พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๒
๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในวรรคที่ ๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ เพลัฏฐสีสเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๒๖–๓๒๖
๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับวันคืน
นัยว่า ท่านพระเพลัฏฐสีสเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๕๓}[๑๖] โคอาชาไนยตัวงามเทียมไถแล้ว ย่อมลากไถไปได้โดย ไม่ลำบาก ฉันใด เมื่อเราได้ความสุขอันไม่เจือด้วยอามิส คืนและวันทั้งหลายย่อมผ่านพ้นเราไปโดยไม่ยาก ฉันนั้น
๗. ทาสกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความเกียจคร้าน
นัยว่า ท่านพระทาสกเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๕๔}[๑๗] เมื่อบุคคลรับประทานมากจึงมักง่วง สัปหงก นอนพลิกไปมา เหมือนสุกรใหญ่ที่เขาปรนปรือด้วยอาหาร ย่อมมึนซึมเข้าห้องนอนบ่อย ๆ
- ๑โคอาชาไนย หมายถึงโคแสนรู้คือมีความสามารถรู้เหตุที่ควรและไม่ควร ได้แก่ โคอุสภะ อนึ่ง สัตว์อาชาไนยมี ๓ ประเภท คือ โคอาชาไนย ม้าอาชาไนย และช้างอาชาไนย (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๐๒)
- ๒ความสุขอันไม่เจือด้วยอามิส หมายถึงความสุขที่เกิดจากผลสมาบัติที่สงบ ประณีต ไม่ระคนด้วยอามิส ๓ คือ อามิสคือกาม อามิสของชาวโลก และอามิสในวัฏฏะ (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๐๒)
- ๓คาถานี้มีความหมายว่า บุคคลที่มักง่วง กินจุ ชอบหลับไม่เลือกที่ ย่อมไม่สามารถมนสิการ ไตรลักษณ์คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตาได้ เมื่อเป็นเช่นนั้น จึงชื่อว่ามึนซึมคือมีปัญญาถดถอย เข้าห้องนอน บ่อย ๆ คือไม่สามารถที่จะหลุดพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิดได้เลย (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๐๔)
จบ ๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา