พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · เอกวิหาริวรรค
๑๐. ชัมพูผลิยเถราปทาน เล่ม ๓๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในเอกวิหาริวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน เอกวิหาริวรรค ชัมพูผลิยเถราปทาน (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๗๒ หน้า ๖๔–๖๖
ชัมพูผลิยเถราปทานที่ ๑๐
ว่าด้วยผลแห่งการถวายลูกหว้า
[๓๐] เมื่อพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุ-
มุตตระ เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ ผู้ทรงยศอันสูงสุด กำลังเสด็จเที่ยวบิณฑบาตอยู่
ข้าพระองค์มีใจเลื่อมใส ได้ถือเอาผลหว้า
อย่างดีมาถวายแด่พระศาสดา ผู้เป็นทักขิไณย
บุคคล เป็นนักปราชญ์
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่กว่าสัตว์ เชษฐ-
บุรุษของโลก ประเสริฐกว่านรชน เพราะกรรม
นั้น ข้าพระองค์จึงเป็นผู้ละความชนะ และความ
แพ้แล้ว ได้ถึงฐานะที่ไม่หวั่นไหว
ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ ข้าพระองค์ได้ถวาย
ทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น ข้าพระองค์ไม่รู้จัก
ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้อย่างดีเป็น
ทาน
ข้าพระองค์เผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . .
คำสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพระองค์ได้ทำเสร็จ
แล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระชัมพูผลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบชัมพูผลิยเถราปทาน
อรรถกถาเอกวิหาริวรรคที่ ๔๔
แม้ในวรรคที่ ๔๔ อปทานทั้งหมด ก็ปรากฏชัดแล้วเหมือนกัน
ความต่างแห่งบุญ และความต่างแห่งผลอย่างเดียวเท่านั้น เป็นความแปลกกัน
จบอรรถกถาเอกวิหาริวรรคที่ ๔๔
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. เอกวิหาริยเถราปทาน ๒. เอกสังขิยเถราปทาน ๓. ปาฏิหิร-สัญญกเถราปทาน ๔. พาณัตถวิกเถราปทาน ๘. อุจฉุขัณฑิกเถราปทาน๖. กลัมพทายกเถราปทาน ๗. อัมพาฏกทายกเถรปทาน ๘. หรีตกิทายกเถราปทาน ๙. อัมพปิณฑิยเถราปทาน ๑๐. ชัมพูผลิยเถราปทาน
บัณฑิตคำนวณคาถาได้ ๘๖ คาถา.
จบเอกวิหาริวรรคที่ ๔๔
วิเภทกิวรรคที่ ๔๕
วิเภทกพีชิยเถราปทานที่ ๑ (๔๔๑)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายเมล็ดพืชสมอพิเภก
[๓๑] พระพุทธเจ้าผู้มีความเพียรใหญ่
ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง พระนามว่ากกุสันธะ พระ
องค์เสด็จหลีกออกจากหมู่ไปสู่ภายในป่า
เราถือเมล็ดพืชเครือเถาเที่ยวมา สมัยนั้น
พระผู้มีพระภาคทรงเข้าฌานอยู่ ณ ระหว่างเขา
เราเห็นพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเทพของ
ทวยเทพแล้ว มีใจเลื่อมใสได้ถวายเมล็ดพืชแด่
พระพุทธเจ้า ผู้เป็นทักขิไณยบุคคล เป็นนัก
ปราชญ์
ในกัปนี้เอง เราได้ถวายพืชใดในกาลนั้น
ด้วยการถวายพืชนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็น
ผลแห่งเมล็ดพืช
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระวิเภทกพีชิยเถระได้ภาษิจคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบวิเภทกพีชิยเถราปทาน
จบ ๑๐. ชัมพูผลิยเถราปทาน