๕. จันทนมาลิยเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๖๙] เราเวียนว่ายตายเกิดเสวยสมบัติอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ความบกพร่องในโภคทรัพย์ไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการสรรเสริญพระญาณ[๗๐] ไฟ ๓ กองเราดับสนิทแล้ว เราถอนภพทั้งปวงขึ้นหมดแล้ว เราเป็นผู้สิ้นอาสวะทุกอย่างแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๗๑] ในกัปที่ ๓๐,๐๐๐ เราได้สรรเสริญพระญาณไว้ ด้วยการสรรเสริญนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้ก็เป็นผลแห่งการสรรเสริญพระญาณ[๗๒-๗๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระญาณัตถวิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ญาณัตถวิกเถราปทานที่ ๔

๕. จันทนมาลิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระจันทนมาลิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายแก่นจันทร์และดอกสาละ

(ท่านพระจันทนมาลิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๗๕} [๗๕] เราละเบญจกามคุณอันน่ารัก น่ารื่นรมย์ใจ และละทรัพย์ประมาณ ๘๐ โกฏิแล้วบวชเป็นบรรพชิต

[๗๖] ครั้นบวชแล้วก็ได้เว้นจากการทำความชั่วด้วยกาย ละความประพฤติชั่วด้วยวาจา อยู่ริมฝั่งแม่น้ำ

[๗๗] พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดได้เสด็จมาหาเราผู้อยู่คนเดียว เราไม่รู้ว่าเป็นพระพุทธเจ้า เราได้ทำการต้อนรับ

[๗๘] ครั้นทำการต้อนรับแล้วจึงได้ทูลถามถึงพระนามและพระโคตรว่า “ท่านเป็นเทวดาหรือคนธรรพ์ หรือเป็นท้าวสักกปุรินททะ

[๗๙] ท่านเป็นใคร หรือเป็นบุตรของใคร หรือเป็นท้าวมหาพรหม มาในที่นี้ จึงสว่างไสวไปทั่วทิศเหมือนดวงอาทิตย์อุทัยฉะนั้น

[๘๐] ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ จักรมีกำพันหนึ่งปรากฏที่เท้าของท่าน ท่านเป็นใครหรือเป็นบุตรของใคร ข้าพเจ้าจะรู้จักท่านอย่างไร ขอท่านจงบอกชื่อและโคตรบรรเทาความสงสัยของข้าพเจ้าด้วยเถิด”[๘๑] พระพุทธเจ้าตรัสตอบว่า “เราไม่ใช่เทวดา ไม่ใช่คนธรรพ์ ไมใช่ท้าวสักกปุรินททะ และความเป็นพรหมก็หามีแก่เราไม่ เราสูงสุดกว่าพรหมเหล่านั้น[๘๒] ล่วงวิสัยของพรหมเหล่านั้น เราได้ทำลายเครื่องผูกพันคือกามได้แล้ว เผากิเลสเสียหมดสิ้น บรรลุสัมโพธิญาณอันอุดมแล้ว”

[๘๓] เราได้สดับพระดำรัสของพระองค์แล้วจึงได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระมหามุนี ถ้าพระองค์เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้าจริง ก็ขอเชิญพระองค์ประทับนั่งเถิด[๘๔] ข้าพระองค์จะขอบูชาพระองค์ ขอพระองค์จงทำที่สุดแห่งทุกข์ แก่ข้าพระองค์เถิด” เราได้ลาดหนังสัตว์ถวายพระศาสดาแล้ว

[๘๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งเหนือหนังสัตว์นั้น ดังสีหราชนั่งอยู่ที่ซอกภูเขาฉะนั้น เรารีบขึ้นภูเขาไปเก็บมะม่วง[๘๖] ดอกสาละอันสวยงามและแก่นจันทน์อันมีค่ามาก เรารีบกอบมาทั้งหมดเข้าไปเฝ้าพระนายกโลก

[๘๗] ถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้าแล้วนำดอกสาละมาบูชา ได้ใช้แก่นจันทน์ลูบไล้แล้วถวายบังคมพระศาสดา[๘๘] ก็เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส มีปีติอันไพบูลย์แล้วถวายบังคมพระศาสดา พระผู้นายกของโลกพระนามว่าสุเมธะประทับนั่งบนหนังสัตว์[๘๙] เมื่อจะยังเราให้รื่นเริงจึงได้ทรงพยากรณ์กรรมของเราในครั้งนั้นว่า “ด้วยการถวายผลไม้กับของหอมและดอกไม้ทั้งสองอย่างนี้[๙๐] ผู้นี้จักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลก ๒,๕๐๐ กัป เขาจักเป็นผู้มีความดำริทางใจไม่บกพร่อง ยังอำนาจให้เป็นไป[๙๑] ในกัปที่ ๒๖,๐๐๐ จักเข้าถึงความเป็นมนุษย์ จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงมหิทธิฤทธิ์ มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต[๙๒] วิสสุกรรมเทพบุตรจักเนรมิตพระนครอันมีนามว่าเวกระให้พระนครนั้นจักสำเร็จด้วยทองล้วน ๆ ประดับประดาด้วยรัตนะนานาชนิด[๙๓] ผู้นี้จักท่องเที่ยวไปยังกำเนิดทั้งหลายโดยอุบายนี้เทียว เขาจักเป็นผู้ถึงความสุขในทุกภพ คือ ในความเป็นเทวดาหรือมนุษย์[๙๔] เมื่อถึงภพสุดท้าย เขาจักเป็นบุตรของพราหมณ์ จักออกบวชเป็นบรรพชิต จักเป็นผู้ไม่มีวิญญัติปัจจัย ไม่มีอาสวะ นิพพาน”

[๙๕] พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะผู้นายกของโลกครั้นตรัสดังนี้ เมื่อเรากำลังมองอยู่ ก็ได้เสด็จเหาะไปในอากาศ

[๙๖] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต

[๙๗] จุติจากดุสิตแล้วไปเกิดในครรภ์ของมารดา ในครรภ์ที่เราอยู่ไม่มีความบกพร่องด้วยโภคทรัพย์แก่เราเลย

[๙๘] เมื่อเรายังอยู่ในครรภ์ของมารดา ข้าว นํ้า โภชนาหารเกิดตามความปรารถนาแก่มารดาของเราตามชอบใจ

[๙๙] เราออกบวชเป็นบรรพชิตอายุ ๕ ขวบ เมื่อปลงผมเสร็จเราก็ได้บรรลุอรหัต

[๑๐๐] เราค้นหาบุพกรรมอยู่ ก็มิได้เห็นโดยทางที่ต่ำเลย เราระลึกถึงกรรมของเราใน ๓๐,๐๐๐ กัปได้

[๑๐๑] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นบุรุษอาชาไนย ข้าพระองค์ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นอุดมบุรุษ ข้าพระองค์ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าพระองค์อาศัยคำสั่งสอนของพระองค์จึงได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว[๑๐๒] ในกัปที่ ๓๐,๐๐๐ เราบูชาพระสัมพุทธเจ้า ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๑๐๓-๑๐๕] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระจันทนมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ จันทนมาลิยเถราปทานที่ ๕

๖. ธาตุปูชกเถราปทาน

บุพประวัติของพระธาตุปูชกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ

(ท่านพระธาตุปูชกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๗๖} [๑๐๖] เมื่อพระโลกนาถผู้นายกของโลกพระนามว่าสิทธัตถะปรินิพพานแล้ว เราได้นำพวกญาติของเรามาทำการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ[๑๐๗] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้บูชาพระพระบรมสารีริกธาตุไว้ ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ[๑๐๘-๑๑๐] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระธาตุปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้วด้วย ประการฉะนี้แล

จบ ธาตุปูชกเถราปทานที่ ๖