๕. จันทนมาลิยเถราปทาน เล่ม ๓๓

ธรรม เจตนาที่ไม่น่ารื่นรมย์ใจ เราไม่รู้จักเลย

เราท่องเที่ยวไปเสวยสมบัติในภพน้อยภพใหญ่

ความบกพร่องในโภคทรัพย์ไม่มีแก่เราเลย นี้เป็น

ผลในการสรรเสริญพระญาณ

ไฟ ๓ กองเราดับสนิทแล้ว เราถอนภพ

ทั้งปวงขึ้นหมดแล้ว เราเป็นผู้สิ้นอาสวะทุกอย่าง

แล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก

ในกัปที่สามหมื่น เราได้สรรเสริญ

พระญาณใด ด้วยการสรรเสริญนั้น เราไม่รู้จัก

ทุคติเลย นี้ก็เป็นผลแห่งการสรรเสริญพระญาณ

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน

ของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระญาณถวิกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบญาณถวิกเถราปทาน

จันทนมาลิยเถราปทานที่ ๕ (๔๘๕)

ว่าด้วยผลแห่งการถวายแก่นจันทร์และดอกรัง

[๗๕] เราละเบญจกามคุณอันน่ารัก น่า

รื่นรมย์ใจและละทรัพย์ประมาณ ๘๐ โกฏิแล้วบวชเป็นบรรพชิต

ครั้นบวชแล้วได้เว้นการทำความชั่วด้วย

กายละความประพฤติชั่วด้วยวาจาอยู่แทบฝั่งแม่น้ำ

พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ได้เสด็จมา

หาเราผู้อยู่คนเดียว เราไม่รู้จักว่าเป็นพระพุทธเจ้าเราได้ทำปฏิสันถาร

ครั้นทำปฏิสันถารแล้ว จึงได้ทูลถามถึง

พระนามและพระโคตรว่า ท่านเป็นเทวดาหรือคนธรรพ์ หรือเป็นท้าวสักกปุรินททะ ท่านเป็นใคร หรือเป็นบุตรของใคร หรือเป็นท้าวมหา-พรหมนาในที่นี้ ย่อมสว่างไสวไปทั่วทิศ เหมือนพระอาทิตย์อุทัย ฉะนั้น

ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ จักรมีกำพันหนึ่ง

ปรากฏที่เท้าของท่าน ท่านเป็นใคร หรือเป็นบุตรของใคร เราจะรู้จักท่านอย่างไร ขอท่านจงบอกชื่อและโคตรบรรเทาความสงสัยของเราเถิด.

พระพุทธเจ้าตรัสตอบว่า เราไม่ใช่เทวดาไม่ใช่คนธรรพ์ ไม่ใช่ท้าวสักกปุรินททะ และความเป็นพรหมก็หามีแก่เราไม่ เราสูงสุดกว่าพรหมเหล่านั้น ล่วงวิสัยของพรหมเหล่านั้น เราได้ทำลายเครื่องผูกพันคือกามได้แล้ว เผากิเลสเสียหมดสิ้น บรรลุสัมโพธิญาณอันอุดมแล้ว.

เราได้สดับพระดำรัสของพระองค์แล้ว

จึงได้กราบทูลว่า ข้าแต่พระมหามุนี ถ้าพระองค์เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้าขอเชิญพระองค์ประทับนั่งเถิด ข้าพระองค์จะขอบูชาพระองค์ ขอพระ-องค์จงทำที่สุดแห่งทุกข์แก่ข้าพระองค์เถิด.

เราได้ลาดหนังสัตว์ถวายพระศาสดาแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งเหนือหนังสัตว์นั้นดังสีหราชนั่งอยู่ที่ซอกภูเขา ฉะนั้น

เขารีบขึ้นภูเขาเก็บเอาผลมะม่วง ดอกรัง

อันสวยงามและแก่นจันทน์อันมีค่ามาก

เขารีบถือเอาทั้งหมดเข้าไปเฝ้าพระผู้นำ

ของโลก ถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้า แล้วเอาดอกรังบูชา ก็เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส มีปีติอันไพบูลย์ ได้เอาแก่นจันทน์ลูบไล้แล้ว ถวายบังคม พระศาสดาพระผู้นำของโลกพระนามว่าสุเมธะ ประทับนั่งบนหนังเสือ เมื่อจะยังเราให้รื่นเริงได้ทรงพยากรณ์กรรมของเราในครั้งนั้นว่า

