๕. ธังกชาดก เล่ม ๒๗

(หญิงรับใช้บอกสาเหตุที่ไม่ร้องไห้แก่ท้าวสักกะว่า)

{๗๒๑} [๗๒๘] หม้อน้ำที่แตกแล้วเชื่อมให้สนิทอีกไม่ได้ ฉันใด การที่บุคคลมา เศร้าโศกถึงผู้ที่ละไปสู่ปรโลกแล้วนี้ก็มีอุปไมยฉันนั้น

[๗๒๙] นายของดิฉันถูกเผาอยู่ก็ไม่รู้สึกถึงการร่ำไห้ของพวกญาติ เพราะฉะนั้น ดิฉันจึงไม่เศร้าโศกถึงเขา นายของดิฉันไปสู่คติ ของเขาแล้ว

๕. ธังกชาดก (๓๕๕)

ว่าด้วยการร้องไห้ไม่มีประโยชน์

(พระเจ้าธังกะตรัสถามพระราชาโพธิสัตว์พระนามว่าฆฏะว่า)

{๗๒๒} [๗๓๐] คนอื่น ๆ เศร้าโศกอยู่ ร้องไห้อยู่ คนอื่น ๆ มีนํ้าตานองหน้า แต่พระองค์กลับมีผิวพระพักตร์ผ่องใส ข้าแต่ฆฏราช เพราะเหตุไร พระองค์จึงไม่เศร้าโศก(พระราชาโพธิสัตว์ทูลสาเหตุที่ไม่เศร้าโศกแก่พระเจ้าธังกะว่า)

{๗๒๓} [๗๓๑] ความเศร้าโศกนำสิ่งที่ล่วงไปแล้วกลับมาไม่ได้ นำความสุขใน อนาคตมาให้ก็ไม่ได้ ดูก่อนธังกราช เพราะฉะนั้น หม่อมฉันจึงไม่เศร้าโศก ความเป็นเพื่อนในความเศร้าโศกย่อมไม่มี{๗๒๔} [๗๓๒] บุคคลเศร้าโศกอยู่ย่อมจะผอมเหลือง และไม่ชอบบริโภคอาหาร เมื่อเขาถูกความโศกศัลย์เสียบแทงร้อนรนอยู่พวกคนที่ไม่ ถูกกันก็จะพากันดีใจ

{๗๒๕} [๗๓๓] ความฉิบหายซึ่งมีความเศร้าโศกเป็นมูลจักไม่มาถึงหม่อมฉัน ผู้อยู่ในบ้านหรือในป่า ในที่ลุ่มหรือในที่ดอนหม่อมฉันเห็น หนทางแห่งฌานแล้วอย่างนี้{๗๒๖} [๗๓๔] ตนเพียงผู้เดียวไม่สามารถจะนำรสแห่งกามทั้งปวงไปถวายแก่ พระราชาพระองค์ใดได้ ผืนแผ่นดินแม้ทั้งหมดก็นำความสุขมา ให้แก่พระราชาพระองค์นั้นไม่ได้

๖. การันทิยชาดก (๓๕๖)

ว่าด้วยการทำสิ่งที่เหลือวิสัย

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์เจรจากับการันทิยะหัวหน้าศิษย์โพธิสัตว์ว่า)

{๗๒๗} [๗๓๕] เธอคนเดียวดูรีบเร่งยกเอาก้อนหินใหญ่ทิ้งลงไปในซอกเขา ในป่า ดูก่อนการันทิยะ จะมีประโยชน์อะไรแก่เธอด้วยการทิ้ง ก้อนหินลงในซอกเขานี้เล่าหนอ(การันทิยโพธิสัตว์ได้ฟังแล้วประสงค์จะให้อาจารย์รู้สึก จึงกล่าวว่า)

{๗๒๘} [๗๓๖] กระผมทิ้งหินก้อนเล็กก้อนใหญ่ลงไปหมายจะทำแผ่นดินใหญ่นี้ ซึ่งมีมหาสมุทรทั้งสี่เป็นขอบเขต ให้ราบเรียบดังฝ่ามือ เพราะฉะนั้น กระผมจึงได้ทิ้งหินลงในซอกเขา(อาจารย์ได้ฟังแล้วก็กล่าวว่า)

{๗๒๙} [๗๓๗] ดูก่อนการันทิยะเราสำคัญว่ามนุษย์คนเดียวย่อมไม่สามารถ จะทำแผ่นดินให้ราบเรียบดังฝ่ามือได้ เจ้าพยายามจะทำซอกเขานี้ให้เต็ม จักสิ้นชีวิตไปเสียเปล่า