๕. โรหนมิคชาดก เล่ม ๒๗

เอเต ยูถา ปฏิยนฺติ ภีตา มรณา ๒ จิตฺตก

คจฺฉ ตุวํปิ มา กงฺขิ ชีวิสฺสนฺติ ตยา สห ฯ

ดูกรน้องจิตตกะ ฝูงเนื้อเหล่านั้นกลัวความตายจึงพากันหนีกลับไป ถึงเธอก็จงไปเสียเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย เนื้อทั้งหลายจักมีชีวิตอยู่กับเธอ.

นาหํ โรหน ๓ คจฺฉามิ หทยํ เม อวกสฺสติ

น ตํ อหํ ชหิสฺสามิ อิธ เหสฺสามิ ๔ ชีวิตํ ฯ

เต หิ นูน มริสฺสนฺติ อนฺธา อปริณายกา

คจฺฉ ตุวํปิ มา กงฺขิ ชีวิสฺสนฺติ ตยา สห ฯ

นาหํ โรหน คจฺฉามิ หทยํ เม อวกสฺสติ

น ตํ พนฺธํ ชหิสฺสามิ อิธ เหสฺสามิ ชีวิตํ ฯ

พี่โรหนะ ฉันจะไม่ไป ถึงใครจะคร่าเอาหัวใจของฉันไป ฉันจักไม่ทิ้งพี่ไปฉันจักยอมทิ้งชีวิตไว้ในที่นี้.

ก็มารดาบิดาทั้งสองของเรานั้น ท่านตาบอด เมื่อไม่มีผู้นำ จักต้องตายแน่ เธอจงไปเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย เนื้อทั้งหลายจักมีชีวิตอยู่กับเธอ.

พี่โรหนะ ฉันจะไม่ไป ถึงใครจะมาคร่าเอาหัวใจของฉันไป ฉันจักไม่ทิ้งพี่ผู้ถูกมัดไป ฉันจักยอมทิ้งชีวิตไว้ในที่นี้.

คจฺฉ ภีรุ ปลายสฺสุ กูเฏ พนฺโธสฺมิ อายเส

คจฺฉ ตุวํปิ มา กงฺขิ ชีวิสฺสนฺติ ตยา สห ฯ

เจ้าเป็นคนขลาด จงหนีไปเสียเถิด พี่ติดอยู่ในหลักเหล็ก เธอจงไปเสียเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย เนื้อทั้งหลายจักมีชีวิตอยู่กับเธอ.

นาหํ โรหน คจฺฉามิ หทยํ เม อวกสฺสติ

น ตํ อหํ ชหิสฺสามิ อิธ เหสฺสามิ ชีวิตํ ฯ

เต หิ นูน มริสฺสนฺติ อนฺธา อปริณายกา

คจฺฉ ตุวํปิ มา กงฺขิ ชีวิสฺสนฺติ ตยา สห ฯ

นาหํ โรหน คจฺฉามิ หทยํ เม อวกสฺสติ

น ตํ พนฺธํ ชหิสฺสามิ อิธ เหสฺสามิ ชีวิตํ ฯ

๑ ม. โรหณมิคชาตกํ สี. ยุ. โรหนฺตมิคชาตกํ ฯ ๒ ม. มรณสฺส ฯ ๓ ม. โรหณ ฯ

สี. ยุ. โรหนฺต ฯ ๔ ม. หิสฺสามิ ฯ เอวมุปริปิ ฯ

พี่โรหนะ ฉันจะไม่ไป ถึงใครจะมาคร่าเอาหัวใจของฉันไป ฉันจักไม่ละทิ้งพี่ ฉันจักยอมทิ้งชีวิตไว้ในที่นี้.

ก็มารดาบิดาทั้งสองของเรานั้น ท่านตาบอด เมื่อไม่มีผู้นำ จักต้องตายแน่ เธอจงไปเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย เนื้อทั้งหลายจักมีชีวิตอยู่กับเธอ.

พี่โรหนะ ฉันจะไม่ไป ถึงใครจะมาคร่าเอาหัวใจของฉันไป ฉันจะไม่ละทิ้งพี่ผู้ถูกมัดไป ฉันจักยอมทิ้งชีวิตไว้ในที่นี้.

อยํ โส ลุทฺทโก เอติ ลุทฺทรูโป ๑ สหาวุโธ

โย โน วธิสฺสติ อชฺช อุสุนา สตฺติยามปิ ๒ ฯ

วันนี้ นายพรานคนใด จักฆ่าเราด้วยลูกศร หรือหอก นายพรานคนนั้นมีรูปร้ายกาจ ถืออาวุธเดินมาแล้ว.

