พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · รุหกวรรค
๔. มณิโจรชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๗–๒๓๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในรุหกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต รุหกวรรค มณิโจรชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๙๘–๙๙
๓. จุลลปทุมชาดก (๑๙๓)
ว่าด้วยการลงโทษหญิงชายที่เป็นชู้กัน
(ปทุมกุมารโพธิสัตว์ได้ฟังคำของชายาผู้ชั่วช้า จึงตรัสว่า)
{๒๓๕} [๒๓๕] หญิงคนนี้แหละคือหญิงคนนั้น ถึงเราก็คือบุรุษคนนั้นไม่ใช่คนอื่น บุรุษแขนด้วนคนนี้แหละที่หญิงคนนี้อ้างว่าเป็นผัวของนาง มาตั้งแต่เป็นเด็ก หาใช่คนอื่นไม่ ขึ้นชื่อว่าหญิงทั้งหลายควรถูก ฆ่าเสียทั้งหมด ความสัตย์ไม่มีในหญิงทั้งหลาย{๒๓๖} [๒๓๖] ท่านทั้งหลายจงฆ่าบุรุษผู้ชั่วช้า หยาบคาย ราวกับซากผี ผู้เป็นชู้กับภรรยาผู้อื่นเสียด้วยสากจงตัดหูและจมูกของหญิง ผู้ปรนนิบัติผัวชั่วคนนี้ทั้งเป็นเถิด
๔. มณิโจรชาดก (๑๙๔)
ว่าด้วยพระโพธิสัตว์ถูกจับข้อหาว่าลักแก้วมณี
(นางสุชาดาเห็นคฤหบดีโพธิสัตว์ผู้เป็นสามีถูกเฆี่ยน จึงนึกถึงคุณแห่ง ศีลของตนแล้วกล่าวว่า)
{๒๓๗} [๒๓๗] เทวดาทั้งหลาย คงจะไม่มีอยู่ในโลกนี้เป็นแน่ หรือเมื่อกิจเห็น ปานนี้เกิดขึ้นคงพากันไปค้างแรมเสียเป็นแน่ หรือสมณ พราหมณ์ทั้งหลายที่ชาวโลกสมมติว่าเป็นผู้รักษาโลกคงไม่มีอยู่ ในโลกนี้เป็นแน่เมื่อผู้ทุศีลทั้งหลายทำกรรมอันหยาบช้าอยู่ บุคคลผู้ห้ามปรามก็คงไม่มีอยู่เช่นกัน
- ๑เทวดาทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงผู้ดูแลรักษาชนผู้มีศีลและคอยกีดกันคนชั่ว (ขุ.ชา.อ. ๓/๑๒๓)
(ท้าวสักกะให้โอวาทแก่พระราชาว่า)
{๒๓๘} [๒๓๘] ในรัชสมัยของพระราชาผู้ไม่ทรงธรรม ฝนย่อมตกในเวลาที่ไม่ควรตก แต่ในเวลาที่ควรตกก็จะไม่ตก พระราชาผู้ไม่ทรงธรรม จุติจากฐานะคือสวรรค์ พระราชาผู้ไม่ทรงธรรมนั้นจะถูกกำจัด ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แน่แท้
๕. ปัพพตูปัตถรชาดก (๑๙๕)
ว่าด้วยพระโพธิสัตว์แก้ปัญหาสระที่เชิงเขาลาด
(พระราชาตรัสถามปัญหากับอำมาตย์โพธิสัตว์ว่า)
{๒๓๙} [๒๓๙] สระโบกขรณีที่ใสเย็น เกิดอยู่ที่เชิงเขาลาดอันน่ารื่นรมย์ สุนัขจิ้งจอกรู้อยู่ว่าสระนั้นมีราชสีห์รักษาอยู่ ยังกล้าลงไปดื่มน้ำได้
(อำมาตย์โพธิสัตว์ทราบว่าอำมาตย์ผู้หนึ่งจะก่อเหตุ จึงกราบทูลว่า)
{๒๔๐} [๒๔๐] ข้าแต่มหาราชถ้าสัตว์ที่มีเท้าทั้งหลายพากันดื่มน้ำในแม่นํ้า ใหญ่ แม่นํ้านั้นจะกลายเป็นไม่ใช่แม่น้ำเพราะเหตุนั้นก็หาไม่ ถ้า บุคคลทั้งสองนั้นเป็นที่รักของพระองค์ไซร้ พระองค์ก็ทรงยก โทษให้พวกเขาเสียเถิด
- ๑คาถาชาดกนี้ มีอรรถาธิบายว่า แม่น้ำนับว่าเป็นสถานที่สาธารณะแก่สัตว์ทั่วไปใครๆ จะดื่มก็ได้ ไม่ประทุษร้ายผู้ดื่ม ฉันใด แม้หญิงก็ฉันนั้น ประพฤตินอกใจสามีไปอยู่กินกับชายอื่นด้วยอำนาจกิเลส จะกลายเป็นไม่ใช่หญิงก็ไม่ใช่ เพราะหญิงนับว่าเป็นบุคคลสาธารณะสำหรับชายทั่วไป ทั้งไม่นับว่าเป็นหญิงเหลือเดนหรือเลวทรามเพราะมีความบริสุทธิ์โดยอาศัยนํ้าเป็นที่สุด ถ้าทั้งหญิงนั้น (หมายถึงพระราชเทวี) เป็นที่รักของพระองค์ และอำมาตย์ (ผู้คิดกบฏ) นั้นก็มีอุปการะมากต่อพระองค์ ก็ขอให้พระองค์ทรงวางพระทัยเป็นกลางยกโทษให้เขาทั้งสองไปเถิด (ขุ.ชา.อ. ๓/๑๒๖)
จบ ๔. มณิโจรชาดก