พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · อุปาหนวรรค
๓. วิกัณณกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๕–๓๑๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในอุปาหนวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๒๓๓. วิกณฺณกชาตก (๓)
๓. วิกัณณกชาดก (๒๓๓)
ว่าด้วยกามคุณเช่นกับชนัก
(เจ้าหน้าที่จัดอาหารพูดกับจระเข้ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต อุปาหนวรรค วิกัณณกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๖๗–๖๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๐๙–๑๐๙
กามํ ยหึ อิจฺฉสิ เตน คจฺฉ
วิทฺโธสิ มมฺมมฺหิ วิกณฺณเกน
หโตสิ ภตฺเตน สวาทิเตน (๑)
โลโล จ มจฺเฉ อนุพนฺธมาโน.
- ๑ฉ.ม. สุวาทิเตน
เจ้าจงไปในสถานที่ที่เจ้าปรารถนาเถิด
เจ้าถูกชนักแทงในที่อันสำคัญ
อนึ่ง เจ้าเบื่อ ๆ อยาก ๆ ในอาหาร
เฝ้าติดตามฝูงปลาอยู่ ถูกอาหารเคล้าเสียงกลองขจัดเสียแล้ว
(พระศาสดาครั้นทรงแสดงชาดกนี้แล้ว จึงตรัสว่า)
เอวมฺปิ โลกามิสโมปตนฺโต
วิหญฺญตี จิตฺตวสานุวตฺตี
โส หญฺญติ ญาติสขาน มชฺเฌ
มจฺฉานุโค โสริว สุํสุมาโรติ.
วิกณฺณกชาตกํ ตติยํ.
บุคคลผู้คล้อยตามโลกามิส อย่างนี้
อนุวัตตามอำนาจจิตย่อมเดือดร้อน
บุคคลนั้นย่อมเดือดร้อนท่ามกลางหมู่ญาติมิตรสหาย
เหมือนจระเข้ตัวติดตามฝูงปลาถูกชนักแทง
วิกัณณกชาดกที่ ๓ จบ
- ๑คำว่า โลกามิส ได้แก่ กามคุณ ๕ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ที่เรียกว่าโลกามิส (เหยื่อสำหรับโลก) นั้น เพราะกามคุณทั้ง ๕ นี้ถือว่าเป็นของน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ (ขุ.ชา.อ. ๓/๑๖๖/๒๓๐)
จบ ๓. วิกัณณกชาดก