arnon.worldเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๘–๒๑๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส อฏฺฐมวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘

ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๘

๑. วัจฉปาลเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการบรรลุนิพพาน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ วัจฉปาลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ สุสุขุมนิปุณตฺถทสฺสินา

มติกุสเลน นิวาตวุตฺตินา

สํเสวิตพุทฺธสีลินา

นิพฺพานํ น หิ เตน ทุลฺลภนฺติ ฯ

วจฺฉปาโล เถโร ฯ

ฉบับหลวง

พระโยคาวจรผู้มีปกติเห็นเนื้อความอันสุขุมและละเอียด ผู้มีปัญญาเฉียบแหลม ผู้ประพฤติศีลของพระพุทธเจ้าโดยเอื้อเฟื้อ พึงได้บรรลุ

นิพพานโดยไม่ยาก.

๒. อาตุมเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการออกบวช

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ อาตุมเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ ยถา กลีโร สุสุ วฑฺฒิตคฺโค

ทุนฺนิกฺขโส ๒ โหติ ปสาขชาโต

เอวํ อหํ ภริยายานีตาย

อนุมญฺญ มํ ปพฺพชิโตมฺหิทานีติ ฯ

อาตุโม เถโร ฯ

๑ ม. เอกุทานิยฉนฺนา ฯ ๒ ม. ยุ. ทุนฺนิกฺขโม ฯ

ฉบับหลวง

หน่อไม้มียอดอันงอกงาม เจริญด้วยกิ่งก้านโดยรอบ ย่อมเป็นของที่บุคคลขุดขึ้นได้โดยยาก ฉันใด เมื่อคุณแม่นำภรรยามาให้แก่ฉันแล้วถ้าฉันมีบุตรหรือธิดาขึ้น ก็ยากที่จะถอนตนขึ้นออกบวชได้ ฉันนั้น

เพราะฉะนั้น ฉันจะบวชในบัดนี้.

๓. มาณวเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการออกบวช

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ มาณวเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ ชิณฺณญฺจ ทิสฺวา ทุกฺขิตญฺจ พฺยาธิตํ

มตญฺจ ทิสฺวา คตมายุสงฺขยํ

ตโต อหํ นิกฺขมิตูน ปพฺพชึ

ปหาย กามานิ มโนรมานีติ ฯ

มาณโว เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ฉันเห็นคนแก่ คนเจ็บหนัก และคนที่ตายตามอายุขัยแล้ว จึงละได้ซึ่งกามารมณ์อันเป็นของรื่นรมย์ใจ แล้วออกบวชเป็นบรรพชิต.

๔. สุยามนเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับพระดี

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ สุยามนเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ กามฉนฺโท จ พฺยาปาโท ถีนมิทฺธญฺจ ภิกฺขุโน

อุทฺธจฺจํ วิจิกิจฺฉา จ สพฺพโสว น วิชฺชตีติ ฯ

สุยามโน เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ความพอใจในเบญจกามคุณ ความพยาบาท ความง่วงเหงาหาวนอนความฟุ้งซ่าน รำคาญใจ และความสงสัย ย่อมไม่มีแก่ภิกษุ โดยประการ

ทั้งปวง.

๕. สุสารทเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการพบเห็นคนดี

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ สุสารทเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ สาธุ สุวหิตานํ ๑ ทสฺสนํ กงฺขา ฉิชฺชติ พุทฺธิ วฑฺฒติ

พาลมฺปิ กโรนฺติ ปณฺฑิตํ ตสฺมา สาธุ สตํ สมาคโมติ ฯ

สุสารโท เถโร ฯ

ฉบับหลวง

การเห็นสัตบุรุษทั้งหลายผู้เพรียบพร้อมด้วยศีลาทิคุณ ย่อมยังประโยชน์ให้สำเร็จ เป็นเหตุตัดความสงสัยเสียได้ ทำความรู้ให้เจริญงอกงามสัตบุรุษทั้งหลาย ย่อมกระทำพาลชนให้เป็นบัณฑิตได้ เพราะฉะนั้น

การสมาคมกับสัตบุรุษ จึงยังประโยชน์ให้สำเร็จได้.

๖. ปิยัญชหเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการเลือกทางที่ดี

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ ปิยัญชหเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ อุปฺปตนฺเตสุ นิปเต นิปตนฺเตสุ อุปฺปเต

วเส อวสมาเนสุ รมมาเนสุ โน รเมติ ฯ

ปิยญฺชโห เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เมื่อผู้อื่นยกตน ควรถ่อมตน เมื่อผู้อื่นตกต่ำ ควรยกตนขึ้น เมื่อผู้อื่นไม่ประพฤติพรหมจรรย์ ควรประพฤติพรหมจรรย์ เมื่อผู้อื่นยินดีในกามคุณ

ไม่ควรยินดีในกามคุณ.

๗. หัตถาโรหปุตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการฝึกจิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ หัตถาโรหปุตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ อิทํ ปุเร จิตฺตมจาริ จาริกํ

เยนิจฺฉกํ ยตฺถกามํ ยถาสุขํ

ตทชฺชหํ นิคฺคหิสฺสามิ โยนิโส

หตฺถึ ปภินฺนํ วิย องฺกุสคฺคาโหติ ฯ

๑ ม. ยุ. สุวิหิตา ฯ

ฉบับหลวง

แต่ก่อน จิตนี้เคยจาริกไปในอารมณ์ต่างๆ ตามความปรารถนา ตามความต้องการ ตามความสบาย วันนี้ เราจักข่มจิตนั้นโดยอุบายอันชอบเหมือนนายควาญช้างผู้ฉลาด ข่มขี่ช้างผู้ซับมันไว้ได้ด้วยขอ ฉะนั้น.

หตฺถาโรหปุตฺโต เถโร

๘. เมณฑสิรเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับกองทุกข์

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ เมณฑสิรเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ อเนกชาติสํสารํ สนฺธาวิสฺสํ อนิพฺพิสํ

ตสฺส เม ทุกฺขชาตสฺส ทุกฺขกฺขนฺโธ ปรทฺธโตติ ๑ ฯ

เมณฺฑสิโร เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เมื่อเรายังมิได้ประสบญาณ ได้ท่องเที่ยวไปในสงสารสิ้นชาติมิใช่น้อย

เรานั้นเกิดมาแล้วในกองทุกข์ กำจัดกองทุกข์ได้แล้ว.

๙. รักขิตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับผู้เยือกเย็น

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ รักขิตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ สพฺโพ ราโค ปหีโน เม สพฺโพ โทโส สมูหโต

สพฺโพ เม วิคโต โมโห สีติภูโตสฺมิ นิพฺพุโตติ ๑ ฯ

รกฺขิโต เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราละราคะได้ทั้งหมดแล้ว ถอนโทสะได้หมดแล้ว เรามีโมหะทั้งปวงไป

ปราศแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น ดับความร้อนได้แล้ว.

๑๐. อุคคเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการสิ้นกรรม

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ อุคคเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ ยํ มยา ปกตํ กมฺมํ อปฺปํ วา ยทิ วา พหุํ

สพฺพเมตํ ปริกฺขีณํ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ

อุคฺโค เถโร ฯ

อุทฺทานํ

วจฺฉปาโล จ โย เถโร อาตุโม มาณโว อิสิ

สุยามโน สุสารโท เถโร โย จ ปิยญฺชโห

อาโรหปุตฺโต เมณฺฑสิโร รกฺขิโต อุคฺคสวฺหโยติ ฯ

วคฺโค อฏฺฐโม ฯ

ฉบับหลวง

กรรมใดที่เราได้ทำไว้แล้ว น้อยหรือมากก็ตาม กรรมทั้งหมดนั้นสิ้นไป

แล้ว บัดนี้ การเกิดในภพใหม่ไม่มี.

____________________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระวัจฉปาลเถระ ๒. พระอาตุมเถระ

๓. พระมาณวเถระ ๔. พระสุยามนเถระ

๕. พระสุสารทเถระ ๖. พระปิยัญชหเถระ

๗. พระหัตถาโรหปุตตเถระ ๘. พระเมณฑสิรเถระ

๙. พระรักขิตเถระ ๑๐. พระอุคคเถระ.

จบ วรรคที่ ๘.

จบ วรรคที่ ๘