arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · สุเมธาวรรค

๑. สุเมธาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในสุเมธาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พุทธาปทาน ปัจเจกพุทธาปทาน

และเถราปทาน จบเพียงเท่านี้

พระสุตตันตปิฎก

ขุททกนิกาย เถรีอปทาน

ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. สุเมธาวรรค

หมวดว่าด้วยพระเถรีชื่อสุเมธาเป็นต้น

๑. สุเมธาเถริยาปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระสุเมธาเถรี

ลำดับต่อไปนี้ จงสดับอปทานของพระเถรีต่อไป

(พระสุเมธาเถรี เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สุเมธาวรรค สุเมธาเถริยาปทาน (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๓ หน้า ๓๖๔–๓๖๘

เรื่องนี้ไม่มีบาลีฉบับมหาจุฬาฯ ในข้อมูล e-tipitaka

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโกนาคมนะ

ประทับอยู่ที่สังฆาราม

หม่อมฉันเป็นหญิงสหายกัน ๓ คน ได้ถวายวิหารทาน

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันทั้งหลายเกิดในเทวโลก ๑๐ ครั้ง ๑๐๐ ครั้ง

๑๐๐,๐๐๐ ครั้ง ในมนุษยโลก ไม่จำต้องพูดถึง

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในเทวโลกหม่อมฉันเป็นผู้มีฤทธิ์มาก

ในมนุษยโลกไม่จำต้องพูดถึง

ได้เป็นนางแก้ว เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑นางแก้ว ในที่นี้หมายถึงหญิงดีที่มีคุณสมบัติ คือ เว้นโทษ ๖ ประการ มีความงาม ๕ ประการ มีความ งามกว่ามนุษย์ทั่วไป ฯลฯ (ขุ.เถรี.อ. ๓/๓๖๔)
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชน ๓ คน คือ นางธนัญชานีพราหมณี

พระนางเขมาเถรี และหม่อมฉัน ได้สั่งสมกุศลไว้ในชาตินั้น

เกิดในตระกูลที่เพียบพร้อมทุกอย่าง

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ได้สร้างอารามอย่างสวยงาม

ประดับด้วยเครื่องตกแต่งทุกอย่างเสร็จแล้ว

มอบถวายพระสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข

เป็นผู้เพลิดเพลินแล้ว

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เพราะอำนาจแห่งกรรมนั้น

หม่อมฉันเกิดในที่ไหน ๆ

ในเทวโลกก็ตาม ในมนุษยโลกก็ตาม

ก็ถึงความเป็นผู้เลิศ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในกัปนี้เอง พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของพราหมณ์

มีพระยศยิ่งใหญ่ พระนามว่ากัสสปะ ตามพระโคตร

ประเสริฐกว่าเจ้าลัทธิทั้งหลาย เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี

ทรงเป็นใหญ่กว่านรชนในกรุงพาราณสีที่อุดม

ทรงเป็นอุปัฏฐากของพระพุทธเจ้าผู้แสวงหาพระคุณอันยิ่งใหญ่

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวเธอมีพระราชธิดา ๗ พระองค์

พระราชกัญญาเหล่านั้นดำรงอยู่ในความสุข

ทรงพอพระทัยในการอุปัฏฐากพระพุทธเจ้า

และประพฤติพรหมจรรย์

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑พรหมจรรย์ ในที่นี้หมายถึงความประพฤติประเสริฐ มี ๑๐ ประการ คือ (๑) ทาน (๒) เวยยาวัจจะ (๓) เบญจศีล (๔) อัปปมัญญา (๕) เมถุนวิรัติ (๖) สทารสันโดษ (๗) วิริยะ (๘) อุโปสถังคะ (๙) อริยมรรค (๑๐) ศาสนา (ที.สี.อ. ๑/๑๙๐/๑๖๐-๒)
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันเป็นพระสหายของพระราชธิดาเหล่านั้น

เป็นสตรีผู้มั่นคงในศีล ได้ถวายทานโดยเคารพ

ประพฤติวัตรอยู่ในเรือนนั่นเอง

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ด้วยกรรมที่หม่อมฉันได้ทำไว้ดีแล้วนั้น

และด้วยเจตนาที่ตั้งไว้มั่น

หม่อมฉันละกายมนุษย์แล้ว

จึงได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันจุติจากสวรรคชั้นดาวดึงส์นั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นยามา

จุติจากสวรรค์ชั้นยามานั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต

จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตนั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นนิมมานรดี

จุติจากสวรรค์ชั้นนิมมานรดีนั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์

ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันประกอบบุญกรรมไว้

เกิดในภพใด ๆ ในภพนั้น ๆ

ก็ได้เป็นพระมเหสีของพระราชา

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันจุติจากสวรรค์ชั้นปรนิมมิตวสวัตดีนั้นแล้ว

มาเกิดในหมู่มนุษย์ ได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ

และได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าแผ่นดิน

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เสวยสมบัติทั้งในเทวโลกและมนุษยโลก

มีความสุขทุกชาติ เวียนว่ายตายเกิดอยู่หลายชาติ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นั้นเป็นเหตุ เป็นแดนเกิด และมูลเหตุ

คือเป็นความสมควรในพระศาสนา

นั่นเป็นสโมธานข้อที่ ๑

ข้อนั้นเป็นความดับของหม่อมฉันผู้ยินดีในธรรม

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กิเลสทั้งหลายหม่อมฉันก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงหม่อมฉันก็ถอนได้แล้ว

หม่อมฉันตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

การที่หม่อมฉันมาในสำนักของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ หม่อมฉันได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ หม่อมฉันก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า พระสุเมธาภิกษุณีได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

สุเมธาเถริยาปทานที่ ๑ จบ

จบ ๑. สุเมธาเถริยาปทาน