๘. ปุฬินถูปิยเถราปทาน เล่ม ๓๓

หิมวนฺตสฺสวิทูเร ยมโก ๑ นาม ปพฺพโต

อสฺสโม สุกโต มยฺหํ ปณฺณสาลา สุมาปิตา ฯ

นารโท นาม นาเมน ชฏิโล อุคฺคตาปโน

จตุทฺทสสหสฺสานิ สิสฺสา ปริจรนฺติ มํ ฯ

ปฏิสลฺลีนโก สนฺโต เอวํ จินฺเตสหนฺตทา

มหาชนา ๒ มํ ปูเชนฺติ นาหํ ปูเชมิ กิญฺจนํ ฯ

น เม โอวาทโก อตฺถิ วตฺตา โกจิ น วิชฺชติ

อนาจริยุปชฺฌาโย วเน วาสํ อุเปมหํ ฯ

อุปาสมาโน ยมกํ ๓ ครุจิตฺตํ อุปฏฺฐเห

โส เม อาจริโย นตฺถิ วนวาโส นิรตฺถโก ฯ

อายาคํ เม คเวสิยํ ๔ ครุภาวนิยํ ตถา

สาสสฺสโย ๕ วสิสฺสามิ น โกจิ ครหิสฺสติ ฯ

อุตฺตานกูลา นทิกา สุปติตฺถา มโนรมา

สุสุทฺธปุฬินากิณฺณา อวิทูเร มมสฺสมํ ฯ

นทึ อมริกํ นาม อุปคนฺตฺวา ๑ อหนฺตทา

สงฺกฑฺฒิตฺวาน ๒ ปุฬินํ อกํ ปุฬินเจติยํ ฯ

เย เต อเหสุํ สมฺพุทฺธา ภวนฺตกรณา มุนี

เตสํ เอตาทิโส ถูโป ตํ นิมิตฺตํ กโรมหํ ฯ

กริตฺวา ปุฬิเน ๓ ถูปํ โสวณฺณํ มาปยึ อหํ

โสณฺณกึกณิปุปฺผานิ สหสฺเส ตีณิ ปูชยึ ฯ

สายํ ปาตํ นมสฺสามิ ปีติชาโต ๔ กตญฺชลี

สมฺมุขา วิย สมฺพุทฺธํ วนฺทึ ปุฬินเจติยํ ฯ

ยทา กิเลสา ชายนฺติ วิตกฺกา เคหนิสฺสิตา

สรามิ สุกตํ ถูปํ ปจฺจเวกฺขามิ ตาวเท ฯ

อุปนิสฺสาย วิหรึ ๕ สตฺถวาหํ วินายกํ

กิเลเส สํวเรยฺยาสิ ๖ น ยุตฺตํ ตว มาริส ฯ

สห อาวชฺชิเต ถูเป คารวํ โหติ เม ตทา

กุวิตกฺเก วิโนเทสึ นาโค ตุตฺตฏฺฏิโต ๗ ยถา ฯ

เอวํ วิหรมานํ มํ มจฺจุราชาภิมทฺทถ

ตตฺถ กาลํ กโต สนฺโต พฺรหฺมโลกํ อคจฺฉหํ ฯ

ยาวตายุํ วสิตฺวาน ติทิเว ๘ อุปปชฺชหํ

อสีติกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ ฯ

สตานํ ตีณิขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ

เตสํ กึกณิปุปฺผานํ วิปากํ อนุโภมหํ

พาวีสติสหสฺสานิ ปริวาเรนฺติ มํ ภเว ฯ

ถูปสฺส ปริจิณฺณตฺตา รโชชลฺลํ น ลิมฺปติ

คตฺเต เสทา น มุญฺจนฺติ สปฺปภาโส ภวามหํ ฯ

อโห เม สุกโต ถูโป สุทิฏฺฐามริกา นที

ถูปํ กตฺวาน ปุฬินํ ๑ ปตฺโตมฺหิ อจลํ ปทํ ฯ

กุสลํ กตฺตุกาเมน ชนฺตุนา สารคาหินา ๒

นตฺถิ เขตฺตํ อเขตฺตํ วา ปฏิปตฺติว สารกา ๓ ฯ

ยถาปิ พลวา โปโส อณฺณวํ ตริตุสฺสโห ๔

ปริตฺตํ กฏฺฐมาทาย ปกฺขนฺเทยฺย มหาสรํ ฯ

อิมาหํ กิฏฺฐํ ๕ นิสฺสาย ตริสฺสามิ มโหทธึ

อุสฺสาเหน วิริเยน ตเรยฺย อุทธึ นโร ฯ

ตเถว เม กตํ กมฺมํ ปริตฺตํ โถกกญฺจ ๖ ยํ

ตํ ๗ กมฺมํ อุปนิสฺสาย สํสารํ สมติกฺกมึ ฯ

ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต สุกฺกมูเลน โจทิโต

สาวตฺถิยํ ปุเร ชาโต มหาสาเล สุอทฺธเก ฯ

สทฺธา มาตาปิตา มยฺหํ พุทฺธสฺส สรณํ คตา

อุโภ ทิฏฺฐสุตา ๘ เอเต อนุวตฺตนฺติ สาสนํ ฯ

โพธิปปฺปฏิกํ คยฺห โสณฺณถูปํ อการยุํ

สายํ ปาตํ นมสฺสนฺติ สกฺยปุตฺตสฺส สมฺมุขา ฯ

อุโปสถมฺหิ ทิวเส โสณฺณถูปํ วินีหรุํ

พุทฺธสฺส วณฺณํ กิตฺเตนฺตา ติยามํ วีตินามยุํ ฯ

สมา ๑ ทิสฺวานหํ ถูปํ สรึ ปุฬินเจติยํ

เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ

พาวีสติมํ ภาณวารํ ฯ

