พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อสัมปทานวรรค
๖. สุวรรณหังสชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในอสัมปทานวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อสัมปทานวรรค สุวรรณหังสชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๖๖–๖๗
๕. จันทาภชาดก (๑๓๕)
ว่าด้วยผู้เข้าถึงอาภัสสรพรหม
(พระโพธิสัตว์มาจากอาภัสสรพรหมโลกยืนกล่าวอยู่ในอากาศว่า)
{๑๓๕} [๑๓๕] ในโลกนี้ ผู้ใดหยั่งถึงกสิณ ที่มีแสงจันทร์เป็นอารมณ์และมีแสงอาทิตย์เป็นอารมณ์ด้วยปัญญาได้ ผู้นั้นย่อมเข้าถึงอาภัสสรพรหมโลก ด้วยฌานที่ไม่มีวิตก
๖. สุวัณณหังสชาดก (๑๓๖)
ว่าด้วยโลภมากลาภหาย
(พระบรมศาสดาทรงประมวลเรื่องแล้วตรัสว่า)
{๑๓๖} [๑๓๖] บุคคลได้สิ่งใด ควรยินดีด้วยสิ่งนั้น เพราะความโลภเกินไปเป็นบาป นางพราหมณีจับพญาหงส์ถอนขนจึงเสื่อมจากทอง
- ๑คำว่า กสิณ หมายถึง วัตถุอันจูงใจ คือ จูงใจให้เข้าไปผูกอยู่ เป็นชื่อของกัมมัฏฐานที่ใช้วัตถุ สำหรับเพ่งเพื่อจูงจิตให้เป็นสมาธิ มี ๑๐ อย่าง คือ (๑) ปฐวีกสิณ กสิณคือดิน (๒) อาโปกสิณ กสิณ คือนํ้า (๓) เตโชกสิณ กสิณคือไฟ (๔) วาโยกสิณ กสิณคือลม ทั้ง ๔ อย่างนี้เรียกว่า ภูตกสิณ กสิณ คือมหาภูตรูป ๔ (๕) นีลกสิณ กสิณคือสีเขียว (๖) ปีตกสิณ กสิณคือสีเหลือง (๗) โลหิตกสิณ กสิณ คือสีแดง (๘) โอทาตกสิณ กสิณคือสีขาวทั้ง ๔ อย่างนี้เรียกว่า วัณณกสิณ กสิณคือสี (๙) อากาสกสิณ กสิณคือที่ว่าง (๑๐) วิญญาณกสิณ กสิณคือวิญญาณ (ขุ.ปฏิ.อ. ๑/๘๙) พึงดูเทียบ ใน ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๗๖-๓๗๗ ในที่นี้ กสิณที่มีแสงจันทร์เป็นอารมณ์ หมายถึงโอทาตกสิณ กสิณที่มีแสงอาทิตย์ เป็นอารมณ์ หมายถึงปีตกสิณ (ขุ.ชา.อ. ๒/๓๐๙)
- ๒อาภัสสรพรหมโลก หมายถึงพวกเทพหรือพรหมชั้นทุติยฌานภูมิทั้ง ๓ ชั้น คือ (๑) ปริตตาภา ชั้นพวกมีรัศมีกายน้อย (๒) อัปปมาณาภา ชั้นพวกมีรัศมีกายมีประมาณมิได้ (๓) อาภัสสรา ชั้นพวกมีรัศมีกายสุกปลั่งซ่านไป (ที.ม.อ. ๑๑๐, ม.มู.อ. ๑/๓๘. องฺ.สตฺตก.อ. ๑๘๑, ขุ.จู.อ. ๕๘)
- ๓ฌานที่ไม่มีวิตก ในที่นี้หมายเฉพาะทุติยฌาน (ขุ.ชา.อ. ๒/๓๑๐)
๗. พัพพุชาดก (๑๓๗)
ว่าด้วยหนูหาวิธีให้แมวตาย
(พระศาสดาทรงประมวลเรื่องแล้วตรัสว่า)
{๑๓๗} [๑๓๗] แมวตัวที่ ๑ ได้หนูหรือเนื้อในที่ใด แมวตัวที่ ๒ ที่ ๓ และ ที่ ๔ ก็เกิดขึ้นในที่นั้น แมวเหล่านั้นได้พากันเอาอกกระแทกปล่องแก้ว ผลึกนี้แล้วถึงความสิ้นชีวิตทั้งหมด
๘. โคธชาดก (๑๓๘)
ว่าด้วยฤๅษีหลอกกินเหี้ย
(พญาเหี้ยโพธิสัตว์ตำหนิดาบสโกงว่า)
{๑๓๘} [๑๓๘] ชฎิลเขลาเอ๋ย ชฎาของท่าน หนังเสือของท่านจะมีประโยชน์อะไรกัน ภายในของท่านรกรุงรัง ท่านขัดสีแต่ภายนอกเท่านั้น
๙. อุภโตภัฏฐชาดก (๑๓๙)
ว่าด้วยผู้เสียหายหมดทุกอย่าง
(รุกขเทวดาโพธิสัตว์กล่าวตำหนิพรานเบ็ดว่า)
{๑๓๙} [๑๓๙] ตาของเจ้าก็แตก ผ้าของเจ้าก็หาย ภรรยาของเจ้าก็ทะเลาะ กับหญิงเพื่อนบ้าน การงานหรือก็เสียหมดทั้งสองทาง คือ ทั้ง ทางนํ้าและทางบก
จบ ๖. สุวรรณหังสชาดก