กุสลัตติกสารัมมณทุกะ เล่ม ๔๔

กุสลํ สารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ สารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล สารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ สารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยสารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล สารมฺมโณ ธมฺโม กุสลสฺส สารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล สารมฺมโณ ธมฺโม อกุสลสฺส สารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต สารมฺมโณ ธมฺโม อพฺยากตสฺส สารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

สารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยสารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

กุสโล สารมฺมโณ ธมฺโม กุสลสฺส สารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา สตฺต อวิคเต ตีณิ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๗

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

อพฺยากตํ อนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

นเหตุยา เอกํ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

อพฺยากโต อนารมฺมโณ ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ... อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย: นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย: อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย: อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

กุสลตฺติกสารมฺมณทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

อนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนารัมมณธรรมที่เป็น

อัพยากฤต โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย

มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

กุสลัตติกสารัมมณทุกะ จบ