๔. อสิตาภุชาดก เล่ม ๒๗

๓. วิกัณณชาดก (๒๓๓)

ว่าด้วยคนเห็นแก่อามิสย่อมเดือดร้อน

(เจ้าหน้าที่จัดอาหารได้พูดกะจระเข้ว่า)

{๓๑๕} [๓๑๕] เจ้าปรารถนาในที่ใด ก็จงไปทางที่นั้นเถิด เจ้าถูกชนักของเราแทงแล้ว เจ้าเป็นผู้โลภด้วยอาหารแท้ เมื่อติดตามปลาทั้งหลายมา จึงทำร้ายเอาเพราะอาหารที่เขาให้ตามสัญญาณเสียงกลอง(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๓๑๖} [๓๑๖] บุคคลผู้เห็นแก่โลกามิส ชอบประพฤติตามอำนาจของจิต ย่อม เดือดร้อนอย่างนี้เขาย่อมเดือดร้อนอยู่ในท่ามกลางหมู่ญาติ และสหาย ดังจระเข้ที่ติดตามปลาไปจนถูกแทงตัวนั้น

๔. อสิตาภูชาดก (๒๓๔)

ว่าด้วยพรหมทัตตราชกุมารพลาดรักพระนางอสิตาภู

(พระนางอสิตาภูตรัสกะพรหมทัตตราชกุมารว่า)

{๓๑๗} [๓๑๗] พระองค์นั่นแหละได้ทำเหตุที่ทำให้ความรักในพระองค์ของ หม่อมฉันหมดไป ความรักนั้นประสานกันอีกไม่ได้ เหมือน งาช้างที่ถูกเลื่อยตัดขาดแล้วฉะนั้น(เมื่อพระนางเสด็จไปแล้ว พรหมทัตตราชกุมารทรงคร่ำครวญว่า)

{๓๑๘} [๓๑๘] บุคคลผู้ปรารถนาเกินไปย่อมเสื่อมจากประโยชน์เพราะความโลภจัด และเพราะความมัวเมาที่เกิดจากโลภจัด เหมือนเราเสื่อม จากนางอสิตาภูฉะนั้น

๕. วัจฉนขชาดก (๒๓๕)

ว่าด้วยดาบสผู้ปฏิเสธการกลับไปครองเรือน

(เศรษฐีชวนพระดาบสโพธิสัตว์ให้บริโภคกามคุณว่า)

{๓๑๙} [๓๑๙] ข้าแต่ท่านวัจฉนขดาบสมีเรือนอยู่หลายหลังที่มีเงินและ โภชนาหารบริบูรณ์ ซึ่งเป็นที่ที่ท่านจะได้บริโภคและได้ดื่ม ไม่ ต้องขวนขวายก็ได้นอน จัดเป็นเรือนที่นำสุขมาให้(พระดาบสโพธิสัตว์ได้ฟังแล้วก็ตอบไปว่า)

{๓๒๐} [๓๒๐] ผู้ไม่มีความเพียรพยายามก็ครองเรือนไม่ได้ ผู้ไม่พูดมุสา ก็ครองเรือนไม่ได้ ผู้ไม่ยอมจับไม้ลงโทษผู้อื่นก็ครองเรือนไม่ได้ เมื่อเป็นดังนี้ ใครเล่าจะครองเรือนซึ่งมีช่องโหว่ ยากที่จะให้ สำเร็จบริบูรณ์ได้

๖. พกชาดก (๒๓๖)

ว่าด้วยนกยางเจ้าเล่ห์

(ฝูงปลาเห็นนกยางเข้า จึงกล่าวว่า)

{๓๒๑} [๓๒๑] ดีจริงหนอนกมีปีกตัวนี้งามดังดอกโกมุทหุบปีกทั้งสองไว้ ซบเซาอยู่คล้ายจะหมดแรง

(ปลาโพธิสัตว์มองดูนกยางแล้วกล่าวว่า)

{๓๒๒} [๓๒๒] ท่านทั้งหลายไม่รู้จักกิริยาของมันเพราะไม่รู้จึงได้พากัน สรรเสริญนกตัวนี้ไม่ได้คุ้มครองรักษาพวกเราดอกเพราะเหตุนั้น นกตัวนี้จึงไม่เคลื่อนไหวเลย