arnon.worldเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๘–๑๘๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส ปญฺจมวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕

ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนีบาต วรรคที่ ๕

๑. สิริวัฑฒเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สิริวัฑฒเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ วิวรมนุปตนฺติ วิชฺชุตา

เวภารสฺส จ ปณฺฑวสฺส จ

นควิวรคโต จ ฌายติ

ปุตฺโต อปฺปฏิมสฺส ตาทิโนติ ฯ

สิริวฑฺโฒ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

สายฟ้าแลบส่องลอดเข้าไปตามช่องแห่งภูเขาเวภาระ และภูเขาปัณฑวะฉันใด ภิกษุผู้เป็นบุตรแห่งพระพุทธเจ้าผู้คงที่ ไม่มีผู้เปรียบ

ปาน อยู่ในช่องแห่งภูเขาเจริญฌานอยู่ ฉันนั้น.

๒. ขทิรวนิยเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ ขทิรวนิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ หเล ๑ อุปหเล สีสุปหเล หลา ๒ อุปหลา สีสุปหลา

ปติสฺสติกา ๓ นุ โข วิหรถ อาคโต โว วาลํ วิย เวธิยตีติ ฯ ๔

ขทิรวนิโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ดูกรสามเณรีหลา อุปหลา สีสุปหลา ท่านทั้งสามเป็นผู้มีสติเฉพาะหน้าอยู่หรือ พระสารีบุตรผู้เป็นลุงของพวกท่าน มีปัญญาว่องไว หยั่งรู้เหตุผลได้โดยถูกต้องแม่นยำ เปรียบดังนายขมังธนู

ผู้ชำนาญยิงปลายขนทรายมาแล้ว.

๓. สุมังคลเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สุมังคลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ สุมุตฺติโก สุมุตฺติโก สาหุ สมุตฺติโกมฺหิ ตีหิ ขุชฺชเกหิ

อสิตาสุ มยา นงฺคลาสุ มยา ขุทฺทกุทฺทาลาสุ มยา ฯ

ยทิปิ อิธเมว อิธเมว อถ วาปิ อลเมว อลเมว

ฌาย สุมงฺคล ฌาย สุมงฺคล อปฺปมตฺโต วิหร สุมงฺคลาติ ฯ

สุมงฺคโล เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราพ้นดีแล้วๆ เราเป็นผู้พ้นดีแล้วจากความค่อมทั้ง ๓ คือ เราพ้นแล้วจากการเกี่ยวข้าว จากการไถนา จากการถางหญ้า ถึงแม้ว่ากิจมีการเกี่ยวหญ้าเป็นต้น จะอยู่ในที่ใกล้ๆ เรานี้เอง แต่ก็ไม่สมควรแก่เราทั้งนั้น ท่านจงเจริญฌานไปเถิดสุมังคละ จงเจริญฌานไปเถิด

สุมังคละ ท่านจงเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่เถิดสุมังคละ.

๔. สานุเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สานุเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ มตํ วา อมฺม โรทนฺติ โย วา ชีวํ น ทิสฺสติ

ชีวนฺตํ มํ อมฺม ทิสฺสนฺติ ๕ กสฺมา มํ อมฺม โรทสีติ ฯ

สานุ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

คุณโยมจ๋า ชนทั้งหลายเขาพากันร้องไห้ถึงคนที่ตายแล้ว ร้องไห้

ถึงคนที่ยังเป็นอยู่ แต่หายหน้าจากไป ส่วนฉันยังมีชีวิตอยู่

ทั้งปรากฏตัวอยู่ เหตุไรคุณโยมจึงมาร้องไห้ถึงฉันเล่า?

๕. รมนียวิหารีเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความพลาดพลั้ง

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ รมนียวิหารีเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ ขลิตฺวา ปฏิติฏฺฐติ

เอวํ ทสฺสนสมฺปนฺนํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาวกนฺติ ฯ

รมณียวิหารี เถโร ฯ

๑ ม. ยุ. จาเล อุปจาเล สีสุปจาเล ฯ ๒ ม. ยุ. อิเม ปาฐา น ทิสฺสนฺติ ฯ

๓ ม. ปติสฺสตา ฯ ๔ ม. ยุ. เวธีติ ฯ ๕ ม. ปสฺสนฺตี ฯ

ฉบับหลวง

โคอาชาไนยผู้สมบูรณ์พลาดล้มแล้ว ย่อมกลับลุกขึ้นตั้งตัวได้ ฉันใดท่านทั้งหลายจงจำเราไว้ว่า เป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ผู้สมบูรณ์ด้วยทัสสนะ ฉันนั้นเถิด.

