๗. มิตตามิตตชาดก เล่ม ๒๗

๖. วลาหกัสสชาดก (๑๙๖)

ว่าด้วยความสวัสดีเกิดจากม้าวลาหก

(พระบรมศาสดาทรงแสดงชาดกเรื่องนี้แล้วตรัสว่า)

{๒๔๑} [๒๔๑] นรชนเหล่าใดไม่ทำตามโอวาทที่ผู้รู้แสดงแล้ว นรชนเหล่านั้น จักต้องถึงความพินาศ เปรียบเหมือนพ่อค้าทั้งหลายถูกนาง ผีเสื้อนํ้าหลอกลวงให้อยู่ในอำนาจฉะนั้น{๒๔๒} [๒๔๒] ส่วนนรชนเหล่าใดทำตามโอวาทที่ท่านผู้รู้แสดงแล้วนรชน เหล่านั้นจักถึงฝั่งสวัสดี ดุจพ่อค้าทั้งหลายทำตามถ้อยคำที่ม้า วลาหกกล่าวแล้วฉะนั้น

๗. มิตตามิตตชาดก (๑๙๗)

ว่าด้วยอาการของผู้เป็นมิตรและมิใช่มิตร

(ฤๅษีโพธิสัตว์ถูกหมู่ฤๅษีถามถึงเหตุที่สามารถรู้ได้ว่าใครเป็นมิตรหรือมิ ใช่มิตร จึงบอกเหตุแก่ฤๅษีทั้งหลายว่า)

{๒๔๓} [๒๔๓] คนที่เห็นกันแล้วไม่ยอมยิ้ม ๑ ไม่แสดงความยินดีตอบ ๑ ไม่ยอมสบตาด้วย ๑ ประพฤติตรงกันข้ามเสมอ ๑

{๒๔๔} [๒๔๔] อาการเหล่านี้มีปรากฏอยู่ในคนที่มิใช่มิตร เป็นเหตุให้บัณฑิต ได้เห็นและได้ฟังแล้ว ก็รู้ได้ว่ามิใช่มิตร

๘. ราธชาดก (๑๙๘)

ว่าด้วยเรื่องจริงไม่ดีไม่ควรพูด

(พราหมณ์ถามนกราธะโพธิสัตว์ว่า)

{๒๔๕} [๒๔๕] ลูกรัก พ่อกลับมาจากที่ค้างแรมเดี๋ยวนี้เอง มาได้ไม่นานนัก แม่ของเจ้าไม่ไปคบหาผู้อื่นดอกหรือ

(นกราธะแจ้งให้พราหมณ์ทราบว่า)

{๒๔๖} [๒๔๖] ธรรมดาบัณฑิตไม่ควรพูดวาจาที่ประกอบด้วยความจริงแต่ไม่มีผลดี ขืนพูดไปจะต้องนอนตายเหมือนเจ้าโปฏฐปาทะที่ถูกเผา นอนอยู่ในเถ้าถ่านฉะนั้น

๙. คหปติชาดก (๑๙๙)

ว่าด้วยการทวงในเวลายังไม่ถึงกำหนด

(คฤหบดีโพธิสัตว์เห็นกิริยาของภรรยาและชายชู้ จึงกล่าวว่า)

{๒๔๗} [๒๔๗] กรรมทั้งสองไม่ควรแก่เรา เราไม่ชอบใจก็หญิงคนนี้ลงไป ในฉางข้าวแล้วพูดว่า ‘เรายังใช้หนี้ให้ไม่ได้’{๒๔๘} [๒๔๘] ดูก่อนผู้ใหญ่บ้าน เพราะเหตุนั้น เราขอพูดกะท่าน เมื่อชีวิต ของเราก็หมองเศร้าและเหลือน้อย ท่านยังมาทวงหนี้ค่าเนื้อวัว แก่ซูบผอมซึ่งตกลงผลัดไว้ถึงสองเดือนในเมื่อยังไม่ถึงเวลากำหนด การกระทำทั้งสองนั้นไม่ถูกใจเราเสียเลย