วรรคที่ ๑๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๘–๒๓๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส ทสมวคฺโค
เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐
ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐
๑. ปริปุณณกเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญรสพระธรรม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ ปริปุณณกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๑ น ตถามตํ สตรสํ สุธนฺนํ ยํ มยชฺช ปริภุตฺตํ
อปริมิตทสฺสินา โคตเมน พุทฺเธน เทสิโต ธมฺโมติ ฯ
ปริปุณฺณโก เถโร ฯ
๑ ม. ยุ. มโหเฆว ฯ
สุธาโภชน์มีรสตั้งร้อย ที่เราบริโภคในวันนี้ ก็ไม่เหมือนอมตะที่เราได้บริโภค พระธรรมที่พระพุทธเจ้าผู้โคดม ทรงเห็นซึ่งธรรมหาประมาณมิได้
ทรงแสดงไว้แล้ว.
๒. วิชยเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญผู้สิ้นอาสวะ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ วิชยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๒ ยสฺสาสวา ปริกฺขีณา อาหาเร จ อนิสฺสิโต
สุญฺญโต อนิมิตฺโต จ วิโมกฺโข ยสฺส โคจโร
อากาเสว สกุนฺตานํ ปทนฺตสฺส ทุรนฺวยนฺติ ฯ
วิชโย เถโร ฯ
ผู้ใดมีอาสวะสิ้นแล้ว ไม่ติดอยู่ในอาหารมีสุญญตวิโมกข์และอนิมิตตวิโมกข์เป็นโคจร รอยเท้าของผู้นั้นรู้ได้ยาก เหมือนรอยเท้าของฝูงนก
ในอากาศ ฉะนั้น.
๓. เอรกเถรคาถา
สุภาษิตว่าด้วยโทษของกาม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ เอรกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๓ ทุกฺขา กามา เอรก น สุขา กามา เอรก
โย กาเม กามยติ ทุกฺขํ โส กามยติ เอรก
โย กาเม น กามยติ ทุกฺขํ โส น กามยติ เอรกาติ ฯ
เอรโก เถโร ฯ
ดูกรเอรกะ กามเป็นทุกข์ กามไม่เป็นสุขเลย ผู้ใดใคร่กามผู้นั้นชื่อว่า
ใคร่ทุกข์ ผู้ใดไม่ใคร่กาม ผู้นั้นชื่อว่าไม่ใคร่ทุกข์.
๔. เมตตชิเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญพระพุทธองค์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ เมตตชิเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๔ นโม หิ ตสฺส ภควโต สกฺยปุตฺตสฺส สิรีมโต
เตนายํ อคฺคปุตฺเตน ๑ อคฺคธมฺโม สุเทสิโตติ ฯ
เมตฺตชิ เถโร ฯ
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคศากยบุตร ผู้มีพระศิริพระองค์นั้น พระองค์ผู้ถึงแล้วซึ่งธรรมอันสูงสุด ได้ทรงแสดงอัครธรรมนี้ด้วยดี.
๕. จักขุปาลเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการไม่คบคนชั่ว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ จักขุปาลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๕ อนฺโธหํ หตเนตฺโตสฺมิ กนฺตารทฺธาน ปกฺขนฺโต ๒
สยมาโนปิ คมิสฺสํ ๓ น สหาเยน ปาเปนาติ ฯ
จกฺขุปาโล เถโร ฯ
เราเป็นคนบอด มีนัยน์ตาอันโรคกำจัดแล้ว เดินทางไกลอยู่ เรายอมนอน
(ตาย) ณ ที่นี้ จักไม่ไปกับเพื่อนผู้ร่วมทางอันลามก.
๖. ขัณฑสุมนเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญความเสียสละ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ ขัณฑสุมนเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๖ เอกํ ปุปฺผํ จชิตฺวาน อสีติวสฺสโกฏิโย ๔
สคฺเคสุ ปริจาเรตฺวา เสสเกนมฺหิ นิพฺพุโตติ ฯ
ขณฺฑสุมโน เถโร ฯ
เพราะเสียสละดอกไม้เพียงดอกเดียว เราได้รับการบำเรออยู่ในสวรรค์ถึง ๘๐ โกฏิปี ที่สุดได้บรรลุนิพพาน เพราะผลกรรมที่เหลือ.
