พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
สนิทัสสนัตติกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๑๗–๒๒๐ (Royal Thai)4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ สนิทัสสนัตติกกุสลัตติกะ (Royal Thai Volume 44 · Mahachula Volume 44 · Mahamakut Volume 90 · Chaloem Phrakiat Volume 44)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 90, pp. 1208–1213
สนิทัสสนติกกุสลติกะ
(๒๒. สนิทัสสนติกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๑๗] ๑. กุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย
กุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ทุกปัจจัย มี ๑ วาระ.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๑๘] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ทุกปัจจัย มี ๑ วาระ.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๑๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-ปัจจัย
๒. อัพยาคตธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม-
อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม
และอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากต-ธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม,
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสน-สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตปัจจัย มี ๗ วาระ.
๘. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม
อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ.
๑๕. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม
อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม และอัพยากต-ธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
สนิทัสสติกกุสลติกะ จบ
อนุโลมติกติกปัฏฐาน จบ
อรรถกถาติกติกปัฏฐาน
แม้ใน ติกติกปัฏฐาน พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงทำเทศนาโดยย่อ ด้วยอำนาจการยกปัญหาขึ้นว่า กุศลธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยกุศลธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เป็นต้น.
ก็ในอธิการนี้ ทรงผนวกติกะทั้งหลายเข้าในติกะเท่านั้น อย่างนี้ คือ
กุสลติกะ กับ เวทนาติกะ เป็นต้น และ เวทนาติกะ เป็นต้น กับกุสลติกะ . ก็บทใดๆ ที่ประกอบกับบทใด ๆ ไม่ได้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงลดบทนั้น ๆ แล้วแสดงวาระ และนัยแห่งการนับในปัจจัยทั้งปวง ด้วยอำนาจที่จะมีได้เท่านั้น เพราะฉะนั้นผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีให้ดี แล้วทราบวาระและนัยแห่งการนับเหล่านั้นเถิด. ก็ผู้ศึกษาประกอบกุสลติกะกับเวทนาติกะเป็นต้น และเวทนาติกะเป็นต้น กับกุสลติกะนั้นแล้ว พึงทราบ (เนื้อความ) ฉันใด พึงประกอบติกะหนึ่ง ๆ กับติกะที่เหลือ และติกะที่เหลือกับติกะเหล่านั้น แล้วพึงทราบ (เนื้อความ) ฉันนั้น แล.
อรรถกถาติกติกปัฏฐาน จบ
อนุโลมทุกทุกปัฏฐาน
เหตุทุกสเหตุกทุกะ
(๑. เหตุทุกะ ๑. สเหตุกทุกะ)
สเหตุกบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑] ๑. เหตุสเหตุกธรรม อาศัยเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๒. นเหตุสเหตุกธรรม อาศัยเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุสเหตุกธรรม และนเหตุสเหตุกธรรม อาศัยเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. นเหตุสเหตุกธรรม อาศัยนเหตุสเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. เหตุสเหตุกธรรม อาศัยนเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
End of สนิทัสสนัตติกกุสลัตติกะ