๖. สมิทธิเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความไม่กลัวมาร

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สมิทธิเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ สทฺธายาหํ ปพฺพชิโต อคารสฺมา อนคาริยํ

สติ ปญฺญา จ เม วุฑฺฒา จิตฺตญฺจ สุสมาหิตํ ฯ

กามํ กรสฺสุ รูปานิ เนว มํ พฺยาธยิสฺสสีติ ฯ

สมิทฺธิ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราออกบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธา มีสติและปัญญาอันเจริญ มีจิตตั้งมั่นดีแล้ว ดูกรมาร ถึงท่านจักบันดาลรูปต่างๆ ที่น่ากลัว

ให้เกิดขึ้น แต่ก็ไม่สามารถทำให้เราสะดุ้งกลัวได้เลย.

๗. อุชชยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการพึ่งพระพุทธเจ้า

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ อุชชยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ นโม เต พุทฺธวีรตฺถุ วิปฺปมุตฺโตสิ สพฺพธิ

ตุยฺหาปทาเน วิหรํ วิหรามิ อนาสโวติ ฯ

อุชฺชโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ข้าแต่พระพุทธเจ้าผู้แกล้วกล้า ข้าพระองค์ขอนอบน้อมแด่พระองค์พระองค์เป็นผู้หลุดพ้นแล้วจากสิ่งทั้งปวง เมื่อข้าพระองค์อยู่ในพระบัญชาของพระองค์ จึงเป็นผู้ไม่มีอาสวะ อยู่เป็นสุขสำราญ.

๘. สัญชยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการบวช

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สัญชยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ ยโต อหํ ปพฺพชิโต อคารสฺมา อนคาริยํ

นาภิชานามิ สงฺกปฺปํ อนริยํ โทสสํหิตนฺติ ฯ

สญฺชโย เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ตั้งแต่เราออกบวชเป็นบรรพชิต เราไม่รู้สึกถึงความดำริอันไม่ประ

เสริฐประกอบด้วยโทษเลย.

๙. รามเณยยกเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับพลังจิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ รามเณยยกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ วิหวิหาภินทิเต ๑ สิปฺปิกาภิรุเตหิ จ

น เม ตํ ผนฺทติ จิตฺตํ เอกตฺตํ นิรตํ ๒ หิ เมติ ฯ

รามเณยฺยโก เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ดูกรมาร บุคคลบางจำพวก ย่อมสะดุ้งกลัวเพราะเสียงคำรามของท่าน และเสียงร้องคำรามแห่งเทวดา แต่จิตของเราไม่หวั่นไหวเพราะเสียงเหล่านั้น เพราะจิตของเรายินดีในความเป็นผู้เดียว.

๑๐. วิมลเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับสมาธิจิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ วิมลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ ธรณีว ๓ สิจฺจติ ๔ วาติ มาลุโต วิชฺชุตา จรติ นเภ

อุปสมฺมนฺติ วิตกฺกา จิตฺตํ สุสมาหิตํ มมนฺติ ๕ ฯ

วิมโล เถโร ฯ

อุทฺทานํ

สิริวฑฺโฒ เรวโต เถโร ขทิรวนิโย สุมงฺคโล ๖

สานุ ๑ รมณียวิหารี จ สมิทฺธิ อุชฺชยสญฺชโย ๒

รามเณยฺยโก โส เถโร วิมโล จ รณญฺชโหติ ๓ ฯ

วคฺโค ปญฺจโม ฯ

๑ ม. จิหจิหาภินทิเต ฯ ๒ ยุ. เอกตฺตนิรตฺตํ ฯ ๓ ยุ. ธรณี จ ฯ ๔ ม. สิญฺจติ ฯ

๕ ม. ยุ. มมาติ ฯ ๖ ม. ยุ. สุมงฺคโล สานุสวฺหโย ฯ

ฉบับหลวง

แผ่นดินชุ่มชื่นด้วยน้ำฝน ลมก็พัด สายฟ้าก็แลบไปในท้องฟ้า

วิตกทั้งหลายย่อมสงบไป จิตของเราตั้งมั่นแล้วเป็นอันดี.

_________________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระสิริวัฑฒเถระ ๒. พระขทิรวนิยเรวตเถระ

๓. พระสุมังคลเถระ ๔. พระสานุเถระ

๕. พระรมณียวิหารีเถระ ๖. พระสมิทธิเถระ

๗. พระอุชชยเถระ ๘. พระสัญชยเถระ

๙. พระรามเณยยกเถระ ๑๐. พระวิมลเถระ.

จบวรรคที่ ๕.

จบ วรรคที่ ๕