arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · มณิกุณฑลวรรค

๖. การันทิยชาดก เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๒๗–๗๓๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในมณิกุณฑลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๓๕๖. การินฺทิยชาตก (๖)

๖. การันทิยชาดก (๓๕๖)

ว่าด้วยการันทิยพราหมณ์

(อาจารย์เจรจากับการันทิยโพธิสัตว์ว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต มณิกุณฑลวรรค การันทิยชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒๘–๑๒๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๐๕–๒๐๕

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอโก อรญฺเญ คิริกนฺทรายํ

ปคฺคยฺห มหนฺตสิลํ (๑) ปเวจฺฉสิ

ปุนปฺปุนํ สนฺตรมานรูโป

การนฺทิย (๒) โก นุ ตว ยิธตฺโถ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปคฺคยฺห ปคฺคยฺห สีลํ
  2. ๒ฉ.ม. โกรณฺฑิย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เจ้าคนเดียวรีบเกินไป ยกหินก้อนใหญ่ทิ้งลงไปที่ซอกเขาในป่า

นี่เจ้าการันทิยะ จะมีประโยชน์อะไรแก่เจ้า

ด้วยการทิ้งก้อนหินลงที่ซอกเขานี้

(การันทิยโพธิสัตว์ฟังคำของท่านแล้ว ประสงค์จะปลุกอาจารย์ให้รู้สึก จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อหญฺหิมํ สาครเสวิตนฺตํ

สมํ กริสฺสามิ ยถาปิ ปาณิ

วิกิริย สานูนิ จ ปพฺพตานิ

ตสฺมา สิลํ ทริยา ปกฺขิปามิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กระผมเกลี่ยก้อนดินและก้อนหินลงไป

จะกระทำแผ่นดินใหญ่นี้ซึ่งมีสาครเป็นขอบเขต

ให้เรียบเสมอดังฝ่ามือ

เพราะฉะนั้น กระผมจึงทิ้งก้อนหินลงไปที่ซอกเขา

(พราหมณ์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นยิมํ มหึ อรหติ ปาณิกปฺปํ

สมํ มนุสฺโส กรณาย เมโก

มญฺญามิมญฺเญว ทรึ ชิคีสํ

การนฺทิย หาหสิ ชีวโลกํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มนุษย์คนเดียวไม่สามารถทำแผ่นดินนี้ให้สม่ำเสมอดังฝ่ามือได้

นี่เจ้าการันทิยะ เราสำคัญว่า

เจ้าเมื่อปรารถนาจะทำซอกเขานี้ให้เต็ม

จะต้องละชีวโลกไปเสียก่อน

(การันทิยโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

(๑) สเจ อหํ ภูตธรํ น สกฺโก ๑

สมํ มนุสฺโส กรณาย เมโก

เอวเมว ตฺวํ พฺรหฺเม อิเม มนุสฺเส

นานาทิฏฺฐิเก นานยิสฺสสิ เต.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑- ๑ ฉ.ม. สเจ อหํ ภูตธรํ น สกฺกา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถ้ามนุษย์คนเดียวไม่สามารถจะทำแผ่นดินใหญ่ให้เสมอได้

ท่านพราหมณ์ ท่านก็เหมือนกัน จักนำมนุษย์เหล่านี้

ซึ่งมีความเห็นต่าง ๆ กันมาสู่อำนาจของตนไม่ได้

(อาจารย์ได้ฟังดังนั้นรู้ว่าตัวพลาดไปแล้ว จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สงฺขิตฺตรูเปน ภวํ มมตฺถํ

อกฺขาสิ การนฺทิย เอวเมตํ

ยถา น สกฺกา ปฐวี สมายํ

กาตุํ มนุสฺเสน ตถา มนุสฺสาติ.

การินฺทิยชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. โกรนฺทิยชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เจ้าการันทิยะ เจ้าได้บอกข้อความที่เป็นจริงแก่เราโดยย่อ

ข้อนี้เป็นเช่นนั้น แผ่นดินนี้มนุษย์ไม่สามารถจะทำให้เสมอได้ฉันใด

มนุษย์ทั้งหลายก็ฉันนั้น

การันทิยชาดกที่ ๖ จบ

จบ ๖. การันทิยชาดก