กุสลัตติกสาสวทุกะ เล่ม ๔๔

กุสลํ สาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อกุสลํ สาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล สาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อพฺยากตํ สาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ กุสลํ สาสวญฺจ อพฺยากตํ สาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ สาสวญฺจ อพฺยากตํ สาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สาสวธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสาสวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

สาสวธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสาสวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

สาสวธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสาสวธรรมที่เป็นกุศล และสาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสาสวธรรมที่เป็นอกุศล และสาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา นว ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล สาสโว ธมฺโม กุสลสฺส สาสวสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อกุสโล สาสโว ธมฺโม อกุสลสฺส สาสวสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อพฺยากโต สาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส สาสวสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สาสวธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

สาสวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สาสวธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัยสาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา สตฺต อารมฺมเณ นว อวิคเต เตรส ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลํ อนาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อนาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ อนาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อนาสวธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล อนาสโว ธมฺโม กุสลสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อนาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยอนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุ-ปัจจัย

อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม กุสลสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

กุสโล อนาสโว ธมฺโม กุสลสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อกุสลสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อนาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นกุศล โดยอธิปติ-ปัจจัย

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอธิปติ-ปัจจัย

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอกุศล โดยอธิปติปัจจัย

กุสโล อนาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต อนาสโว ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนาสวสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อนาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตรปัจจัย

อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตร-ปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร เทฺว สมนนฺตเร เทฺว สหชาเต เทฺว อญฺญมญฺเญ เทฺว นิสฺสเย เทฺว อุปนิสฺสเย จตฺตาริ อวิคเต เทฺว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

กุสลตฺติกสาสวทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในอธิปติปัจจัย มี " ๓

ในอนันตรปัจจัย มี " ๒

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒

ในสหชาตปัจจัย มี " ๒

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒

ในนิสสยปัจจัย มี " ๒

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔

ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลัตติกสาสวทุกะ จบ