุอรหัตตผลแล้ว

ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อรหตฺตํ อปาปุณี

อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ คุณมญฺญาย จกฺขุมา.

ข้าพเจ้ามีอายุ ๗ ขวบ ก็ได้บรรลุอรหัตตผล พระพุทธเจ้าผู้มีจักษุ ทรงรู้คุณสมบัติของข้าพเจ้าแล้ว จึงประทานอุปสมบทให้

ทารโกว อหํ สนฺโต กรณียํ สมาปยึ

กึ เม กรณียํ อชฺช สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน.

ข้าพเจ้ายังเป็นเด็กอยู่ ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว วันนี้ ข้าพเจ้าจะทำกิจอะไร ในศาสนาของพระศากยบุตรอีกเล่า

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สทฺธมฺมสฺสวเน ผลํ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น

จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการฟังธรรม

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธมฺมสฺสวนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ธมฺมสฺสวนิยตฺเถรสฺส อปทานํ นวมํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระธัมมสวนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ธัมมัสสวนิยเถราปทานที่ ๙ จบ