กุสลัตติกสเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

กุสลํ สเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ สเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล สเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ สเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน ตีณิ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา ตีณิ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล สเหตุโก ธมฺโม กุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล สเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต สเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

กุสโล สเหตุโก ธมฺโม กุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: กุสโล สเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: กุสโล สเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล สเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อพฺยากโต สเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณ-ปัจจัย

สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัยสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-ปัจจัย

สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัยมี ๓ นัย

สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ นัย

กุสโล สเหตุโก ธมฺโม กุสลสฺส สเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล โดยอธิปติ-ปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา สตฺต อนนฺตเร ปญฺจ สมนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต ตีณิ อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย ตีณิ อุปนิสฺสเย นว อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๗

ในอนันตรปัจจัย มี " ๕

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕

ในสหชาตปัจจัย มี " ๓

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓

ในนิสสยปัจจัย มี " ๓

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ สตฺต ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

อกุสลํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ อเหตุกญฺจ อพฺยากตํ อเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อพฺยากตํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา เอกํ อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑

ในอธิปติปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

อพฺยากตํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

อกุสลํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ อเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ อกุสลํ อเหตุกญฺจ อพฺยากตํ อเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน็ ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-ปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-ปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณ-ปัจจัย

อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อพฺยากตสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: อพฺยากโต อเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอนันตร-ปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตร-ปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตร-ปัจจัย

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอนันตร-ปัจจัย

อกุสโล อเหตุโก ธมฺโม อกุสลสฺส อเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอุปนิสสยปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ จตฺตาริ อนนฺตเร จตฺตาริ สมนนฺตเร จตฺตาริ สหชาเต ตีณิ อญฺญมญฺเญ เอกํ นิสฺสเย จตฺตาริ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในอนันตรปัจจัย มี " ๔

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๔

ในสหชาตปัจจัย มี " ๓

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๑

ในนิสสยปัจจัย มี " ๔

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔

นเหตุยา ปญฺจ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา ปญฺจ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๕

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

กุสลตฺติกสเหตุกทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลัตติกสเหตุกทุกะ จบ