๑. ตีณิกณิการปุปผิยเถราปทาน เล่ม ๓๓

๕๑. กณิการวรรค

๑. ตีณิกณิการปุปผิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระตีณิกณิการปุปผิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกกรรณิการ์

(ท่านพระตีณิกณิการบุปผิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๙๑} [๑] พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ มีพระมหาปุริสลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ พระองค์ทรงประสงค์ความสงัดจึงเสด็จไปป่าหิมพานต์[๒] พระมุนีผู้เลิศ ประกอบด้วยพระกรุณาเป็นอุดมบุรุษ ครั้นเสด็จถึงป่าหิมพานต์แล้วประทับนั่งขัดสมาธิ[๓] ครั้งนั้น เราเป็นวิทยาธรสัญจรไปในอากาศ เราถือตรีศูลซึ่งทำไว้ดีแล้วเหาะไปในอัมพร

[๔] พระพุทธเจ้าส่องสว่างอยู่ในป่าเหมือนกับไฟบนยอดภูเขา เหมือนดวงจันทร์ในวันเพ็ญ และเหมือนต้นพญาสาละที่มีดอกบานสะพรั่ง[๕] เราออกจากป่าเหาะไปตามพระรัศมีพระพุทธเจ้า เห็นคล้ายกับสีของไฟที่ไหม้ไม้อ้อ ได้ทำจิตให้เลื่อมใส[๖] เราเลือกเก็บดอกไม้อยู่ ได้เห็นดอกกรรณิการ์ที่มีกลิ่นหอมจึงเก็บมา ๓ ดอกบูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด

[๗] ด้วยอานุภาพแห่งพระพุทธเจ้า ครั้งนั้น ดอกไม้ของเราทั้ง ๓ ดอกกลับขั้วขึ้น หันกลีบลง ทำเป็นเงา(บังแดด)แด่พระศาสดา[๘] ด้วยกรรมที่ได้ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๙] วิมานของเราสูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์ อันบุญกรรมทำให้อย่างสวยงามในชั้นดาวดึงส์นั้นรู้กันว่าวิมานกรรณิการ์[๑๐] ปราสาทนั้นสูง ๑,๐๐๐ ชั่วลูกธนู มี ๗ ชั้น สะพรั่งไปด้วยธงทำด้วยแก้วมณีสีเขียว ป้อม ๑๐๐,๐๐๐ ป้อมมีปรากฏในปราสาทของเรา[๑๑] บัลลังก์ทำด้วยทองก็มี ทำด้วยแก้วมณีก็มี ทำด้วยแก้วทับทิมก็มี ทำด้วยแก้วผลึกก็มี ตามแต่จะต้องการปรารถนา[๑๒] ที่นอนมีค่ามากยัดด้วยนุ่น มีผ้าลาดลายรูปสัตว์ต่าง ๆ มีราชสีห์เป็นต้น ผ้าลาดมีชายเดียว มีหมอนพร้อม ปรากฏว่ามีอยู่ในปราสาทของเรา[๑๓] ในเวลาที่เราปรารถนาจะออกจากวิมานเที่ยวจาริกไปในเทวโลก ก็มีหมู่เทวดาแวดล้อมไป

[๑๔] เราสถิตอยู่ภายใต้ดอกไม้ เบื้องบนเรามีดอกไม้เป็นเครื่องกำบังสถานที่โดยรอบ ๑๐๐ โยชน์ถูกปกคลุมด้วยดอกกรรณิการ์.[๑๕] ดนตรี ๖๐,๐๐๐ บำรุงทั้งเช้าและเย็น แวดล้อมเราเป็นนิจตลอด คืนตลอดวัน ไม่เหนื่อยหน่าย

[๑๖] เรารื่นรมย์ด้วยการฟ้อน การขับ ด้วยกังสดาลและเครื่องประโคม เป็นผู้หมกมุ่นอยู่ในกาม บันเทิงอยู่ด้วยความยินดีในการเล่น