๗. ติสสเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญบาตรดินเผา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ ติสสเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๗ หิตฺวา สตปลํ กํสํ โสวณฺณํ สตราชิกํ
อคฺคหึ มตฺติกาปตฺตํ อิทํ ทุติยาภิเสจนนฺติ ฯ
ติสฺโส เถโร ฯ
๑ ม. ยุ. อคฺคปตฺเตน ฯ ๒ สี. ยุ. ปกฺขนฺโน ฯ ม. ปกฺขนฺโท ฯ
๓ ม. ยุ. คจฺฉิสฺสํ ฯ ๔ สี. ยุ. อสีตึ วสฺสโกฏิโย ฯ
เราได้สละภาชนะทองคำ มีน้ำหนักประมาณ ๑๐๐ ปละ วิจิตรด้วยลวดลายตั้งร้อยชนิด มาถือเอาบาตรดิน นี้เป็นการอภิเษกครั้งที่สองของเรา.
๘. อภัยเถรคาถา
สุภาษิตชี้โทษรูปารมณ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ อภัยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๘ รูปํ ทิสฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต
สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ
ตสฺส วฑฺฒนฺติ อาสวา ภวมูโลปคามิโนติ ฯ
อภโย เถโร ฯ
เมื่อบุคคลได้เห็นรูปแล้ว มัวใส่ใจถึงอารมณ์เป็นที่รัก สติก็หลงลืมผู้ใดมีจิตกำหนัดยินดีเสวยรูปารมณ์ รูปารมณ์ก็ครอบงำผู้นั้น อาสวะ
ทั้งหลายย่อมเจริญแก่ผู้นั้น ผู้เข้าถึงซึ่งมูลแห่งภพ.
๙. อุตติยเถรคาถา
สุภาษิตชี้โทษสัททารมณ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ อุตติยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๙ สทฺทํ สุตฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต
สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ
ตสฺส วฑฺฒนฺติ อาสวา สํสารํ อุปคามิโนติ ฯ
อุตฺติโย เถโร ฯ
บุคคลได้สดับเสียงแล้ว มัวใส่ใจถึงอารมณ์เป็นที่รัก สติก็หลงลืมผู้ใดมีจิตกำหนัดยินดีเสวยสัททารมณ์ สัททารมณ์ก็ครอบงำผู้นั้น อาสวะ
ทั้งหลายย่อมเจริญแก่ผู้นั้น ผู้เข้าถึงซึ่งสงสาร.
๑๐. เทวสภเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความเพียรชอบ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ เทวสภเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๑๐ สมฺมปฺปธานสมฺปนฺโน สติปฏฺฐานโคจโร
วิมุตฺติกุสุมสญฺฉนฺโน ปรินิพฺพายิสฺสตฺยนาสโวติ ๑ ฯ
เทวสโภ เถโร ฯ
อุทฺทานํ
ปริปุณฺณโก จ วิชโย เอรโก เมตฺตชี มุนิ
จกฺขุปาโล ขณฺฑสุมโน ติสฺโส อภโย จ ๒
อุตฺติโย มหาปญฺโญ เถโร เทวสโภปิ จาติ ฯ
วคฺโค ทสโม ฯ
ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยความเพียรชอบ มีสติปัฏฐานเป็นอารมณ์ ประดับประดาด้วยดอกไม้ คือ วิมุติ จักเป็นผู้ไม่มีอาสวะปรินิพพาน.
__________________
ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ
๑. พระปริปุณณกเถระ ๒. พระวิชยเถระ
๓. พระเอรกเถระ ๔. พระเมตตชิเถระ
๕. พระจักขุปาลเถระ ๖. พระขัณฑสุมนเถระ
๗. พระติสสเถระ ๘. พระอภัยเถระ
๙. พระอุตติยเถระ ๑๐. พระเทวสภเถระ
จบ วรรคที่ ๑๐
จบ วรรคที่ ๑๐