สารัมมณทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

สารมฺมณํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สารมฺมโณ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ยถา สปฺปจฺจยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น ฉันใดพึงให้พิสดารฉันนั้น

__________๔

ปฏิจฺจวาโร

สารมฺมณํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สารมฺมโณ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ยถา สปฺปจฺจยํ อกุสลํ เอวํ กาตพฺพํ ฯ

______________

ปฏิจจวาร

อกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้นฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

ปฏิจฺจวาโร

สารมฺมณํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อนารมฺมณํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ สารมฺมณํ อพฺยากตญฺจ อนารมฺมณํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ปฏิจจวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ฉ ปุเรชาเต เอกํ อาเสวเน เอกํ ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอธิปติปัจจัย มี " ๕ ฯลฯ

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๖

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๑

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑ ฯลฯ

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว ฯเปฯ นกมฺเม เทฺว นวิปาเก ปญฺจ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เทฺว นมคฺเค นว นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา เทฺว โนวิคเต เทฺว ฯ

__________

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มีวาระ ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๒

ปญฺหาวาโร

สารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม สารมฺมณสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ปัญหาวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

สารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม สารมฺมณสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม สารมฺมณสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรมโดยอารัมมณปัจจัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรมโดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย

สารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม สารมฺมณสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ อนารมฺมโณ อพฺยากโต ธมฺโม สารมฺมณสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม โดยอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรมโดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา จตฺตาริ อนนฺตเร เอกํ ฯเปฯ สหชาเต สตฺต อญฺญมญฺเญ ฉ นิสฺสเย สตฺต อุปนิสฺสเย เทฺว ปุเรชาเต เอกํ ปจฺฉาชาเต เอกํ อาเสวเน เอกํ กมฺเม ตีณิ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ สมฺปยุตฺเต เอกํ วิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯเปฯ

สารมฺมณทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในอธิปติปัจจัย มี " ๔

ในอนันตรปัจจัย มี " ๑ ฯลฯ

ในสหชาตปัจจัย มี " ๗

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๖

ในนิสสยปัจจัย มี " ๗

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๒

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๑

ในปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๑

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๑

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๒

สารัมมณทุกกุสลัตติกะ จบ