arnon.worldSign in

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

กุสลัตติกสเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

Text layerBuddha’s wordsItems ๔๖๗–๔๙๔ (Royal Thai)4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกสเหตุทุกะ (Royal Thai Volume 44 · Mahachula Volume 44 · Mahamakut Volume 90 · Chaloem Phrakiat Volume 44)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 90, pp. 887–896

Page 887

กุสลติกสเหตุทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๒. สเหตุกทุกะ)

สเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๖๗] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็น

อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๖๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๖๙] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓วาระ.

Page 888

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๗๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๗๑] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

สเหตุกบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๗๒] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๗๓] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

Page 889

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๔-๕-๖)

๗. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๗-๘-๙)

๓. อธิปติปัจจัย

[๔๗๔] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๗๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.

Page 890

ปัจจนียนัย

[๔๗๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๗๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๗๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

อเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๗๙] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

Page 891

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๘๐] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๘๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๔๘๒] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๔๘๓] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

Page 892

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๔๘๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๘๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๘๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ. . . ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

Page 893

อเหตุกบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๘๗] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๘๘] ๑. อเหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อนันตรปัจจัย

[๔๘๙] ๑. อเหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

Page 894

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๔. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

ฯลฯ

๘. อุปนิสสยปัจจัย

[๔๙๐] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ

ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๙๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

Page 895

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๙๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๙๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

กุสลติกสเหตุกทุกะ จบ

Page 896

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

เหตุสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๙๕] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตต-ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเหตุสัมป-

ยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๙๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓

วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

End of กุสลัตติกสเหตุทุกะ