๒. สุมังคลเถราปทาน (๑๑๒) เล่ม ๓๒

[๗] เรานั้นครั้นทำจิตให้เลื่อมใสและถวายผ้าทิพย์แด่พระศาสดาแล้ว พร้อมทั้งอำมาตย์และบริวารชนเข้าถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะ[๘] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๙] ในกัปที่ ๑๕ แต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ พระองค์ มีพระนามเหมือนกันว่าวาหนะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๑๐] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระปริวารเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ มหาปริวารเถราปทานที่ ๑

๒. สุมังคลเถราปทาน

บุพประวัติของพระสุมังคลเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดนตรีเครื่อง ๕

(ท่านพระสุมังคลเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๑๔} [๑๑] พระชินเจ้าผู้ประเสริฐพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้เป็นพระโลกเชษฐ์ ผู้องอาจในหมู่นรชน เสด็จออกจากพระวิหารแล้วเสด็จเข้าไปยังสระนํ้า

[๑๒] พระผู้มีพระภาคสัมพุทธเจ้าทรงสรงสนานและดื่มแล้ว ทรงห่ม จีวรเฉวียงพระอังสา ประทับยืนเหลียวดูทิศน้อยใหญ่อยู่ ณ ที่นั้น[๑๓] ในกาลนั้น เราจึงเข้าไปในที่อยู่ ได้พบพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นนายกของโลก เรามีใจร่าเริง มีจิตโสมนัส ได้ปรบมือขึ้น[๑๔] เราประกอบการฟ้อน การขับร้อง และดนตรีเครื่อง ๕ ถวาย พระองค์ผู้รุ่งเรืองดังดวงอาทิตย์ ส่องแสงเรืองรองดังทองคำ[๑๕] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ เราย่อมครอบครองสัตว์ทั้งปวง ยศของเรามีไพบูลย์[๑๖] ข้าแต่บุรุษอาชาไนย ขอนอบน้อมพระองค์ ข้าแต่บุรุษผู้สูงสุด ขอนอบน้อมพระองค์ พระองค์ผู้เป็นพระมุนีทรงยังพระองค์ให้ยินดีแล้ว จึงทรงยังผู้อื่นให้ยินดีตาม[๑๗] เรากำหนดถือเอาแล้ว นั่งแล้ว ทำความร่าเริง มีวัตรอันดี เข้าไปบำรุงพระสัมพุทธเจ้าแล้ว จึงเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต

[๑๘] ในกัปที่ ๑,๖๐๐ กัปแต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิหลายพระองค์ มีพระนามเหมือนกันว่าทวินวเอกจินติตะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๑๙] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระสุมังคลเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ สุมังคลเถราปทานที่ ๒

๓. สรณคมนิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระสรณคมนิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถึงศาสดาเป็นสรณะ

(ท่านพระสรณคมนิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๑๕} [๒๐] สงครามปรากฏแก่ท้าวเทวราชทั้งสองฝ่าย กองทัพประชิดกันเป็นหมู่ ๆ เสียงดังกึกก้องได้เป็นไปแล้ว[๒๑] พระศาสดาพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ประทับยืนอยู่ในอากาศ ทรงยังมหาชนให้สังเวชแล้ว[๒๒] เทวดาทั้งปวงมีใจยินดีต่างวางเกราะและอาวุธ ถวายบังคม พระสัมพุทธเจ้า ได้รวมเป็นพวกเดียวกันในขณะนั้น[๒๓] พระศาสดาผู้ทรงอนุเคราะห์ ทรงรู้แจ้งโลก ทรงทราบความดำริของเราแล้ว ทรงเปล่งอาสภิวาจา ทรงยังมหาชนให้เย็นใจว่า[๒๔] “มนุษย์ผู้มีจิตประทุษร้ายเบียดเบียนสัตว์เพียงตัวหนึ่ง ย่อมเข้า ถึงอบายเพราะจิตประทุษร้ายนั้น

[๒๕] เปรียบเหมือนช้างในค่ายสงครามเบียดเบียนสัตว์เป็นอันมาก ท่าน ทั้งหลายจงยังจิตของตนให้เย็นเถิด อย่าเดือดร้อนบ่อย ๆ เลย”[๒๖] แม้พวกเสนาของพญายักษ์ทั้งสองฝ่ายก็ได้ชุมนุมกัน เข้าถึง พระโลกเชษฐ์ผู้คงที่ด้วยดีว่าเป็นสรณะ

[๒๗] ส่วนพระศาสดาผู้มีจักษุทรงยังหมู่ชนให้ยินยอมแล้ว ทรงย่างพระบาท อันหมู่เทวดาเพ่งดูอยู่ ทรงบ่ายพระพักตร์ไปทางทิศเหนือเสด็จหลีกไป