๑. โสณโกฬิวิสเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑ ยาหุ รฏฺเฐ สมุกฺกฏฺโฐ รญฺโญ องฺคสฺส ปตฺถคู ๑

สฺวาชฺช ธมฺเมสุ อุกฺกฏฺโฐ โสโณ ทุกฺขสฺส ปารคู ฯ

ปญฺจ ฉินฺเท ปญฺจ ชเห ปญฺจ จุตฺตริ ภาวเย

ปญฺจสงฺคาติโค ภิกฺขุ โอฆติณฺโณติ วุจฺจติ ฯ

อุนฺนฬสฺส ปมตฺตสฺส พาหิราสสฺส ภิกฺขุโน

สีลํ สมาธิ ปญฺญา จ ปาริปูรึ น คจฺฉติ ฯ

ยญฺหิ กิจฺจํ ตทปวิทฺธํ อกิจฺจํ ปน กยีรติ

อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา ฯ

เยสญฺจ สุสมารทฺธา นิจฺจํ กายคตา สติ

อกิจฺจนฺเต น เสวนฺติ กิจฺเจ สาตจฺจการิโน

สตานํ สมฺปชานานํ อตฺถํ คจฺฉนฺติ อาสวา ฯ

อุชุมคฺคมฺหิ อกฺขาเต คจฺฉถ มา นิวตฺตถ

อตฺตนา โจทยตฺตานํ นิพฺพานมภิหารเย ฯ

อจฺจารทฺธมฺหิ วิริยมฺหิ สตฺถา โลเก อนุตฺตโร

วีโณปมํ กริตฺวาน ๑ ธมฺมํ เทเสสิ จกฺขุมา ฯ

ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา วิหาสึ สาสเน รโต

สมถํ ๒ ปฏิปาเทสึ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

เนกฺขมฺเม อธิมุตฺตสฺส ปวิเวกญฺจ เจตโส

อพฺยาปชฺฌาธิมุตฺตสฺส อุปาทานกฺขยสฺส จ

ตณฺหกฺขยาธิมุตฺตสฺส อสมฺโมหญฺจ เจตโส

ทิสฺวา อายตนุปฺปาทํ สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจติ ฯ

ตสฺส สมฺมา วิมุตฺตสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน

กตสฺส ปฏิจโย นตฺถิ กรณียํ น วิชฺชติ ฯ

เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ

เอวํ รูปา รสา สทฺทา คนฺธา ผสฺสา จ เกวลา

อิฏฺฐา ธมฺมา อนิฏฺฐา จ นปฺปเวเธนฺติ ตาทิโน

ฐิตํ จิตฺตํ วิสญฺญุตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสตีติ ฯ

โสโณ โกฬิวิโส เถโร ฯ

อุทฺทานํ

โสโณ โกฬิวิโส เถโร เอโกเยว มหิทฺธิโก

เตรสมฺหิ นิปาตมฺหิ คาถาโย เจตฺถ เตรสาติ ฯ

เตรสกนิปาโต นิฏฺฐิโต ฯ

๑ โป. ยุ. ปทฺธคุ ฯ ม. ปตฺถคู ฯ

๑ ม. ยุ. กริตฺวา เม ฯ ๒ ยุ. สมตํ ฯ

ผู้ใดเป็นผู้สำเร็จความปรารถนา เป็นผู้สูงสุดในแว่นแคว้นของพระเจ้าอังคะ วันนี้ ผู้นั้นมีนามว่าโสณะ เป็นผู้เยี่ยมในธรรมทั้งหลายเป็นผู้ถึงฝั่งแห่งทุกข์ ภิกษุพึงตัดสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ พึงละสังโยชน์เบื้องบน ๕ และพึงเจริญอินทรีย์ ๕ ให้ยิ่ง ภิกษุผู้ล่วงธรรมเป็นเครื่องข้อง ๕ ท่านเรียกว่า ผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว ศีล สมาธิ และปัญญา ของภิกษุผู้มีมานะเพียงดังว่าไม่อ้ออันยกขึ้นแล้ว ผู้ประมาทยินดีในอายตนะอันมีในภายนอก ย่อมไม่ถึงความบริบูรณ์ กิจใดที่ควรทำ ภิกษุเหล่านี้มาละทิ้งกิจอันนั้นเสีย แต่มาทำกิจที่ไม่ควรทำอาสวะทั้งหลายย่อมเจริญแก่ภิกษุเหล่านั้น ผู้มีมานะเพียงดังไม้อ้ออันยกขึ้นแล้ว

เป็นผู้ประมาท ส่วนภิกษุเหล่าใดปรารภกายคตาสติด้วยดีเป็นนิตย์ ภิกษุเหล่านั้นกระทำกรรมที่ควรทำเนืองนิตย์ ย่อมไม่เสพกรรมมิใช่กิจอาสวะของภิกษุเหล่านั้นผู้มีสติสัมปชัญญะ ย่อมถึงความสิ้นสูญ เมื่อมีทางตรงพระพุทธเจ้าตรัสบอกไว้แล้ว ขอท่านทั้งหลายจงดำเนินไปเถิดอย่าพากันกลับ จงตักเตือนตนด้วยตนเอง พึงน้อมตนเข้าไปสู่นิพพานเมื่อเราปรารภความเพียร พระศาสดาผู้มีพระจักษุยอดเยี่ยมในโลก ได้ทรงแสดงธรรมอุปมาด้วยสายพิณสอนเรา

เราฟังพระดำรัสของพระองค์แล้ว ยินดีอยู่ในพระศาสนา ยังสมถภาวนาให้เกิดขึ้น เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด เราบรรลุวิชชา ๓ แล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว จิตของเราผู้น้อมไปในเนกขัมมะ ในความวิเวกแห่งจิต ในความไม่เบียดเบียน ในความสิ้นไปแห่งอุปาทาน ในความสิ้นตัณหาและในความไม่หลงใหลแห่งใจ ย่อมหลุดพ้นโดยชอบ เพราะเห็นความเกิดขึ้นแห่งอายตนะ การสั่งสมย่อมไม่มีแก่ภิกษุนั้น ผู้หลุดพ้นแล้วโดยชอบ มีจิตสงบระงับเสร็จกิจแล้ว กิจอื่นที่จะพึงทำอีกไม่มีภูเขาศิลาล้วนเป็นแท่งทึบ ย่อมไม่สะเทือนด้วยลม ฉันใด รูป เสียงกลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์ทั้งสิ้น ทั้งที่เป็นอิฏฐารมณ์ และอนิฏฐารมณ์ ย่อมไม่ทำจิตของบุคคลผู้คงที่ให้หวั่นไหวได้ ฉันนั้น จิตของผู้คงที่นั้น เป็นจิตตั้งมั่นไม่หวั่นไหว ไม่เกาะเกี่ยวด้วยอารมณ์อะไรๆ เพราะผู้คงที่นั้นพิจารณาเห็นความเสื่อมไปแห่งอารมณ์นั้น.

_____________________

ในเตรสกนิบาตนี้ พระโสณโกฬิวิสเถระผู้มีมหิทธิฤทธิ์รูปเดียวเท่านั้น

ได้ภาษิตคาถาไว้ ๑๓ คาถา ฉะนี้แล.

จบ เตรสกนิบาต