ด้วยการถวายผลไม้กับของหอมและ

ดอกไม้ทั้งสองอย่างนี้ ผู้นี้จักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลก๒,๕๐๐ กัป เขาจักเป็นผู้มีความดำริทางใจไม่บกพร่อง ยังอำนาจให้เป็นไป

ในกัปที่ ๒,๖๐๐ จักไปสู่ความเป็นมนุษย์

จักได้เป็นพระเจ้าจักพรรดิผู้ทรงมหิฤทธิ์ มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต วิสสุกรรมเทพบุตรเนรมิตพระนครอันนามว่า เวกระ ให้ พระนครนั้นจักสำเร็จด้วยทองล้วน ๆ ประดับประดาด้วยรัตนะนานาชนิด เขาจักท่องเที่ยวไปยังกำเนิดทั้งหลายโดยอุบายนี้เทียว

เขาจักเป็นผู้ถึงความสุขในทุกภพ คือ

ในความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ เมื่อถึงภพสุดท้ายเขาจักเป็นบุตรพราหมณ์

จักออกบวชเป็นบรรพชิตจักเป็นผู้ถึงฝั่ง

อภิญญาไม่มีอาสวะ ปรินิพพาน

พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะผู้นำ

ของโลก ครั้นตรัสดังนี้ เมื่อเรากำลังเพ่งมองอยู่ได้เสด็จเหาะไปในอากาศ

ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้ว และด้วย

ความตั้งเจตนาไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึง

สวรรค์ชั้นดุสิต

จุติจากดุสิตแล้ว ไปเกิดในครรภ์ของ

มารดา ในครรภ์ที่เราอยู่ ไม่มีความบกพร่องด้วยโภคทรัพย์แก่เราเลย

เมื่อเรายังอยู่ในครรภ์ของมารดา ข้าว

น้ำ โภชนาหารเกิดตามความปรารถนาแก่มารดาของเราตามชอบใจ

เราออกบวชเป็นบรรพชิตแต่อายุ ๕ ขวบ

เมื่อปลงผมเสร็จ เราก็ได้บรรลุพระอรหัต

เราค้นหาบุรพกรรมอยู่ ก็มิได้เห็นฝั่ง

เลย เราระลึกถึงกรรมของเราในสามหมื่นกัปได้

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นบุรุษอาชาไนย ข้า

พระองค์ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าแต่พระองค์

ผู้เป็นอุดมบุรุษ ข้าพระองค์ขอนอบน้อมแด่พระ-

องค์ ข้าพระองค์อาศัยคำสั่งสอนของพระองค์จึงได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว

ในกัปที่สามหมื่น เราบูชาพระสัมพุทธ-

เจ้า ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็น

ผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอนของ

พระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระจันทนมาลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประ-การฉะนี้แล.

จบจันทนมาลิยเถราปทาน

ธาตุปูชกเถราปทานที่ ๖ (๔๘๖)

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาพระธาตุ

[๗๖] เมื่อพระโลกนาถผู้นำโลก

พระนามว่าสิทธัตถะ ปรินิพพาน เราได้นำพวกญาติของเรามาทำการบูชาพระธาตุ

ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้บูชาพระ-ธาตุใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการบูชาพระธาตุ

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอน

ของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระธาตุปูชกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบธาตุปูชกเถราปทาน

อรรถกถาอปทานที่ ๔,๕ และ ๖

อปทานที่ ๔,๕ และ ๖ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล.

ปุฬินุปปาทกเถราปทานที่ ๗ (๔๘๓)

ว่าด้วยผลแห่งการก่อพระเจดีย์ทราย

[๗๗] เราเป็นดาบสชื่อเทวละ อาศัยอยู่

ที่ภูเขาหิมพานต์ ที่จงกรมของเราเป็นที่อันอมนุษย์เนรมิตให้ ณ ภูเขานั้น