สา มุหุตฺตํ ปลายิตฺวา ภยฏฺฏา ๓ ภยตชฺชิตา

สุทุกฺกรํ อกรา ภีรุ มรณายูปนิวตฺตถ ฯ

นางสุตนามฤคีนั้น ถูกภัยบีบคั้นคุกคามหนีไป ครู่หนึ่งแล้วกลับเข้ามาหาความตาย ถึงนางจะมีขวัญอ่อนก็ได้ทำกรรมที่ทำได้แสนยาก.

กินฺนุ เตเม มิคา โหนฺติ มุตฺตา พนฺธํ อุปาสเร

น ตํ จชิตุมิจฺฉนฺติ ชีวิตสฺสาปิ การณา ฯ

เนื้อทั้ง ๒ นี้เป็นอะไรกับท่านหนอ พ้นไปแล้วยังกลับเข้ามาหาเครื่องผูกอีก ไม่ปรารถนาจะละทิ้งท่านไป แม้เพราะเหตุแห่งชีวิต?

ภาตโร โหนฺติ เม ลุทฺท โสทริยา เอกมาตุกา

น มํ จชิตุมิจฺฉนฺติ ชีวิตสฺสาปิ การณา ฯ

ดูกรนายพราน เนื้อทั้ง ๒ นี้เป็นน้องชาย น้องสาวของข้าพเจ้า ร่วมท้องมารดาเดียวกัน ไม่ปรารถนาละข้าพเจ้าไป แม้เพราะเหตุแห่งชีวิต.

เต หิ นูน มริสฺสนฺติ อนฺธา อปริณายกา

ปญฺจนฺนํ ชีวิตํ เทหิ ภาตรํ มุญฺจ ลุทฺทก ฯ

ข้าแต่นายพราน มารดาบิดาทั้งสองของ เราท่านตาบอด เมื่อไม่มีผู้นำจักต้องตายแน่ โปรดให้ชีวิตแก่เราทั้ง ๕ เถิด โปรดปล่อยพี่ชายเสียเถิด.

โส โว อหํ ปโมกฺขามิ มาตาเปติภรํ มิคํ

นนฺทนฺตุ มาตาปิตโร มุตฺตํ ทิสฺวา มหามิคํ ฯ

ข้าพเจ้าจะปล่อยเนื้อ ผู้เลี้ยงมารดาบิดาเท่านั้น มารดาบิดาได้เห็นพระยาเนื้อหลุดจากบ่วงไปแล้ว ก็จงยินดีเถิด.

เอวํ ลุทฺทก นนฺทสฺสุ สห สพฺเพหิ ญาติภิ

ยถาหมชฺช นนฺทามิ มุตฺตํ ทิสฺวา มหามิคํ ฯ

ข้าแต่นายพราน ท่านจงยินดีเพลิดเพลินกับพวกญาติทั้งปวง เหมือนข้าพเจ้าเห็นพระยาเนื้อที่หลุดจากบ่วงแล้ว ชื่นชม ยินดี ในวันนี้ ฉะนั้น.

กถํ ตฺวํ ปโมกฺโข อาสิ อุปนีตสฺมิ ชีวิเต

กถํ ปุตฺต อโมเจสิ กูฏปาสมฺหา ลุทฺทโก ฯ

ดูกรลูกรัก เมื่อชีวิตเข้าไปใกล้ความตายแล้ว เจ้าหลุดมาได้อย่างไรไฉนนายพรานจึงได้ปล่อยจากบ่วงเหล็กมาเล่า?

ภณํ กณฺณสุขํ วาจํ หทยงฺคํ หทยสฺสิตํ

สุภาสิตาหิ วาจาหิ จิตฺตโก มํ อโมจยิ ฯ

ภณํ กณฺณสุขํ วาจํ หทยงฺคํ หทยสฺสิตํ

สุภาสิตาหิ วาจาหิ สุตนา มํ อโมจยิ ฯ

สุตฺวา กณฺณสุขํ วาจํ หทยงฺคํ หทยสฺสิตํ

สุภาสิตานิ สุตฺวาน ลุทฺทโก มํ อโมจยิ ฯ

๑ สี. ยุ. รุทฺทรูโป ฯ ๒ ม. สตฺติยา อปิ ฯ ๓ ยุ. ภยฏฺฐา ฯ

น้องจิตตกะกล่าววาจาไพเราะหู เป็นที่จับอกจับใจดื่มด่ำในหทัย ช่วยข้าพเจ้าให้หลุดมาได้ด้วยวาจาสุภาษิต. น้องสุตนาได้กล่าววาจาไพเราะหูจับอกจับใจดื่มด่ำในหทัย ช่วยข้าพเจ้าให้หลุดมาได้ด้วยวาจาสุภาษิต.

นายพรานได้ฟังวาจาไพเราะหู เป็นที่จับอกจับใจดื่มด่ำในหทัย ได้ฟังวาจาสุภาษิต จึงได้ปล่อยข้าพเจ้ามา.

