๑๐. พันธนโมกขชาดก เล่ม ๒๗

๙. อกาลราวิชาดก (๑๑๙)

ว่าด้วยไก่ขันไม่ถูกเวลา

(ปุโรหิตโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

{๑๑๙} [๑๑๙] ไก่ตัวนี้คงไม่ได้เติบโตอยู่กับพ่อแม่ ไม่ได้อยู่ในสำนักอาจารย์ จึงไม่รู้จักเวลาที่ควรขันและกาลที่ไม่ควรขัน

๑๐. พันธนโมกขชาดก (๑๒๐)

ว่าด้วยการหลุดพ้นจากเครื่องผูกนัด

(ปุโรหิตโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาถึงความแตกต่างกันระหว่างคน โง่กับคนฉลาดว่า)

{๑๒๐} [๑๒๐] คนเขลาทั้งหลายแม้ไม่ถูกมัดตัวไว้ พูดขึ้นคราใด ก็มัดตัวเองครานั้น ส่วนคนฉลาดทั้งหลายแม้ถูกมัดตัวไว้ พูดขึ้นคราใด ก็หลุดพ้นได้ครานั้น

จบ หังสิวรรคที่ ๑๒

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. คัทรภปัญหชาดก ๒. อมราเทวีปัญหชาดก

๓. สิคาลชาดก ๔. มิตจินติชาดก

๕. อนุสาสิกชาดก ๖. ทุพพจชาดก

๗. ติตติรชาดก ๘. วัฏฏกชาดก

๙. อกาลราวิชาดก ๑๐. พันธนโมกขชาดก

๑๓. กุสนาฬิวรรค

๑. กุสนาฬิชาดก (๑๒๑)

ว่าด้วยประโยชน์ของการผูกมิตร

(รุกขเทวดากล่าวสรรเสริญมิตตธรรมของเทวดาโพธิสัตว์ว่า)

{๑๒๑} [๑๒๑] บุคคลจะเท่าเทียมกัน ดีกว่ากัน หรือด้อยกว่ากันก็ตาม ก็พึง สร้างมิตตธรรมกันไว้เถิด เพราะมิตรเหล่านั้นเมื่อความเสื่อม เกิดขึ้นก็พึงทำประโยชน์สูงสุดให้กันได้ เหมือนเราผู้ เป็นรุกขเทวดากับเทวดาที่สถิตอยู่ที่กอหญ้าคบหาเป็นมิตรกัน ฉะนั้น

๒. ทุมเมธชาดก (๑๒๒)

ว่าด้วยคนโง่ได้ยศไม่เป็นประโยชน์

(นายควาญช้างกราบทูลถึงเรื่องที่พญาช้างโพธิสัตว์ที่ประกอบด้วย บุญฤทธิ์ไม่สมควรเป็นพาหนะของคนปัญญาทรามแด่พระราชาแล้ว นั่งอยู่บนคอช้างกล่าวคาถานี้ว่า)

{๑๒๒} [๑๒๒] ผู้มีปัญญาทรามได้ยศมาแล้วย่อมประพฤติแต่สิ่งที่ไม่เป็น ประโยชน์แก่ตน ย่อมปฎิบัติเพื่อจะเบียดเบียนตนและคนอื่น