คเวสมาโน ตํ ธีรํ ธมฺมเสนาปติทฺทสํ

อคารา นิกฺขมิตฺวาน ปพฺพชึ ตสฺส สนฺติเก ฯ

ชาติยา สตฺตวสฺเสน อรหตฺตํ อปาปุณึ

อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ คุณมญฺญาย จกฺขุมา ฯ

ทารเกเนว สนฺเตน กิริยํ นิฏฺฐิตํ มยา

กตํ เม กรณียชฺช สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ

สพฺพเวรภยาตีโต สพฺพสงฺคาติโค อิสิ

สาวโก เต มหาวีร โสณฺณถูปสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุฬินถูปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปุฬินถูปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. ยุ. สมงฺโค ฯ ๒ ม. สพฺโพ ชโน มํ ปูเชติ ฯ ยุ. สพฺพชโน ฯ ๓ โป.

ม. ยุ. ยมหํ ฯ ๔ ม. ยุ. คเวสิสฺสํ ฯ ๕ ม. ยุ. สาวสฺสโย ฯ

๑ ม. อุปคนฺตวานหนฺตทา ฯ ๒ ม. ยุ. สํวฑฺฒยิตฺวา ฯ ๓ ม. ปุฬินํ ฯ

๔ ม. เวทชาโต ฯ ยุ. วิตฺติชาโต ฯ ๕ ม. วิหรํ ฯ ๖ ม. ยุ. สํวเสยฺยาสิ ฯ

๗ โป. ตุณฺณฏฺฏิโต ฯ ยุ. ตุตฺตทฺทิโต ฯ ๘ ยุ. ติทเส ฯ

๑ ยุ. ปุพิเน ฯ ๒ โป. ยุ. ปารคามินา ฯ ๓ ม. สาธกา ฯ ยุ. สาธิกา ฯ ๔ ม. ยุ.

ตริตุสฺสเห ฯ ๕ โป. ม. ยุ. กฏฺฐํ ฯ ๖ โป. ยุ. โถกกญฺจนํ ฯ ๗ ยุ. กตํ ฯ

๘ ม. ยุ. ทิฏฺฐปทา ฯ

๑ ม. ยุ. สห ฯ

ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อยมกะ เราได้ทำอาศรมสร้างบรรณศาลาไว้ที่ภูเขานั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะใหญ่มีนามชื่อว่านารทะ ศิษย์สี่หมื่นคนบำรุงเรา ครั้งนั้น เราเป็นผู้หลีกออกเร้นอยู่ คิดอย่างนี้ว่า มหาชนบูชาเรา เราไม่บูชาอะไรๆ เลย ผู้ที่จะกล่าวสั่งสอนเราก็ไม่มี ใครๆ ที่จะตักเตือนเราก็ไม่มี เราไม่มีอาจารย์และอุปัชฌาย์ อยู่ในป่า ศิษย์ผู้ภักดีพึงบำรุงใจครูทั้งคู่ได้อาจารย์เช่นนั้นของเราไม่มี การอยู่ในป่าจึงไม่มีประโยชน์ สิ่งที่ควรบูชาเราควรแสวงหาสิ่งที่ควรเคารพก็ควรแสวงหาเหมือนกัน เราจักชื่อว่าเป็นผู้มีที่พึ่งพำนักอยู่ ใครๆ จักไม่ติเราได้ ในที่ไม่ไกลอาศรมของเรา มีแม่น้ำซึ่งมีชายหาด มีท่าน้ำราบเรียบ น่ารื่นรมย์ใจเกลื่อนไปด้วยทรายที่ขาวสะอาด ครั้งนั้น

เราได้ไปยังแม่น้ำชื่ออมริกาตะล่อมเอาทรายมาก่อเป็นเจดีย์ทรายพระสถูปของพระสัมพุทธเจ้าผู้ทำที่สุดภพ เป็นมุนี ที่ได้มีแล้ว เป็นเช่นนี้ เราได้ทำสถูปนั้นให้เป็นนิมิต เราก่อพระสถูปที่หาดทรายแล้วปิดทอง แล้วเอาดอกกระดึงทอง ๓๐๐ ดอกมา เราเป็นผู้มีความอิ่มใจประนมกรอัญชลีนมัสการทั้งเวลาเย็นเวลาเช้า ไหว้พระเจดีย์ทราย เหมือนถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าในที่เฉพาะพระพักตร์ ฉะนั้น ในเวลาที่กิเลสและความตรึกเกี่ยวด้วยกามเกิดขึ้น เราย่อมนึกถึง เพ่งดูพระสถูปที่ได้ทำไว้ เราอาศัยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้นำสัตว์ออกจากที่กันดาร ผู้นำชั้นพิเศษตักเตือนตนว่าท่านควรระวังกิเลสไว้ แน่ะท่านผู้นิรทุกข์การยังกิเลสให้เกิดขึ้นไม่สมควรแก่ท่าน

