๓. ภิสทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓

๓. ภิสทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระภิสทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายเหง้าบัวกับน้ำผึ้ง

(ท่านพระภิสทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๗๓} [๒๗] ในกาลนั้น เราลงสู่สระโบกขรณีที่ช้างนานาชนิดอาศัยแล้ว ถอนเหง้าบัวในสระน้ำเพราะเหตุที่จะกิน

[๒๘] สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงครองผ้ากำพลสีแดง สบัดผ้าบังสุกุลเหาะไปในอากาศ[๒๙] ในกาลนั้น เราได้ยินเสียงจึงแหงนดู ได้เห็นพระนายกโลก

[๓๐] เรายืนอยู่ที่สระโบกขรณีนั้นแหละ ได้ทูลอ้อนวอนพระนายกของโลกว่า “น้ำผึ้งกำลังไหลออกจากเกสรบัว น้ำนมและเนยใสกำลังไหลออกจากเหง้าบัว[๓๑] ขอพระพุทธเจ้าผู้มีพระปัญญาจักษุได้โปรดทรงรับเพื่ออนุเคราะห์แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด,, ลำดับนั้น พระสัมพุทธเจ้าผู้ศาสดาผู้ทรงประกอบด้วยพระกรุณา มีพระยศใหญ่ มีพระปัญญาจักษุ เสด็จลงจากอากาศ[๓๒] รับภิกษาของเราเพื่อทรงอนุเคราะห์ ครั้นแล้วได้ทรงทำอนุโมทนาแก่เราว่า

[๓๓] “แน่ะท่านผู้มีบุญใหญ่ ท่านจงเป็นผู้มีความสุขเถิด คติจงสำเร็จแก่ท่าน ด้วยการถวายเหง้าบัวนี้ ท่านจงได้สุขอันไพบูลย์เถิด,,

[๓๔] ครั้นพระสัมพุทธชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระตรัสดังนี้แล้วได้ ทรงรับภิกษุแล้วเสด็จไปในอากาศ

[๓๕] ลำดับนั้น เราเก็บเหง้าบัวจากสระนั้นกลับมายังอาศรม วางเหง้าบัวไว้บนต้นไม้ระลึกถึงทานของเรา

[๓๖] ในกาลนั้น ลมพายุตั้งขึ้นแล้วพัดป่าให้สั่นสะเทือน อากาศก็ดังลั่นเมื่อฟ้าผ่า

[๓๗] ลำดับนั้น อสนีบาตได้ตกลงบนศีรษะของเราในกาลนั้น เรานั่งอยู่ได้ตายลงอยู่ ณ ที่นั้นเอง

[๓๘] เราเป็นผู้ประกอบด้วยบุญกรรมเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต ซากศพของเราตกไป ส่วนเรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลก

[๓๙] นางเทพอัปสร ๘๖,๐๐๐ นางล้วนประดับประดาสวยงาม ต่างก็บำรุงเราทั้งเช้าเย็น นี้เป็นผลแห่งการถวายเหง้าบัว[๔๐] ในกาลนั้น เรามาสู่กำเนิดมนุษย์ เป็นผู้ถึงความสุข ความบกพร่องในโภคทรัพย์ไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเหง้าบัว[๔๑] เราอันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่าทวยเทพ ผู้คงที่พระองค์นั้นทรงอนุเคราะห์แล้ว จึงเป็นผู้สิ้นอาสวะทั้งปวง บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๔๒] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายภิกษาใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการถวายภิกษานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเหง้าบัว

[๔๓-๔๕] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระภิสทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ภิสทายกเถราปทานที่ ๓

๔. ญาณัตถวิกเถราปทาน

บุพประวัติของพระญาณัตถวิกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการสรรเสริญพุทธญาณ

(ท่านพระญาณัตถวิกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๗๔} [๔๖] เราสร้างอาศรมอย่างสวยงามไว้ ณ ทิศใต้แห่งภูเขาหิมวันต์ ครั้งนั้น เราแสวงหาประโยชน์อันสูงสุดจึงอยู่ในป่าใหญ่[๔๗] เรายินดีด้วยลาภและความเสื่อมลาภ คือด้วยเหง้ามันและผลไม้ ไม่เบียดเบียนใคร ๆ เที่ยวไป เราอยู่คนเดียว[๔๘] ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะเสด็จอุบัติขึ้นแล้วในโลก พระองค์กำลังรื้อขนมหาชนประกาศสัจจะ ๔ อยู่[๔๙] เรามิได้สดับข่าวพระสัมพุทธเจ้า ถึงใคร ๆ ที่จะบอกกล่าวให้เรารู้ก็ไม่มี เมื่อล่วงไปได้ ๘ ปี เราจึงได้สดับข่าวผู้นายกของโลก[๕๐] เรานำไฟและฟืนออกไป แล้วกวาดอาศรม แล้วถือคอน หาบ สิ่งของออกจากป่าใหญ่ไป