พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · สันถวรรค
๕. นกุลชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๙–๑๘๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในสันถวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต สันถวรรค นกุลชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๘๓–๘๓
๕. นกุลชาดก (๑๖๕)
ว่าด้วยพังพอนไม่วางใจมิตร
(ฤๅษีโพธิสัตว์เห็นพังพอนกลับมา จึงกล่าวว่า)
{๑๗๙} [๑๗๙] ดูก่อนพังพอน ท่านได้ทำมิตรภาพกับงูผู้เป็นศัตรูแล้ว ไฉนจึง ยังนอนแยกเขี้ยวอยู่อีกเล่า ภัยที่ไหนจะมาถึงแก่ท่านอีก(พังพอนกล่าวว่า)
{๑๘๐} [๑๘๐]บุคคลพึงระแวงในศัตรูไว้ แม้ในมิตรก็ไม่ควรวางใจ ภัยที่เกิดจากสิ่งที่คิดว่าไม่มีภัยย่อมตัดถึงโคนรากทีเดียว
๖. อุปสาฬหกชาดก (๑๖๖)
ว่าด้วยคุณธรรมที่ไม่ตายไปจากโลก
(พราหมณ์โพธิสัตว์พยากรณ์ปัญหาของมาณพแล้วกล่าวว่า)
{๑๘๑} [๑๘๑] พราหมณ์ชื่อว่าอุปสาฬหกะทั้งหลายถูกเผามาในประเทศนี้ประมาณ ๑๔,๐๐๐ คนแล้ว ไม่มีสถานที่ใดในโลกที่ไม่เคยมีคนตาย{๑๘๒} [๑๘๒] สัจจะ ๑ ธรรม ๑ อหิงสา ๑ สัญญมะ ๑ ทมะ ๑ มีอยู่ในบุคคลใด พระอริยเจ้าทั้งหลายย่อมคบหาบุคคลนั้น คุณธรรมดังกล่าวนี้แลชื่อว่า ‘อนามตธรรม ’ ในโลก
- ๑ในที่นี้ สัจจะ หมายถึงสัจจญาณ ความรู้แจ้งอริยสัจ ๔ ธรรม หมายถึงโลกุตตรธรรม ๙ อหิงสา หมายถึงความไม่เบียดเบียนผู้อื่น สัญญมะ หมายถึงความสำรวมในศีล ทมะ หมายถึงการฝึกอินทรีย์ หรือการสำรวมระวังอินทรีย์คือตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ (ขุ.ชา.อ. ๓/๕๔)
- ๒อนามตธรรม หมายถึงคุณธรรมที่ให้สำเร็จอมตภาวะ คือความเป็นอมตะ (ขุ.ชา.อ. ๓/๕๔)
จบ ๕. นกุลชาดก