อุปาทินนทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

อนุปาทินฺนํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ เอกํ ฯ

สปฺปจฺจยทุกกุสลสทิสํ ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

เหมือนกับสัปปัจจยทุกกุศล

ปฏิจฺจวาโร

อนุปาทินฺนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

ปฏิจฺจวาโร

อุปาทินฺนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อนุปาทินฺนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อุปาทินฺนํ อพฺยากตญฺจ อนุปาทินฺนํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อุปาทินฺเน ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

ปฏิจจวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยอุปาทินนขันธ์ และมหาภูตรูป

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ ปุเรชาเต เทฺว อาเสวเน เอกํ กมฺเม ปญฺจ วิปาเก ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ฯลฯ

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๒

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑

ในกัมมปัจจัย มี " ๕

ในวิปากปัจจัย มี " ๕

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุยา ปญฺจ นอารมฺมเณ จตฺตาริ นอธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ นปุเรชาเต จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เทฺว นอาหาเร เทฺว นอินฺทฺริเย เทฺว นฌาเน เทฺว นมคฺเค ปญฺจ นสมฺปยุตฺเต จตฺตาริ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา จตฺตาริ โนวิคเต จตฺตาริ ฯ

สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๕ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มีวาระ ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๔

สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

ปญฺหาวาโร

อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ปัญหาวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมโดยเหตุปัจจัย

เหตุยา จตฺตาริ ฯ อารมฺมเณ จตฺตาริ: อุปาทินฺนมูลเก เทฺว อนุปาทินฺนมูลเก เทฺว ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ เอกํ ฯ อนนฺตเร จตฺตาริ สมนนฺตเร จตฺตาริ สหชาเต ปญฺจ อญฺญมญฺเญ เทฺว นิสฺสเย ปญฺจ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในอุปาทินนมูลกะ มี " ๒

ในอนุปาทินนมูลกะ มี " ๒

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมโดยอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๑ นัย

ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๔

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๔

ในสหชาตปัจจัย มี " ๕

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒

ในนิสสยปัจจัย มี " ๕

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔

อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ เทฺว ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว อารมฺมณปุเรชาตํเยว ฯ ฆฏนา เทฺว อารมฺมณปุเรชาตมฺปิ วตฺถุปุเรชาตมฺปิ ฯ ฉ ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต มีวาระ ๒

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรมโดยปุเรชาตปัจจัย

มีวาระ ๒ เป็นอารัมมณปุเรชาตอย่างเดียว ปัจจัยสงเคราะห์ (ฆฏนา) มี ๒

อารัมมณปุเรชาตก็ดี วัตถุปุเรชาตก็ดี มีวาระ ๖

ปจฺฉาชาเต ฉ อาเสวเน เอกํ กมฺเม จตฺตาริ วิปาเก จตฺตาริ อาหาเร นว อินฺทฺริเย จตฺตาริ ฌาเน จตฺตาริ มคฺเค จตฺตาริ สมฺปยุตฺเต เทฺว วิปฺปยุตฺเต ฉ อตฺถิยา นว นตฺถิยา จตฺตาริ วิคเต จตฺตาริ อวิคเต นว ฯเปฯ

ในปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๖

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑

ในกัมมปัจจัย มี " ๔

ในวิปากปัจจัย มี " ๔

ในอาหารปัจจัย มี " ๙

ในอินทริยปัจจัย มี " ๔

ในฌานปัจจัย มี " ๔

ในมัคคปัจจัย มี " ๔

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๒

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๖

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในนัตถิปัจจัย มี " ๔

ในวิคตปัจจัย มี " ๔

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๔

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ

อุปาทินฺนทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

มหนฺตรทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔

อนุปาทินนทุกกุสลัตติกะ จบ

มหันตรทุกกุสลัตติกะ จบ