ครั้งนั้น เมื่อเราคำนึงถึงพระสถูปย่อมเกิดความเคารพขึ้นพร้อมกัน เราบรรเทาวิตกที่น่าเกลียดเสียได้เปรียบเหมือนช้างตัวประเสริฐ ถูกเครื่องแทงหูเบียดเบียนฉะนั้น เราประพฤติอยู่เช่นนี้ได้ถูกพระยามัจจุราชย่ำยี เราทำกาลกิริยาณ ที่นั้นแล้ว ได้ไปยังพรหมโลก เราอยู่ในพรหมโลกนั้นตราบเท่าหมดอายุ แล้วมาบังเกิดในไตรทิพย์ ได้เป็นจอมเทวดาเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๘๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๐๐ ครั้งและได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยคณนานับมิได้ เราได้เสวยผลของดอกกระดึงทองเหล่านั้น ดอกกระดึงทอง ๒๒,๐๐๐ ดอกแวดล้อมเราทุกภพ เพราะเราเป็นผู้บำเรอพระสถูป ฝุ่นละอองย่อมไม่ติดกับตัวที่ตัวเรา เหงื่อไม่ไหล เรามีรัศมีซ่านออกจากตัว โอพระสถูป เราได้สร้างไว้ดีแล้ว แม่น้ำอมริกาได้เห็นดีแล้ว

เราได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหวก็เพราะได้ก่อพระสถูปทราย อันสัตว์ผู้ปรารถนาจะกระทำกุศลควรเป็นผู้ยึดเอาสิ่งที่เป็นสาระ ไม่ใช่เป็นด้วยเขตหรือไม่ใช่เขตความปฏิบัตินั่นเองเป็นสาระ บุรุษผู้มีกำลัง มีความอุตสาหะที่จะข้ามทะเลหลวง พึงถือเอาท่อนไม้เล็ก วิ่งไปสู่ทะเลหลวงด้วยคิดว่า เราอาศัยไม้นี้จักข้ามทะเลหลวงไปได้ นรชนพึงข้ามทะเลหลวงไปด้วยความเพียรอุตสาหะ แม้ฉันใด เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน อาศัยกรรมเล็กๆ น้อยๆ ที่ได้ทำไว้แล้ว จึงข้ามพ้นสงสารไปได้ เมื่อถึงภพสุดท้าย เราอันกุศลมูลตักเตือนแล้วเกิดในสกุลพราหมณ์มหาศาลอันมั่งคั่ง ในพระนครสาวัตถี มารดาบิดาของเราเป็นคนมีศรัทธานับถือพระพุทธเจ้า ท่านทั้งสองนี้เป็นผู้เห็นธรรมฟังธรรม ประพฤติตามคำสอน ท่านทั้งสองถือเอาผ้าลาดสีขาว มีเนื้ออ่อนมากที่ต้นโพธิ์มาทำพระสถูปทองนมัสการในที่เฉพาะพระพักตร์แห่งพระศากยบุตรทุกเย็นเช้าในวันอุโบสถ ท่านทั้งสองนำเอาพระสถูปทองออก กล่าวสรรเสริญคุณพระพุทธเจ้า ยับยั้งอยู่ตลอด๓ ยาม เราได้เห็นพระสถูปเสมอ จึงระลึกถึงเจดีย์ทรายขึ้นได้นั่งบนอาสนะอันเดียวได้บรรลุอรหัตแล้ว.

จบ ภาณวารที่ ๒๒.

เราแสวงหาพระพุทธเจ้าผู้เป็นปราชญ์นั้นอยู่ได้เห็นพระธรรมเสนาบดีจึงออกจากเรือนบรรพชาในสำนักของท่าน เราได้บรรลุอรหัตแต่อายุ ๗ ขวบ พระพุทธเจ้าผู้มีพระปัญญาจักษุทรงทราบคุณวิเศษของเราจึงให้เราอุปสมบท เรามีการกระทำอันบริบูรณ์ดีแล้ว แต่ยังเป็นทารกอยู่ทีเดียว ทุกวันนี้ กิจที่ควรทำในศาสนาของพระศากยบุตรเราทำเสร็จแล้ว ข้าแต่พระฤาษีผู้มีความเพียรใหญ่ สาวกของพระองค์เป็นผู้ล่วงพ้นเวรภัยทุกอย่าง ล่วงพ้นความเกี่ยวข้องทั้งปวงนี้เป็นผลแห่งพระสถูปทอง เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปุฬินถูปิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปุฬินถูปิยเถราปทาน.