arnon.worldเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๘–๑๗๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส จตุตฺถวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔

ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๔

๑. คหุรตีริยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความอดทน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ คหุรตีริยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ ผุฏฺโฐ ฑํเสหิ มกเสหิ อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน

นาโค สงฺคามสีเสว สโต ตตฺราธิวาสเยติ ฯ

คหุรตีริโย เถโร ๒ ฯ

ฉบับหลวง

บุคคลถูกยุงและเหลือบกัดแล้วในป่าใหญ่ พึงเป็นผู้มีสติอดทนต่อสัมผัสแห่งยุงและเหลือบในป่าใหญ่นั้น เหมือนช้างอดทนต่อการถูกอาวุธใน

สงคราม ฉะนั้น.

๒. สุปปิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความเพียร

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ สุปปิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ อชรํ ชีรมาเนน ตปฺปมาเนน นิพฺพุตึ

นิรามิสํ ๓ ปรมํ สนฺตึ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรนฺติ ฯ

สุปฺปิโย เถโร ฯ

๑ ยุ. ฉินฺท ฯ ๒ ม. ยุ. คหวรตีริโย ภิกฺขุ ฯ ๓ ม. นิมิยํ ฯ ยุ. นิมฺมิสฺสํ ฯ

ฉบับหลวง

บุคคลผู้มีความเพียร ถึงจะแก่ แต่เผากิเลสให้เร่าร้อน พึงบรรลุ

นิพพานอันไม่รู้จักแก่ ไม่มีอามิส เป็นธรรมสงบอย่างยิ่ง

เกษมจากโยคะอย่างยอดเยี่ยม.

๓. โสปากเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับเมตตา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ โสปากเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ ยถาปิ เอกปุตฺตสฺมึ ปิยสฺมึ กุสลี สิยา

เอวํ สพฺเพสุ ปาเณสุ สพฺพตฺถ กุสโล สิยาติ ฯ

ฉบับหลวง

บุคคลพึงมีเมตตาในคนเดียวผู้เป็นที่รัก ฉันใด ภิกษุพึงมีเมตตาในสัตว์

ทั้งปวงในที่ทุกสถาน ฉันนั้น.

โสปาโก เถโร

๔. โปสิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการออกบวช

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ โปสิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ อนาสนฺนวรา เอตา นิจฺจเมว วิชานตา

คามา อรญฺญมาคมฺม ตโต เคหํ อุปาวิสึ

ตโต อุฏฺฐาย ปกฺกามึ อนามนฺเตตฺวา โปสิโยติ ฯ

โปสิโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

หญิงเหล่านี้ดีแต่เมื่อยังไม่เข้าไปใกล้ เมื่อเข้าไปใกล้ นำความฉิบหายมาให้เป็นนิตย์ทีเดียว เราเดินออกจากป่ามาสู่บ้าน เข้าไปสู่เรือนแห่งญาติแล้ว ไม่ได้อำลาใครๆ ออกจากเรือนนั้นหนีมาแล้ว.

๕. สามัญญกานิเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับเกียรติยศ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ สามัญญกานิเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ สุขํ สุขตฺโถ ลภเต ตทาจรํ

กิตฺติญฺจ ปปฺโปติ ยสสฺส วฑฺฒติ

โย อริยมฏฺฐงฺคิกมญฺชสํ อุชุํ

ภาเวติ มคฺคํ อมตสฺส ปตฺติยาติ ฯ

สามญฺญกานิ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

บุคคลผู้ต้องการความสุข เมื่อประพฤติให้สมควรแก่ความสุขนั้นย่อมได้ความสุข ผู้ใดเจริญอริยมรรค อันประกอบด้วยองค์ ๘เป็นทางตรง เพื่อมรรลุอมตธรรม ผู้นั้นย่อมได้ความสรรเสริญและเจริญ

ด้วยยศ.

๖. กุมาปุตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความดี

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ กุมาปุตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ สาธุ สุตํ สาธุ จริตกํ

สาธุ สทา อนิเกตวิหาโร

อตฺถปุจฺฉนํ ปทกฺขิณกมฺมํ

เอตํ สามญฺญํ อกิญฺจนสฺสาติ ฯ

กุมาปุตฺโต เถโร ฯ

ฉบับหลวง

การฟัง เป็นความดี ความประพฤติมักน้อย เป็นความดี การอยู่โดยไม่มีห่วงใยเป็นความดีทุกเมื่อ การถามสิ่งที่เป็นประโยชน์เป็นความดีการทำตามโอวาทโดยเคารพ เป็นความดี กิจมีการฟังเป็นต้นนี้

เป็นเครื่องสงบของผู้ไม่มีกังวล.

