arnon.worldเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๘–๑๖๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส ตติยวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓

ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๓

๑. นิโครธเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับทางดำเนินชีวิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ นิโครธเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ นาหํ ภยสฺส ภายามิ สตฺถา โน อมตสฺส โกวิโท

ยตฺถ ภยํ นาวติฏฺฐติ เตน มคฺเคน วชนฺติ ภิกฺขโวติ ฯ

นิโคฺรโธ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราไม่กลัวภัย พระศาสดาของเราทั้งหลายเป็นผู้ฉลาดในธรรมอันไม่ตายภัยย่อมไม่ตั้งอยู่ในหนทางใด ภิกษุทั้งหลายย่อมไปโดยหนทางนั้น.

๒. จิตตกเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับผู้เจริญฌาน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ จิตตกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ นีลา สุคีวา สิขิโน โมรา การวิยํ ๑ อภินทนฺติ

เต สีตวาตกลิตา ๒ สุตฺตํ ฌานํ ๓ นิโพเธนฺตีติ

จิตฺตโก เถโร ฯ

๑ ยุ. การํวิยํ ฯ ม. การมฺภิยํ ฯ ๒ ม. สีตวาตกีลิตา ฯ ๓ ม. ยุ. ฌายํ ฯ

ฉบับหลวง

นางนกยูงทั้งหลายมีขนเขียว ขนคองาม หงอนงาม พากันร่ำร้องอยู่ในป่าการวี นางนกยูงเหล่านั้นพากันร่ำร้องในเวลามีลมหนาวเจือ

ด้วยฝน ย่อมปลุกบุคคลผู้เจริญฌานซึ่งหลับอยู่ให้ตื่น.

๓. โคสาลเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการเจริญวิเวก

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ โคสาลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ อหํ โข เวฬุคุมฺพสฺมึ ภุตฺวาน มธุปายาสํ

ปทกฺขิณํ สมฺมสนฺโต ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ

สานน ปฏิคฺคมิสฺสามิ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ

โคสาโล เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราฉันข้าวมธุปายาสที่พุ่มกอไผ่แล้ว พิจารณาความเกิดและความเสื่อมไปแห่งขันธ์ทั้งหลายโดยความเคารพ จักกลับไปสู่สานุบรรพตที่เรา

เคยอยู่มาแล้ว เจริญวิเวกต่อไป.

๔. สุคันธเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการปฏิบัติตามคำสอน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ สุคันธเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ อนุวสฺสิโก ปพฺพชิโต ปสฺส ธมฺมสุธมฺมตํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

สุคนฺโธ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุบวชมายังไม่ทันครบพรรษา ได้เห็นธรรมเป็นธรรมดีงาม บรรลุ

วิชชา ๓ ได้ทำคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว.

๕. นันทิยเถรคาถา

สุภาษิตเตือนมาร

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ นันทิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ โอภาสชาตํ ผลคํ จิตฺตํ ยสฺส อภิณฺหโส

ตาทิสํ ภิกฺขุมาสชฺช กณฺห ทุกฺขํ นิคจฺฉสีติ ฯ

นนฺทิโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

จิตของภิกษุใดได้บรรลุผลญาณ สว่างรุ่งเรืองอยู่เป็นนิตย์ ท่านมา

เบียดเบียนภิกษุนั้นเข้า จักได้รับทุกข์แน่นอน นะมาร.

๖. อภัยเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญพุทธภาษิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ อภัยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ สุตฺวา สุภาสิตํ วาจํ พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน

ปจฺจพฺยาธึ หิ นิปุณํ วาลคฺคํ อุสุนา ยถาติ ฯ

อภโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราได้ฟังพระวาจาอันเป็นสุภาษิตของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ จึงได้รู้แจ้งแทงตลอดซึ่งธรรมอันละเอียด เหมือน

บุคคลยิงปลายขนทรายด้วยลูกศร ฉะนั้น.

๗. โลมสกังคิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับวิเวก

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ โลมสกังคิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ ทพฺพํ กุสํ โปฏกิลํ อุสีรํ มุญฺชปพฺพชํ

อุรสา ปนุทหิสฺสามิ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ

โลมสกงฺคิโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราจักเอาอุระแหวกป่าหญ้าแพรก หญ้าคา หญ้าดอกเลา แฝก

หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่าย พอกพูนวิเวก.

๘. ชัมพุคามิกปุตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับศีล

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ ชัมพุคามิกปุตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ กจฺจิ โน วตฺถปสุโต กจฺจิ โน ภูสนารโต

กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ ตฺวํ วาสิ ๑ เนตรา ปชาติ ฯ

ชมฺพุคามิกปุตฺโต เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ท่านเป็นผู้ขวนขวายในเรื่องผ้าหรือไม่ ยินดีในเครื่องประดับหรือไม่ท่านทำกลิ่นอันสำเร็จด้วยศีลฟุ้งไปใช่ไหม? หมู่ชนนอกนี้ ไม่อาจ

ทำกลิ่นให้สำเร็จด้วยศีลฟุ้งไปได้.

๙. หาริตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการปรับตัว

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ หาริตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ สมุนฺนมยมตฺตานํ อุสุกาโรว เตชนํ

จิตฺตํ อุชุํ กริตฺวาน อวิชฺชํ ภินฺท ๑ หาริตาติ ฯ

หาริโต เถโร ฯ

๑ ม. กึ ตฺวํ วายสิ ฯ

ฉบับหลวง

แน่ะท่านหาริตะ ท่านจงยกตนของท่านขึ้นจากความเกียจคร้านเหมือนช่างศรยกลูกศรขึ้นดัด ฉะนั้น ท่านจงทำจิตให้ตรงแล้ว

ทำลายอวิชชาเสีย.

๑๐. อุตติยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความไม่ประมาท

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ อุตติยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ อาพาเธ เม สมุปฺปนฺเน สติ เม อุปปชฺชถ

อาพาโธ เม สมุปฺปนฺโน กาโล เม นปฺปมชฺชิตุนฺติ ฯ

อุตฺติโย เถโร ฯ

อุทฺทานํ

นิโคฺรโธ จิตฺตโก เถโร โคสาลตฺเถโร สุคนฺโธ

นนฺทิโย อภโย เถโร เถโร โลมสกงฺคิโย

ชมฺพุคามิกปุตฺโต จ หาริโต อุตฺติโย อิสีติ ฯ

วคฺโค ตติโย ฯ

ฉบับหลวง

เมื่ออาพาธบังเกิดขึ้นแก่เรา สติก็เกิดขึ้นแก่เราว่า อาพาธเกิดขึ้นแก่

เราแล้ว เวลานี้เป็นเวลาที่เราไม่ควรประมาท.

_______________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระนิโครธเถระ ๒. พระจิตตกเถระ

๓. พระโคสาลเถระ ๔. พระสุคันธเถระ

๕. พระนันทิยเถระ ๖. พระอภัยเถระ

๗. พระโลมสกังคิยเถระ ๘. พระชัมพุคามิกปุตตเถระ

๙. พระหาริตเถระ ๑๐. พระอุตติยเถระ.

จบ ตติยวรรคที่ ๓.

จบ วรรคที่ ๓