[๑๗] ครั้งนั้น เราบริโภคและดื่มในวิมานนั้นบันเทิงอยู่ในชั้นไตรทศ เราพร้อมด้วยหมู่นางเทพอัปสรบันเทิงอยู่ในวิมานอันสูงสุด[๑๘] เราได้เสวยราชสมบัติในเทวโลก ๕๐๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๐๐ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยคณนานับมิได้[๑๙] เมื่อเรายังเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมได้โภคทรัพย์มากมาย ความบกพร่องในโภคทรัพย์ไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๒๐] เราเวียนว่ายตายเกิดอยู่ใน ๒ ภพ คือในภพเทวดาและในภพมนุษย์ คติอื่นไม่รู้จัก นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๑] เราเกิดใน ๒ ตระกูล คือในตระกูลกษัตริย์หรือตระกูลพราหมณ์ ย่อมไม่เกิดในสกุลตํ่าต้อย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๒๒] ยานช้าง ยานม้า วอ และคานหามนี้ เราได้ทุกสิ่งทุกอย่างทีเดียว นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๓] หมู่ทาส หมู่ทาสี และนารีที่ประดับประดาแล้ว เราได้ทุกอย่างทีเดียว นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๔] ผ้าแพร ผ้าขนสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ ผ้าฝ้าย เราได้ทุกชนิด นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๕] ผ้าใหม่ ผลไม้ใหม่ โภชนะมีรสอันเลิศใหม่ ๆ เราได้ทุกชนิด นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๖] คำว่า เชิญเคี้ยวสิ่งนี้ เชิญบริโภคสิ่งนี้ เชิญนอนบนที่นอนนี้ เราได้ทั้งนั้น นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๒๗] เราเป็นผู้ได้รับการบูชาในที่ทุกสถาน เรามียศใหญ่ยิ่ง มีศักดิ์ใหญ่ มีบริษัทบริวารไม่แตกแยกทุกเมื่อ เราเป็นผู้อุดมกว่าหมู่ญาติ นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๒๘] เราไม่รู้จักหนาว ไม่รู้จักร้อน ไม่มีความกระวนกระวาย อนึ่ง ทุกข์ทางจิตย่อมไม่มีในหทัยของเราเลย

[๒๙] เราเป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อย ภพใหญ่ ความเป็นผู้มีวรรณะผิดแผกไป เราไม่รู้จักเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๓๐] เราอันกุศลมูลตักเตือนแล้วจึงจุติจากเทวโลกมาเกิดในตระกูลพราหมณ์มหาศาลอันมั่งคั่งในพระนครสาวัตถี

[๓๑] ละกามคุณ ๕ ออกบวชเป็นบรรพชิต เรามีอายุได้ ๗ ขวบแต่กำเนิดก็ได้บรรลุอรหัต

[๓๒] พระพุทธเจ้าผู้มีพระปัญญาจักษุ ทรงทราบถึงคุณของเราจึงให้เราอุปสมบท เราถึงเป็นหนุ่มก็ควรบูชา นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๓๓] ทิพยจักษุของเราบริสุทธิ์ เราฉลาดในสมาธิ ถึงความบริบูรณ์แห่งอภิญญา นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๓๔] เราบรรลุปฏิสัมภิทา ฉลาดเฉียบแหลมในอิทธิบาท ถึงความบริสุทธิ์ในพระสัทธรรม นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๓๕] ในกัปที่สามหมื่น เราได้บูชาพระพุทธเจ้าไว้ ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๓๖] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

[๓๗] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ได้ทำเสร็จแล้ว[๓๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระตีณิกณิการปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ตีณิกณิการปุปผิยเถราปทานที่ ๑

๒. เอกปัตตทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระเอกปัตตทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายบาตร

(ท่านพระเอกปัตตทายกเถระได้กราบทูลบุพประวัติของตนว่า)

{๙๒} [๓๙] ข้าพระองค์เป็นช่างหม้ออยู่ในพระนครหังสวดีได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากกิเลสธุลี ผู้ทรงข้ามโอฆะได้แล้ว ไม่มีอาสวะ[๔๐] ข้าพระองค์ได้ถวายบาตรดินที่ทำดีแล้วแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ครั้นถวายบาตรแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ตรงผู้คงที่แล้ว[๔๑] เมื่อข้าพระองค์เกิดในภพย่อมได้ถาดทองและจานที่ทำด้วยเงิน ทำด้วยทอง และทำด้วยแก้วมณี