๗. กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความเจริญฌาน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ นานาชนปทํ ยนฺติ วิจรนฺตา อสญฺญตา

สมาธิญฺจ วิราเธนฺติ กึสุ รฏฺฐจริยา กริสฺสติ ฯ

ตสฺมา วิเนยฺย สารมฺภํ ฌาเยยฺย อปุรกฺขโตติ ฯ

กุมาปุตฺตตฺเถรสฺส สหายโก เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุทั้งหลายไม่สำรวมกาย วาจา ใจ พากันเที่ยวไปสู่ชนบท

ต่างๆ ทอดทิ้งสมาธิ การเที่ยวไปสู่แคว้นต่างๆ จักสำเร็จประโยชน์อะไรเล่า เพราะฉะนั้น ภิกษุพึงกำจัดความแข่งดี อย่าให้

มิจฉาวิตกและกิเลสมีตัณหาเป็นต้นครอบงำ พึงเจริญฌาน.

๘. ควัมปติเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการพ้นกิเลส

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ ควัมปติเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ โย อิทฺธิยา สรภุํ อฏฺฐเปสิ

ควมฺปติ โส อสิโต อเนโช

ตํ สพฺพสงฺคาติคตํ มหามุนึ

เทวา นมสฺสนฺติ ภวสฺส ปารคุนฺติ ฯ

ควมฺปติ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย พากันนอบน้อมพระควัมปติ ผู้ห้ามแม่น้ำสรภูให้หยุดไหลได้ด้วยฤทธิ์ ไม่ติดอยู่ในกิเลสและตัณหาไรๆไม่หวั่นไหวต่อสิ่งอะไรทั้งสิ้น เป็นผู้ผ่านพ้นเครื่องข้องทั้งปวง เป็น

มหามุนี ผู้ถึงฝั่งแห่งภพ.

๙. ติสสเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับสติ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ ติสสเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ ฑยฺหมาเนว ๑ มตฺถเก

กามราคปฺปหานาย สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ ฯ

ติสฺโส เถโร ฯ

ฉบับหลวง

บุรุษถูกแทงด้วยหอก หรือถูกไฟไหม้ที่กระหม่อม แล้วรีบรักษาฉันใด ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติเว้นรอบ เพื่อละความกำหนัดยินดีใน

กาม ฉันนั้น.

๑๐. วัฑฒมานเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับสติ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ วัฑฒมานเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ ฑยฺหมาเนว ๑ มตฺถเก

ภวราคปฺปหานาย สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ ฯ

วฑฺฒมาโน เถโร ฯ

อุทฺทานํ

คหุรตีริโย ๒ สุปฺปิโย โสปาโก จ ๓ โปสิโย จ ๔

สามญฺญกานิ กุมาปุตฺโต กุมาปุตฺตสหายโก

ควมฺปติ ติสฺสตฺเถโร วฑฺฒมาโน มหายโสติ ฯ

วคฺโค จตุตฺโถ ฯ

______________________

๑ ม. ฑยุหมาโนว ฯ ๒ ยุ. คหฺวรตีริโย ฯ ๓ ม. เจว ฯ ๔ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ

ฉบับหลวง

บุรุษที่ถูกแทงด้วยหอก หรือถูกไฟไหม้ที่กระหม่อม แล้วรีบรักษาฉันใด ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติเว้นรอบ เพื่อละความกำหนัดยินดีในภพ

ฉันนั้น.

__________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระคหุรตีริยเถระ ๒. พระสุปปิยเถระ

๓. พระโสปากเถระ ๔. พระโปสิยเถระ

๕. พระสามัญญกานิเถระ ๖. พระกุมาปุตตเถระ

๗. พระกุมาปุตตเถรสหายกเถระ ๘. พระควัมปติเถระ

๙. พระติสสเถระ ๑๐. พระวัฑฒมานเถร.

จบ วรรคที่ ๔.

จบ วรรคที่ ๔