๑. กุณฑธานเถราปทาน (๓๑) เล่ม ๓๒

๔. กุณฑธานวรรค

๑. กุณฑธานเถรปทาน

บุพประวัติของพระกุณฑธานเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายกล้วย

(ท่านพระกุณฑธานเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๓} [๑] เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ได้บำรุงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ สุด ตรัสรู้เอง เป็นบุคคลผู้เลิศ ซึ่งทรงหลีกเร้นอยู่ตลอด ๗ วัน[๒] เรารู้เวลาที่พระองค์เสด็จออกจากที่หลีกเร้น ได้ถือเอากล้วย หวีใหญ่เข้าไปถวายพระมหามุนีพระนามว่าปทุมุตตระ[๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าสัพพัญญูผู้นายกของโลก ผู้เป็นมหามุนี เมื่อ จะยังจิตของเราให้เลื่อมใส ทรงรับไว้แล้วจึงเสวย[๔] พระสัมพุทธเจ้าผู้ทรงนำหมู่ชั้นยอดเยี่ยมเสวยแล้ว ประทับนั่ง บนอาสนะของพระองค์ ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า[๕] “ยักษ์เหล่าใดชุมนุมกันอยู่ที่ภูเขานี้ และคณะภูตในป่าทั้งหมด นั้นจงฟังคำของเรา

[๖] ผู้ใดบำรุงพระพุทธเจ้าดังพญาไกรสรราชสีห์ เราจักพยากรณ์ ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงตั้งใจฟังคำเรากล่าวเถิด[๗] ผู้นั้นจักได้เป็นท้าวเทวราช ๑๑ ครั้ง และจักได้เป็นพระเจ้า จักรพรรดิ ๓๔ ครั้ง

[๘] ในที่สุดแสนกัป พระศาสดาทรงพระนามว่าโคดมโดยพระโคตร ซึ่งสมภพในราชวงศ์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้น ในโลก[๙] ผู้นั้นจักด่าสมณะทั้งหลายผู้มีศีล หาอาสวะมิได้ แล้วก็จักได้ ชื่อตามวิบากแห่งกรรมอันชั่วช้า

[๑๐] เขาจักได้เป็นโอรสธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น อัน ธรรมเนรมิตแล้ว จักเป็นสาวกมีชื่อว่ากุณทธานะ”

[๑๑] เราตามประกอบเนือง ๆ ซึ่งความสงัด เพ่งฌาน ยินดีในฌาน ยังพระศาสดาให้ทรงโปรดปรานแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

[๑๒] พระชินเจ้าอันเหล่าพระสาวกทั้งหลายแวดล้อม ทั้งห้อมล้อม ด้วยภิกษุสงฆ์ ประทับนั่ง ณ ท่ามกลางภิกษุสงฆ์แล้ว ทรงให้ เราจับสลาก[๑๓] เราห่มผ้าเฉวียงบ่าข้างหนึ่งถวายบังคมพระศาสดา ผู้นายก ของโลก เมื่อภิกษุทั้งหลายกล่าวอยู่ ได้จับสลากเป็นครั้งแรก ต่อเบื้องพระพักตร์ของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประเสริฐ[๑๔] ด้วยกรรมนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยังหมื่นโลกธาตุให้หวั่น ไหวประทับนั่ง ณ ท่ามกลางภิกษุสงฆ์ จึงทรงตั้งเราไว้ ในตำแหน่งเอตทัคคะ[๑๕] เรามีความเพียรอันนำไปซึ่งธุระ นำธรรมอันเกษมจากโยคะมา ให้ เราดำรงร่างกายเป็นชาติสุดท้ายในศาสนาของพระสัมมา สัมพุทธเจ้า

[๑๖]คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระกุณฑธานเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ กุณฑธานเถราปทานที่ ๑

๒. สาคตเถราปทาน

บุพประวัติของพระสาคตเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการสรรเสริญพระพุทธเจ้า

(ท่านพระสาคตเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๔} [๑๗] ในกาลนั้น เราได้เป็นพราหมณ์มีนามว่าโสภิตะ มีลูกศิษย์ของ ตนห้อมล้อมแล้วได้ไปยังอาราม[๑๘] ในสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้อุดมบุรุษมีหมู่ภิกษุแวดล้อม เสด็จออกจากประตูพระอารามแล้วได้ประทับยืนอยู่[๑๙] เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นผู้ฝึกพระองค์แล้ว แวดล้อม ด้วยภิกษุสงฆ์ผู้ฝึกฝนตนแล้ว จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส ได้ ชมเชยพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้นำโลกว่า[๒๐] “ต้นไม้ทุกชนิดบรรดามี ย่อมงอกงามบนแผ่นดิน ฉันใด ส่ำสัตว์ ผู้มีความรู้ก็ย่อมงอกงามในพระศาสนาของพระชินเจ้า ฉันนั้น