๘. เอกปทชาดก เล่ม ๒๗

๗. สาเกตชาดก (๒๓๗)

ว่าด้วยเหตุให้เกิดความรัก

(ภิกษุทั้งหลายทูลถามพระบรมศาสดาว่า)

{๓๒๓} [๓๒๓] ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า เหตุไรหนอเมื่อบุคคลบางคน ในโลกนี้พอเห็นกันเข้า หัวใจกลับเย็นชา บางคนพอเห็นกันเข้า หัวใจก็แจ่มใส

(พระบรมศาสดาทรงแสดงเหตุให้เกิดความรักว่า)

{๓๒๔} [๓๒๔] ความรักนั้นย่อมเกิดขึ้นด้วยเหตุ ๒ ประการ คือ ด้วยการอยู่ ร่วมกันในกาลก่อน ๑ ด้วยการเกื้อกูลต่อกันในปัจจุบัน ๑ เหมือนดอกอุบลและชลชาต เมื่อเกิดในน้ำ ย่อมเกิดเพราะอาศัยเหตุ ๒ ประการ คือ น้ำและเปือกตม

๘. เอกปทชาดก (๒๓๘)

ว่าด้วยความเพียรทำให้เกิดประโยชน์หลายอย่าง

(บุตรชายของเศรษฐีโพธิสัตว์ถามบิดาว่า)

{๓๒๕} [๓๒๕] คุณพ่อครับเหตุอย่างเดียวทำให้ได้ประโยชน์หลายอย่างมีอยู่ หรือไม่ผมจะพึงทำประโยชน์ให้สำเร็จด้วยเหตุอันใด ขอคุณพ่อจงบอกเหตุนั้นซึ่งรวบรวมประโยชน์ได้หลายอย่างแก่ผมเถิด

(เศรษฐีโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๓๒๖} [๓๒๖] ลูกเอ๋ยเหตุอย่างหนึ่งคือความขยันหมั่นเพียรทำให้ได้ ประโยชน์หลายอย่าง ก็ความขยันหมั่นเพียรนั้นประกอบด้วยศีล เกิดขึ้น ด้วยขันติ อาจทำให้พวกมิตรถึงความสุขก็ได้ หรือ อาจทำให้พวกศัตรูถึงความทุกข์ก็ได้

๙. หริตมัณฑูกชาดก (๒๓๙)

ว่าด้วยผู้มีอิสรภาพ

(งูถามกบเขียวโพธิสัตว์ว่า)

{๓๒๗} [๓๒๗] ดูก่อนท่านผู้เป็นบุตรกบเขียวการที่ปลาทั้งหลายรุมกัดฉันผู้มี พิษร้ายแรงซึ่งเข้าไปยังปากลอบ ท่านชอบใจหรือ(กบเขียวตอบว่า)

{๓๒๘} [๓๒๘] บุรุษย่อมยํ่ายีผู้อื่นได้ร่ำไปตราบเท่าที่ความเป็นใหญ่ของเขายัง เป็นไปอยู่ เพราะว่าเมื่อใดคนอื่นมาย่ำยีตน เมื่อนั้นผู้ที่ถูกเขา ย่ำยีนั้นก็จะย่ำยีตอบเอาบ้าง

๑๐. มหาปิงคลชาดก (๒๔๐)

ว่าด้วยพระเจ้าปิงคละผู้ร้ายกาจ

(พระโพธิสัตว์โอรสของพระเจ้าปิงคละตรัสถามนายประตูว่า)

{๓๒๙} [๓๒๙] คนทั้งปวงถูกพระเจ้าปิงคละเบียดเบียนแล้ว เมื่อพระเจ้าปิงคละ นั้นสวรรคตแล้ว คนทั้งหลายก็ได้ความยินดี พ่อนายประตู