เอวํ อานนฺทิโต โหตุ สห ทาเรหิ ลุทฺทโก

ยถา มยชฺช นนฺทาม ทิสฺวา โรหนมาคตํ ฯ

เราได้เห็นลูกโรหนะมาได้แล้ว ย่อมชื่นชม ยินดี ในวันนี้ ฉันใด ขอให้นายพรานพร้อมทั้งบุตรและภรรยา จงมีความชมชื่น ยินดี ฉันนั้นเถิด.

นนุ ตฺวํ อวจ ลุทฺท มิคจมฺมานิ อาหรึ

อถ เกน นุ วณฺเณน มิคจมฺมานิ นาหริ ฯ

ดูกรนายพราน เจ้าได้พูดไว้ว่า จะนำเอาเนื้อและหนังมามิใช่หรือ เออก็เหตุอะไรเล่า เจ้าจึงไม่นำเอาเนื้อและหนังมา?

อาคมญฺเจว ๑ หตฺถตฺถํ กูฏปาสญฺจ โส มิโค

อพชฺฌิ ตํ ๒ มิคราชํ ตญฺจ มุตฺตา อุปาสเร ฯ

ตสฺส เม อหุ สํเวโค อพฺภูโต โลมหํสโน

อิมญฺจาหํ มิคํ หญฺเญ อชฺช หิสฺสามิ ชีวิตํ ฯ

เนื้อนั้นได้มาติดบ่วงเหล็กถึงมือแล้ว แต่มีเนื้อ ๒ ตัวไม่ได้ติดบ่วงเข้ามายืนอยู่ใกล้เนื้อตัวนั้น ข้าพระองค์ได้เกิดความสังเวชใจ ความอัศจรรย์ใจ ขนพองสยองเกล้าว่า ถ้าเราฆ่าเนื้อตัวนี้ เราจักต้องทิ้งชีวิตในวันนี้.

กีทิสา เต มิคา ลุทฺท กีทิสา ธมฺมิกา มิคา

กถํวณฺณา กถํสีลา พาฬฺหํ โข เน ปสํสสิ ฯ

ดูกรนายพราน เนื้อเหล่านั้นเป็นเช่นไร เป็นเนื้อมีธรรมอย่างไร มีสีสรรอย่างไร มีศีลอย่างไร ท่านจึงได้สรรเสริญเนื้อเหล่านั้นนัก?

โอทาตสิงฺคา สุจิวาลา ชาตรูปตจูปมา

ปาทา โลหิตกา เตสํ อญฺชิตกฺขา มโนรมา ฯ

เนื่อเหล่านั้นมีเขาขาว ขนสะอาด หนังเปรียบด้วยทองคำ เท้าแดงตาสุกใส เป็นที่น่ารื่นรมย์ใจ.

เอทิสา เต มิคา เทว เอทิสา ธมฺมิกา มิคา

มาตาเปติภรา เทว น เต โส อภิหารยึ ๓ ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ เนื้อเหล่านั้นเป็นเช่นนี้ เป็นเนื้อมีธรรมเช่นนี้ เป็นเนื้อเลี้ยงบิดามารดา ข้าพระพุทธเจ้าจึงมิได้นำพระยาเนื้อนั้นมาถวายพระองค์ พระเจ้าข้า.

ทมฺมิ นิกฺขสตํ ลุทฺท ถูลญฺจ มณิกุณฺฑลํ

จตุรสฺสญฺจ ๔ ปลฺลงฺกํ อุมฺมาปุปฺผสิรินฺนิภํ ฯ

เทฺว จ สาทิสิโย ภริยา อุสภญฺจ ควํสตํ

ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสฺสํ พหุกาโร เมส ลุทฺทก ฯ

กสิวณิชฺชา ๑ อิณทานํ อุญฺฉาจริยา จ ลุทฺทก

เอเตน ทารํ โปเสหิ มา ปาปํ อกรี ปุนาติ ๒ ฯ

โรหนมิคชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

๑ ม. อาคมาเจว ฯ ๒ ยุ. ตญฺจ ฯ ๓ สี. อภิหารยุํ ฯ ม. อภิหาริตุํ ฯ ยุ. อภิหารยํ ฯ

๔ ม. จตุสฺสทญฺจ ฯ

ดูกรนายพราน เราให้ทองคำ ๑๐๐ แท่ง กุณฑลแก้วมณีอันมีค่ามากเตียง ๔ เหลี่ยมมีสีคล้ายดอกผักตบ และภรรยาผู้มีรูปร่างเหมือนกัน ๒ คนกับโค ๑๐๐ ตัว แก่ท่าน เราจักปกครองราชสมบัติโดยธรรม ท่านเป็นผู้มีอุปการะแก่เรามาก ดูกรนายพราน ท่านจงเลี้ยงดูบุตรและภรรยาด้วยกสิกรรม พาณิชกรรม การให้กู้หนี้ และด้วยการแสวงหาอันเป็นสัมมาชีพเถิด อย่าได้กระทำบาปอีกเลย.

จบ โรหนมิคชาดกที่ ๕.