๒. สุชาตชาดก เล่ม ๒๗

กินฺนุ สนฺตรมาโนว ลายิตฺวา หริตํ ติณํ

ขาท ขาทาติ ลปสิ คตสนฺตํ ชรคฺควํ

นหิ อนฺเนน ปาเนน มโต โคโณ สมุฏฺฐเห

ตฺวญฺจ ตุจฺฉํ วิลปสิ ยถาตํ ทุมฺมตี ตถา ฯ

เหตุไรหนอ เจ้าจึงเป็นเหมือนรีบด่วนเกี่ยวเอาหญ้าอันเขียวสดมาแล้วบ่นเพ้อถึงวัวแก่ผู้ปราศจากชีวิตแล้วว่า จงเคี้ยวกินเสีย วัวที่ตายแล้วจะพึงลุกขึ้นได้เพราะหญ้า และน้ำเป็นไม่มีแน่ เจ้าบ่นเพ้อไปเปล่าๆ เหมือนคนผู้ไร้ความคิด ฉะนั้น.

ตเถว ติฏฺฐติ สีสํ หตฺถปาทา จ วาลธิ

โสตา ตเถว ติฏฺฐนฺติ มญฺเญ โคโณ สมุฏฺฐเห

เนวยฺยกสฺส สีสํ วา ๓ หตฺถปาทาว ๔ ทิสฺสเร

รุทํ มตฺติกถูปสฺมึ นนุ ตฺวญฺเญว ทุมฺมติ ฯ

ศีรษะ เท้าหน้า เท้าหลัง หาง และหู ของวัว ก็ตั้งอยู่ตามที่อย่างนั้น ผมเข้าใจว่า วัวตัวนี้จะพึงลุกขึ้นได้ ศีรษะหรือมือเท้าของคุณปู่ มิได้ปรากฏเลย คุณพ่อนั่นเองมาร้องไห้อยู่ที่สถูปดิน เป็นคนไร้ความคิดมิใช่หรือ?

อาทิตฺตํ วต มํ สนฺตํ ฆตสิตฺตํว ปาวกํ

วารินา วิย โอสิญฺจํ สพฺพํ นิพฺพาปเย ทรํ

อพฺพูฬฺหํ ๕ วต เม สลฺลํ โสกํ หทยนิสฺสิตํ ๖

โย เม โสกปเรตสฺส ปิตุโสกํ อปานุทิ ฯ

๑ ม. ราช ฯ ๒ ม. กิตฺติ ฯ ๓ ม. สีสญฺจ ฯ ๔ ม. จ ฯ ๕ ม. อพฺพหี ฯ

๖ สี. ม. ยมาสิ หทยสฺสิตํ ฯ

เจ้ารดพ่อผู้เดือดร้อนยิ่งนักให้หายร้อน ยังความกระวนกระวายของพ่อให้ดับได้สิ้น เหมือนบุคคลเอาน้ำรดไฟติดเปรียงให้ดับไป ฉะนั้นเจ้ามาถอนลูกศรคือ ความโศกที่เสียบแน่นอยู่ในฤทัยของพ่อออกได้แล้วหนอ เมื่อพ่อถูกความโศกครอบงำ เจ้าได้บรรเทาความโศกถึงบิดาเสียได้.

โสหํ อพฺพูฬฺหสลฺโลสฺมิ วีตโสโก อนาวิโล

น โสจามิ น โรทามิ ตว สุตฺวาน มาณว ฯ

พ่อเป็นผู้ถอนลูกศรคือความโศกออกได้แล้ว ปราศจากความเศร้าโศกหมดความมัวหมอง ลูกรัก พ่อจะไม่เศร้าโศก จะไม่ร้องไห้ เพราะได้ฟังถ้อยคำของเจ้า.

เอวํ กโรนฺติ สปฺปญฺญา เย โหนฺติ อนุกมฺปกา

วินิวตฺเตนฺติ โสกมฺหา สุชาโต ปิตรํ ยถาติ ฯ

สุชาตชาตกํ ทุติยํ ฯ

คนผู้มีปัญญา มีใจอนุเคาะห์ ย่อมทำบุคคลให้หลุดพ้นจากความเศร้าโศกได้ เหมือนกับพ่อสุชาตบุตรของพ่อ ทำบิดาให้ล่วงพ้นจากความเศร้าโศก ฉะนั้น.

จบ สุชาตชาดกที่ ๒.