๖. อุปสาฬหกชาดก เล่ม ๒๗

๕. นกุลชาดก (๑๖๕)

ว่าด้วยพังพอนไม่วางใจมิตร

(ฤๅษีโพธิสัตว์เห็นพังพอนกลับมา จึงกล่าวว่า)

{๑๗๙} [๑๗๙] ดูก่อนพังพอน ท่านได้ทำมิตรภาพกับงูผู้เป็นศัตรูแล้ว ไฉนจึง ยังนอนแยกเขี้ยวอยู่อีกเล่า ภัยที่ไหนจะมาถึงแก่ท่านอีก(พังพอนกล่าวว่า)

{๑๘๐} [๑๘๐]บุคคลพึงระแวงในศัตรูไว้ แม้ในมิตรก็ไม่ควรวางใจ ภัยที่เกิดจากสิ่งที่คิดว่าไม่มีภัยย่อมตัดถึงโคนรากทีเดียว

๖. อุปสาฬหกชาดก (๑๖๖)

ว่าด้วยคุณธรรมที่ไม่ตายไปจากโลก

(พราหมณ์โพธิสัตว์พยากรณ์ปัญหาของมาณพแล้วกล่าวว่า)

{๑๘๑} [๑๘๑] พราหมณ์ชื่อว่าอุปสาฬหกะทั้งหลายถูกเผามาในประเทศนี้ประมาณ ๑๔,๐๐๐ คนแล้ว ไม่มีสถานที่ใดในโลกที่ไม่เคยมีคนตาย{๑๘๒} [๑๘๒] สัจจะ ๑ ธรรม ๑ อหิงสา ๑ สัญญมะ ๑ ทมะ ๑ มีอยู่ในบุคคลใด พระอริยเจ้าทั้งหลายย่อมคบหาบุคคลนั้น คุณธรรมดังกล่าวนี้แลชื่อว่า ‘อนามตธรรม ’ ในโลก

๗. สมิทธิชาดก (๑๖๗)

ว่าด้วยผู้ไม่ประมาทเวลาตาย

(เทพธิดาประเล้าประโลมดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๑๘๓} [๑๘๓] ดูก่อนภิกษุ ท่านยังไม่ทันได้บริโภคกาม เลย ก็มาเที่ยวภิกษาเสีย ท่านจะบริโภคกามเสียก่อนแล้วจึงเที่ยวภิกษา ไม่ดีกว่าหรือ ดูก่อนภิกษุ ท่านจงบริโภคกามเสียก่อนแล้วจึงเที่ยวภิกษาเถิด เวลาบริโภคกามอย่าล่วงเลยท่านไปเสีย(ดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๘๔} [๑๘๔] เราไม่รู้เวลาตายโดยแท้ เวลาตายยังปกปิดอยู่ หาปรากฏไม่ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่บริโภคกามก่อนแล้วมาเที่ยวภิกษา เวลา ทำสมณธรรมอย่าล่วงเลยเราไปเสีย

๘. สกุณัคฆิชาดก (๑๖๘)

ว่าด้วยเหยี่ยวนกเขา

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าเรื่องเหยี่ยวนกเขากับนกมูลไถว่า)

{๑๘๕} [๑๘๕] เหยี่ยวนกเขาบินโผลงเต็มที่ด้วยหมายใจว่าจะเฉี่ยวเอานกมูลไถ ซึ่งจับอยู่ที่ชายดงเพื่อหาเหยื่อ ได้ถึงก้อนดินโดยฉับพลัน เพราะเหตุนั้น จึงถึงความตาย