๙. คหปติชาดก เล่ม ๒๗

๘. ราธชาดก (๑๙๘)

ว่าด้วยเรื่องจริงไม่ดีไม่ควรพูด

(พราหมณ์ถามนกราธะโพธิสัตว์ว่า)

{๒๔๕} [๒๔๕] ลูกรัก พ่อกลับมาจากที่ค้างแรมเดี๋ยวนี้เอง มาได้ไม่นานนัก แม่ของเจ้าไม่ไปคบหาผู้อื่นดอกหรือ

(นกราธะแจ้งให้พราหมณ์ทราบว่า)

{๒๔๖} [๒๔๖] ธรรมดาบัณฑิตไม่ควรพูดวาจาที่ประกอบด้วยความจริงแต่ไม่มีผลดี ขืนพูดไปจะต้องนอนตายเหมือนเจ้าโปฏฐปาทะที่ถูกเผา นอนอยู่ในเถ้าถ่านฉะนั้น

๙. คหปติชาดก (๑๙๙)

ว่าด้วยการทวงในเวลายังไม่ถึงกำหนด

(คฤหบดีโพธิสัตว์เห็นกิริยาของภรรยาและชายชู้ จึงกล่าวว่า)

{๒๔๗} [๒๔๗] กรรมทั้งสองไม่ควรแก่เรา เราไม่ชอบใจก็หญิงคนนี้ลงไป ในฉางข้าวแล้วพูดว่า ‘เรายังใช้หนี้ให้ไม่ได้’{๒๔๘} [๒๔๘] ดูก่อนผู้ใหญ่บ้าน เพราะเหตุนั้น เราขอพูดกะท่าน เมื่อชีวิต ของเราก็หมองเศร้าและเหลือน้อย ท่านยังมาทวงหนี้ค่าเนื้อวัว แก่ซูบผอมซึ่งตกลงผลัดไว้ถึงสองเดือนในเมื่อยังไม่ถึงเวลากำหนด การกระทำทั้งสองนั้นไม่ถูกใจเราเสียเลย

๑๐. สาธุสีลชาดก (๒๐๐)

ว่าด้วยเลือกเอาผู้มีศีล

(พราหมณ์ถามพระโพธิสัตว์ผู้เป็นอาจารย์ว่า)

{๒๔๙} [๒๔๙] คนมีรูปงาม ๑ คนมีอายุมาก ๑ คนมีชาติสูง ๑ คนมีศีล ๑ เราขอถามท่านพราหมณ์ว่า ใน ๔ คนนั้น ท่านจะเลือกคนไหน(อาจารย์ตอบว่า)

{๒๕๐} [๒๕๐] ประโยชน์ในร่างกายก็มีอยู่ ข้าพเจ้าก็ทําความนอบน้อมแก่ท่าน ผู้เจริญวัยอยู่ประโยชน์ในชาติกำเนิดที่ดีก็มีอยู่แต่เราชอบใจศีล

จบ รุหกวรรคที่ ๕

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. รุหกชาดก ๒. สิริกาฬกัณณิชาดก

๓. จุลลปทุมชาดก ๔. มณิโจรชาดก

๕. ปัพพตูปัตถรชาดก ๖. วลาหกัสสชาดก

๗. มิตตามิตชาดก ๘. ราธชาดก

๙. คหปติชาดก ๑๐. สาธุสีลชาดก